کاظم کوکرم در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ویژگیهای نجومی تحویل سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: لحظه تحویل سال از نظر نجومی در تقویم ما دارای ویژگی منحصربهفردی است؛ لحظهای که خورشید در آسمان، تغییر موقعیت ظاهری از نیمکره جنوبی به نیمکره شمالی را به همراه دارد.
کوکرم به تشریح مدل نجومی مشاهده آسمان پرداخت و گفت: ما در نجوم، آسمان شب را از دیرباز به شکل گنبدی در نظر گرفتهایم که ستارهها به سطح داخلی آن چسبیدهاند. البته این توصیف واقعی نیست، اما منجمان چنین مشاهدهای دارند.
سخنگوی کمیته آماتوری نجوم ایران ادامه داد: سیارات، ماه و خورشید بهصورت ظاهری در آسمان جابجا میشوند. از گذشتههای دور، مسیر جابجایی خورشید میان ستارهها با دقت محاسبه شد که «دایرةالبروج» نام گرفت. نیمی از این مسیر در بالای خط استوای آسمانی و نیمی دیگر در پایین آن قرار دارد. به همین دلیل است که خورشید در فصلهای پاییز و زمستان، در نیمکره جنوبی آسمان حرکت میکند.
کوکرم به لحظه دقیق تحویل سال اشاره کرد: تحویل سال، لحظهای است که مرکز قرص خورشید بر خط استوای آسمان مماس میشود. این همان لحظهای است که شما دور سفره هفتسین نشستهاید؛ زمانی که خورشید به نقطه استوای آسمانی میرسد، وارد نیمکره شمالی و سال نو آغاز میشود.
وی درباره ویژگیهای نجومی تحویل سال اظهار کرد:لحظه تحویل سال از نظر نجومی در تقویم ما دارای ویژگی منحصربهفردی است؛ لحظهای که خورشید در آسمان، تغییر موقعیت ظاهری از نیمکره جنوبی به نیمکره شمالی را به همراه دارد و اثرش به شکل بلندتر شدن طول روز از شب شاهد آن هستیم.
سخنگوی کمیته آماتوری نجوم ایران در ادامه خاطرنشان کرد: ۲۹ اسفند روزی است که خورشید به نقطه اعتدال بهاری میرسد. در این روز شاهد تعادلی در مدت روز و شب هستیم؛ چراکه خورشید از قطب جنوب آسمان و قطب شمال آسمانی فاصله یکسانی دارد. نتیجه این اتفاق این است که اول فروردین و اول مهرماه، طول شب و روز تقریباً یکسان میشود.
تعیین لحظه تحویل؛ یکسان برای تمام کره زمین
کوکرم در ادامه افزود: اتفاقی که در لحظه تحویل سال ما رخ میدهد، این است که خورشید به نقطه مشخصی در آسمان میرسد. جذابیت تقویم ما در این است که لحظه تحویل سال در تمام کره زمین لحظهای یکسان است؛ تفاوتی نمیکند در ایران، استرالیا یا آمریکا باشید و برای تمام ایرانیان لحظه تحویل سال یکسان است.
چرا بعضی سالها تحویل در ۲۹ اسفند است؟
وی درباره تفاوت تاریخهای تحویل سال توضیح داد: امسال ما شاهد این هستیم که لحظه تحویل سال در ۲۹ اسفند رخ میدهد؛ اما بعضی سالها میبینیم که یکم فروردین است و بعضی مواقع ۲۹ اسفند. ما یک قاعده در استخراج تقویم هجری شمسی داریم که معروف به «قاعده نوروز تحویلی» است.
قاعده نوروز تحویلی چیست؟
کوکرم این قاعده را چنین تشریح کرد: بر اساس قاعده نوروز تحویلی، اگر لحظه تحویل سال برای ما در ایران بعد از لحظه ظهر حقیقی (لحظه اذان ظهر) باشد، آن روز ۲۹ اسفند است؛ اما اگر قبل از لحظه ظهر حقیقی باشد، روز اول فروردین ماه تحویل سال واقع میشود.
کوکرم درباره تغییر زمان تحویل سال اظهار کرد: در برخی سالها، تحویل سال ساعت ۴ تا ۵ صبح یا ۱۱ تا ۱۲ ظهر در روز اول فروردین رخ میدهد، اما امسال تحویل سال در روز جمعه ۲۹ اسفند ساعت ۱۸ و ۱۶ دقیقه و ۳۰ ثانیه است.
ساعت ۱۸ به بعد روز ۲۹ اسفند، در کدام سال هستیم؟
سخنگوی کمیته آماتوری نجوم ایران گفت: خیلیها میپرسند ساعت ۱۸ به بعد در روز ۲۹ اسفند در سال ۱۴۰۴ هستیم یا ۱۴۰۵؟ پاسخ این است که از آنجا که واحد گاهشماری «روز» است، ما از نظر تقویمی بعد از لحظه تحویل سال تا ساعت ۱۲ شب در روز ۲۹ اسفند هستیم و هنوز در سال ۱۴۰۴ قرار داریم.
کوکرم در این زمینه توضیح داد: اما به لحاظ آیینی، از لحظه تحویل سال عبور کردهایم و میتوانیم تبریک بگوییم.
همزمانی عید نوروز ۱۴۰۵ با عید فطر
وی درباره همزمانی عید نوروز با عید فطر امسال بیان کرد:امسال یکم فروردین با عید فطر همزمانی دارد. ۲۹ اسفند مطابق میشود با ۳۰ رمضان؛ لحظه افطار این روز و اعلام عید فطر تقریباً همزمان میشود با عید نوروز و لحظه تحویل سال.
