به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از مهر، با پایان جنگ ۴۰ روزه، بخش صنعت و تولید ایران بهتدریج در حال عبور از شرایط اضطراری و ورود به مرحلهای از بازتنظیم و تثبیت است. تجربه این دوره، اگرچه با اختلالاتی در برخی زنجیرههای تأمین همراه بود، اما در عین حال تصویری روشنتر از نقاط قوت و ضعف ساختار صنعتی کشور ارائه داد.
در طول جنگ، مهمترین چالش صنایع را میتوان در حوزه تأمین مواد اولیه و اختلال در فرآیند واردات و توزیع دانست. بسیاری از صنایع وابسته به مواد پایه -بهویژه محصولات پتروشیمی- با محدودیتهایی مواجه شدند که بهطور مستقیم بر سطح تولید اثر گذاشت. با این حال، فعالیت بخش قابل توجهی از واحدهای تولیدی ادامه یافت و این موضوع نشاندهنده سطحی از تابآوری در بدنه صنعت کشور است.
در شرایط پس از آتشبس، اکنون تمرکز اصلی بر «بازسازی جریان تأمین» و «ایجاد ثبات در بازار» قرار گرفته است. فعالان اقتصادی معتقدند که اگرچه شوک اولیه جنگ تا حدی مدیریت شده، اما تداوم تولید در ماههای آینده نیازمند تصمیمات سریع و هماهنگ در حوزه سیاستگذاری است.
یکی از محورهای مهم در این زمینه، بهبود فرآیندهای تجاری و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه است. تجربه جنگ نشان داد که هرگونه کندی در ثبت سفارش، تخصیص منابع یا ترخیص کالا میتواند بهسرعت کل زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، توجه به سازوکارهای اجرایی و کاهش بروکراسی، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
در کنار این موضوع، نقش صنایع بالادستی -بهویژه پتروشیمی- در پایداری تولید بیش از پیش برجسته شده است. وابستگی گسترده صنایع پاییندستی به این بخش، باعث شده هرگونه نوسان در عرضه یا قیمت مواد اولیه، بهسرعت به سایر بخشها منتقل شود. از این رو، حفظ تعادل در این حوزه به یکی از اولویتهای کلیدی تبدیل شده است.
همچنین، تحولات اخیر نشان داد که برخی صنایع، بهویژه آنهایی که اشتغال گستردهتری دارند، نسبت به نوسانات بازار حساستر هستند. در این میان، صنایعی مانند نساجی که وابستگی قابل توجهی به مواد اولیه خاص دارند، بیش از دیگران تحت تأثیر قرار گرفتهاند. این موضوع ضرورت برنامهریزی دقیقتر برای تأمین پایدار مواد اولیه و ارائه چشمانداز روشن از بازار را دوچندان کرده است.
از سوی دیگر، بسیاری از فعالان صنعتی بر این باورند که تجربه این دوره، اهمیت تعامل نزدیکتر میان دولت و بخش خصوصی را بهخوبی نشان داده است. در شرایطی که سرعت تحولات بالا است، تصمیمگیریهای یکجانبه میتواند کارایی لازم را نداشته باشد و استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی میتواند به بهبود مدیریت بحران کمک کند.
فعالان صنعتی چه میگویند؟
در این میان فعالان صنعتی دیدگاههای متفاوت اما نسبتا همراستا عنوان میکنند؛ به عنوان نمونه محمدرضا نجفیمنش، رئیس کمیسیون بهبود محیط کسب و کار و رفع موانع تولید اتاق تهران خواستار رفع مشکلات ثبت سفارشات و تامین نیاز بازار شده است؛ او ایجاد یک میز خدمت در سازمان توسعه تجارت را سازوکاری مطمئن برای تعامل بخشخصوصی با این سازمان توصیف کرد.
علیرضا کیانی، رئیس انجمن انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران نیز توجه به ثبات در بازار محصولات مصرفی صنایع پاییندستی را ضروری خوانده و تاکید کرده است که بخشعمدهای از کالاهای تند مصرف (FMCG) وابستگی شدیدی به فراوردههای پتروشیمی دارند و لازم است که سیاستگذاران توجه ویژه ای به تامین اقلام مورد نیاز تولیدکنندگان این بخش داشته باشند.
کیانی با اشاره به نقش کلیدی صنعت پتروشیمی در سایر صنایع همچون خوراک، پوشاک، محصولات آرایشی و بهداشتی، شویندهها و… حفظ تعادل در عرضه و تقاضا در این حوزه را با توجه به خسارات ناشی از جنگ ضروری دانست.
شاهین کاظمی، نایب رئیس انجمن صنایع نساجی نیز با بیان اینکه در زنجیره این صنعت، یک میلیون نفر به طور مستقیم اشتغال دارند، میگوید: واحدهای نساجی در ایران حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد به محصول و ماده اولیه پلیاستر وابستگی دارند و این روزها تامین این محصول تحت تاثیر شرایط کشور با دشواریهایی همراه است.
وی با بیان اینکه فصل بهار، موعد رکود واحدهای نساجی است، میافزاید: زمستان گذشته که فصل رونق این صنعت است، زیر سایه جنگ و تحولات داخلی قرار گرفت و عملا همچنان این صنعت در رکود به سر میبرد.
کاظمی با اشاره به اینکه قیمتهای جهانی برخی محصولات پتروشیمی طی هفتههای اخیر، افزایش یافته، میگوید: واحدهای تولیدی نیاز دارند تا چشمانداز روشنی از شرایط واردات و بازار و قیمتهای آینده مواد اولیه در برابر آنها قرار گیرد
واحدهای تولیدی نیاز دارند تا چشمانداز روشنی از شرایط واردات و بازار و قیمتهای آینده مواد اولیه در برابر آنها قرار گیرد.
حمیدرضا شمسایی، عضو هیئتمدیره انجمن همگن پلاستیک تهران نیز از ضرورت تعامل دولت و بخشخصوصی در بحرانها سخن گفت و اعتماد دولت به بخشخصوصی در شرایط بحرانی را راهحلی کاربردی در حفظ چرخه تولید عنوان کرد. شمسایی تاکید کرده است که با توجه به مشکلاتی که پس از جنگ برای واحدهای تولیدی پتروشیمی ایجاد شده، تامین مواد اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان از سایر مبادی ضروری است. شمسایی توصیه کرد که وزارت صمت و دولت با همکاری بخشخصوصی اقداماتی را برای رفع مشکلات صنعت پتروشیمی و صنایع مرتبط با آن انجام دهند.
داود نوده فراهانی، عضو هیئتمدیره انجمن صنایع لوازم خانگی ایران نیز برخورداری از آرایش جنگی در حوزه تجارت را ضروری دانست و تسهیل واردات مواد اولیه بدون انتقال ارز را مورد تاکید قرار داد. او همچنین خاطرنشان کرد: زنجیره تولید به سرمایه در گردش نیاز دارد و لازم است کسبوکارها در زمینه حفظ و نگهداشت نیروی کار متخصص نیز تلاش کنند.
پیششرطهای تثبیت شرایط
در مجموع، صنعت ایران پس از جنگ ۴۰ روزه در شرایطی قرار دارد که اگرچه با چالشهایی در حوزه تأمین، قیمتگذاری و ثبات بازار مواجه است، اما مسیرهای مشخصی برای مدیریت این شرایط نیز پیشروی آن قرار دارد. تمرکز بر تسهیل فرآیندهای تجاری، تقویت زنجیرههای تأمین داخلی و افزایش هماهنگی میان دولت و بخش خصوصی، میتواند به تثبیت شرایط کمک کند.
تجربه این دوره نشان داد که پایداری تولید، بیش از هر چیز به سرعت تصمیمگیری، انعطافپذیری و همکاری میان بازیگران اقتصادی وابسته است. در صورت تداوم فضای آتشبس و اجرای سیاستهای حمایتی هدفمند، میتوان انتظار داشت که بخش صنعت بهتدریج به مسیر باثباتتری بازگردد و از این تجربه برای تقویت ساختار خود بهره بگیرد.
