به گزارش خبرنگار مهر، سال ۱۴۰۴ برای بنیاد ملی نخبگان، نقطه عطفی در مسیر تحول ساختاری، جهش کمی و کیفی حمایتها و اجرای راهبردهای کلان در حوزههای مسکن، اشتغال، پژوهش و بینالمللیسازی به شمار میرود. این نهاد راهبردی که بر اساس منویات مقام معظم رهبری و در چارچوب سیاستهای کلان نظام جمهوری اسلامی ایران، مسئولیت شناسایی، هدایت، حمایت و بهکارگیری استعدادهای برتر کشور را بر عهده دارد، در سالی که گذشت با اتخاذ رویکردهای نوآورانه، تقویت تعاملات بینبخشی و تمرکز بر حل مسائل واقعی جامعه نخبگانی، گامهای مؤثری در جهت تکمیل زیرساختهای فناورانه، تسهیل فرآیندهای ارتباطی با نخبگان و پاسخگویی شفاف و نظاممند به نیازهای این قشر راهبردی برداشت.
در حوزه مسکن که یکی از دغدغههای اصلی جامعه نخبگانی بهشمار میرود، بنیاد ملی نخبگان با همکاری استانداریها و وزارت راه و شهرسازی، فرآیند تأمین مسکن را در ۲۶ استان کشور عملیاتی کرد و تخصیص بیش از ۵۵۰۰ قطعه زمین در ۲۴ استان و آغاز فرآیند تخصیص زمین برای ۲۰۰۰ نخبه در تهران صورت گرفت.
در حوزه اشتغال، سال ۱۴۰۴ نقطه عطفی در جذب نخبگان در ساختارهای اجرایی و بخش خصوصی بود. فراخوانهای متعدد جذب در دستگاههای اجرایی با معرفی ۳۷۲ نخبه برای جذب قطعی، آمادگی برای فراخوان چهارم با ۱۴۰۰ ردیف شغلی تخصصی، و همچنین امکان جذب ۷۱۱ نفر در ۴۶ شرکت خصوصی، افقهای روشنی را پیش روی نخبگان جوان گشود.
در عرصه پژوهش و حمایتهای علمی، بنیاد ملی نخبگان با اجرای طرحهای شاخصی همچون «شهید احمدیروشن»، «پژوهشیار» و «دانا»، تحولی چشمگیر در حمایت از هستههای مسئلهمحور و دانشجویان دکتری ایجاد کرد.
افزایش کمکهزینه ماهانه طرح پژوهشیار به ۲۰ میلیون تومان، جهش ۲ برابری بودجه طرح شهید احمدیروشن به ۱۳۰ میلیارد تومان و حمایت ۲۵۰ میلیون تومانی از پژوهشگران حوزه پزشکی در طرح دانا، از جمله اقداماتی بود که در دستور کار قرار گرفت.
توجه ویژه به علوم انسانی برای نخستین بار در قالب حمایت از هستههای مسئلهمحور، توسعه همکاریهای بینالمللی با اعزام اساتید جوان به دانشگاههای تراز اول چین در حوزههای فناورانه نوظهور، و راهاندازی سامانه تعامل الکترونیکی با نخبگان برای ثبت ایدهها و پیشنهادها، از دیگر دستاوردهای شاخص بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴ بهشمار میروند.
اکنون مرور عملکرد یکساله بنیاد ملی نخبگان نشان میدهد که این نهاد با تمرکز بر مسکن، اشتغال، حمایتهای پژوهشی و توسعه همکاریهای بینالمللی، توانسته است تحولی چشمگیر در زیستبوم نخبگانی کشور ایجاد کند.
در این گزارش، مهمترین اقدامات و دستاوردهای بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴ مرور میشود.
جهش در تأمین مسکن نخبگان؛ از تخصیص زمین تا ساخت واحدهای مسکونی
یکی از مهمترین دستاوردهای بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴، عملیاتی کردن فرآیند تأمین مسکن نخبگان در ۲۶ استان کشور بود. این طرح که از دغدغههای اساسی جامعه نخبگانی بهشمار میرود، با رویکردی منسجم و هماهنگ با استانداریها و وزارت راه و شهرسازی اجرایی شد.
آمار تفصیلی تخصیص مسکن و زمین به نخبگان
بر اساس تازهترین آمار ارائه شده در پایان سال ۱۴۰۴، ۳۵ واحد مسکونی بهطور مستقیم به نخبگان واجد شرایط تخصیص یافته است که شامل ۱ واحد در استان زنجان و ۳۴ واحد در استان اصفهان میشود.
همزمان، ۲۷۱ قطعه زمین مورد نیاز برای احداث مسکن نخبگان در ۴ استان تأمین و به نخبگان اختصاص یافته است:
· استان خراسان رضوی: ۲۰۰ قطعه
· استان قم: ۵۰ قطعه
· استان سیستان و بلوچستان: ۱۱ قطعه
· استان بوشهر: ۱۰ قطعه
علاوه بر این، ۵۲۶۶ قطعه زمین دیگر در ۲۰ استان کشور از جمله تهران، یزد، همدان، زنجان، قزوین، آذربایجان شرقی، قم، کرمان، اصفهان، اردبیل، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، مازندران، مرکزی، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، کردستان، آذربایجان غربی، سمنان و ایلام در مرحله تخصیص به نخبگان قرار دارد.
نخبگان با انعقاد قرارداد سهجانبه میان خود، کارفرمای خصوصی و بنیاد، ضمن بهرهمندی از حقوق و مزایای متناسب، در پروژههای تخصصی مرتبط با رشته خود فعالیت میکنند و از هدررفت توان علمی آنها در یگانهای نظامی جلوگیری میشود.
نتایج فراخوان سوم جذب در دستگاههای اجرایی
بر اساس آمار منتشر شده از سوی بنیاد ملی نخبگان، در فراخوان سوم از مجموع ۱۰۲۰ نفر که در کانون ارزیابی تأیید شده بودند، ۷۶۶ نفر در قالب فراخوان سوم به ۱۹ دستگاه اجرایی معرفی شدند.
براساس آخرین گزارش اعلام شده از سوی بنیاد در اواخر سال ۱۴۰۴، از میان این ۱۹ دستگاه، ۱۴ دستگاه نتایج ارزیابی خود را اعلام کردهاند و ۷۲۰ نفر مرحله ارزیابی اختصاصی دستگاهها را پشت سر گذاشتهاند. از این تعداد، ۳۷۲ نفر پس از تأیید نهایی، بهعنوان برگزیده نهایی برای جذب قطعی به دستگاههای مربوطه معرفی شدهاند.
آمادگی برای فراخوان چهارم جذب نخبگان؛ تخصیص ردیف های جدید استخدامی
برنامهریزی برای فراخوان چهارم از شهریورماه آغاز شد. بر اساس گزارشها، رویکرد اصلی در این دوره، تمرکز بر پستهای شغلی تخصصی و متناسب با شأن نخبگان بوده است. بر اساس اعلام سازمان اداری و استخدامی، ۶ هزار ردیف شغلی توسط دستگاههای اجرایی اعلام نیاز شد که حدود ۱۴۰۰ ردیف شغلی تخصصی متناسب با جامعه نخبگانی شناسایی و هماکنون در مرحله تأمین اعتبار و تخصیص ردیف استخدامی قرار دارد.
جذب نخبگان در بخش خصوصی
براساس اعلام بنیاد ملی نخبگان در بخش خصوصی، ۴۶ شرکت و مؤسسه خصوصی برای ۱۴۷ جایگاه شغلی اعلام نیاز کردند که بر اساس برآوردها، امکان جذب حدود ۷۱۱ نفر از نخبگان و مستعدان از این مسیر وجود دارد.
طرح «جهت» برای جذب دانشآموختگان برتر در مؤسسات علمی
دومین فراخوان طرح «جهت» با هدف جذب دانشآموختگان برتر در مؤسسات علمی در مهرماه سال ۱۴۰۴ اجرا شد. این طرح فرصتی برای دانشآموختگان برتر فراهم آورد تا بتوانند بهعنوان عضو هیأت علمی در دانشگاهها نقشآفرینی کنند.
حمایتهای پژوهشی؛ از «طرح پژوهشیار» تا «طرح دانا»
بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴، حمایتهای پژوهشی از دانشجویان دکتری و پژوهشگران را با افزایش چشمگیر کمکهزینهها همراه ساخت.
طرح پژوهشیار؛ کمکهزینه ۲۰ میلیون تومانی ماهانه به دانشجویان دکتری
طرح «پژوهشیار» برنامه ای بود که با هدف حمایت مالی و معنوی از دانشجویان مستعد و نخبه مقطع دکتری تخصصی طراحی شد. کمکهزینه ماهانه این طرح در سال ۱۴۰۴ به ۲۰ میلیون تومان افزایش یافت که یکی از مهمترین مشوقهای مالی برای دانشجویان دکتری به شمار میرود.
شرایط بهرهمندی از این طرح شامل اشتغال به تحصیل در نیمسال پنجم دوره دکتری تخصصی، قبولی در آزمون جامع تا پایان نیمسال چهارم، داشتن حداقل میانگین نمرات تحصیلی ۱۸، عدم اشتغال به کار در خارج از دانشگاه و تصویب پروپوزال رساله دکتری تا پایان نیمسال پنجم تحصیلی اعلام شد.
طرح دانا؛ حمایت ۲۵۰ میلیون تومانی از پژوهشگران حوزه پزشکی
در سال ۱۴۰۴، «طرح دانا» (درمانگران اثرگذار و نوآور ایران) با هدف حفظ و تقویت چرخه جهش علمی در حوزه پزشکی اجرا شد.
بر اساس این طرح، فارغالتحصیلانی که معدل بالای ۱۷ و دستکم یک مقاله علمی دارند، میتوانند تا سقف ۲۵۰ میلیون تومان از حمایتهای طرح دانا بهرهمند شوند. به محض ارائه طرح پژوهشی، ۵۰ میلیون تومان پرداخت میشود. در صورت انتشار مقاله در مجلات چارک اول (Q۱)، ۱۰۰ میلیون تومان دیگر و برای مقاله دوم نیز ۱۰۰ میلیون تومان حمایت مالی در نظر گرفته شده است. همچنین برای شرکت در کنفرانسهای بینالمللی، مبلغ ۵۰ میلیون تومان به پژوهشگران پرداخت خواهد شد.
طرح شهید احمدیروشن؛ جهش در حمایت از هستههای مسئلهمحور
یکی از مهمترین و موفقترین طرحهای بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴، اجرای نهمین دوره طرح شهید احمدیروشن بود. این طرح که در قالب «هستههای مسئلهمحور پژوهشی-فناورانه» اجرا میشود، دانشجویان را درگیر حل مسائل واقعی کشور میسازد. در هر هسته، یک استاد بهعنوان استاد راهبر و چند دانشجو حضور دارند و روی یک مسئله واقعی که یا از سوی صنعت پیشنهاد شده (تقاضامحور) یا توسط بنیاد بهعنوان نیاز کشور تشخیص داده شده (اولویتمحور)، کار میکنند.
افزایش چشمگیر حمایت مالی
در نهمین دوره این طرح، سقف حمایت مالی برای هر هسته به ۵۵۰ میلیون تومان افزایش یافت که نسبت به دوره قبل تقریباً دو برابر شده است. مجموع اعتبار در نظر گرفته شده برای اجرای این طرح در سال ۱۴۰۴ به نزدیک ۱۳۰ میلیارد تومان رسید.
توجه ویژه به علوم انسانی
برای نخستین بار، بنیاد ملی نخبگان در هر استان حداقل یک ظرفیت ویژه برای هستههای اولویت محور حوزه علوم انسانی در نظر گرفت. از استانها خواسته شد مسائل واقعی خود در حوزه علوم انسانی را شناسایی کنند و بنیاد نیز اعلام کرد که تمام حمایت مالی این بخش را به طور کامل تقبل خواهد کرد. پیشبینی شد در سال ۱۴۰۴، حدود ۶۰ تا ۷۰ طرح در حوزه علوم انسانی مورد حمایت قرار گیرد.
توانمندسازی دانشجویان
در نهمین دوره این طرح، حدود ۲۰۰ هسته تشکیل شد که با احتساب میانگین ۵ دانشجو در هر هسته، حدود ۱۰۰۰ دانشجو درگیر مسائل واقعی کشور شدند. طی ۹ دوره اجرای این طرح، حدود ۱۰ هزار نفر از دانشجویان در قالب این طرح توانمند شدهاند و با احتساب همپوشانیهای احتمالی، ۶ تا ۷ هزار دانشجوی منحصربهفرد در این طرح مشارکت داشتهاند.
بینالمللیسازی و فرصتهای مطالعاتی در خارج از کشور
بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۴۰۴، توسعه همکاریهای علمی بینالمللی را با جدیت دنبال کرد. فراخوان ثبتنام «فرصت مطالعاتی اساتید جوان در حوزههای نوظهور، پیشران و اقتدارآفرین» برای اعزام به دانشگاههای کشور چین، با هدف تقویت توان علمی و پژوهشی اساتید جوان دانشگاهی، روزآمدسازی دانش در حوزههای راهبردی و نوظهور و توسعه همکاریهای علمی و فناورانه بینالمللی اجرا شد.
اساتید جوان واجد شرایط در حوزههای نوظهور و اقتدارآفرین از جمله هوش مصنوعی، فناوریهای کوانتومی، ریزفناوری و میکروالکترونیک، زیستفناوریهای پیشرفته، علوم شناختی و مغز، مواد و ساخت پیشرفته، امنیت سایبری و سایر حوزههای اولویتدار، برای گذراندن دوره فرصت مطالعاتی در دانشگاههای تراز اول چین ثبتنام کردند.
