خبرگزاری مهر، گروه سیاست؛ ساعات ابتدایی بامداد جمعه ۱۸ اردیبهشتماه، آبهای استراتژیک تنگه هرمز و دریای عمان شاهد یکی از حساسترین لحظات نظامی-امنیتی بود. بر اساس اطلاعیه رسمی نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، بامداد امروز ناوشکنهای آمریکایی با «نقض آتشبس» و تعرض به نفتکشهای ایرانی در نزدیکی تنگه هرمز و در محدوده آبهای سرزمینی ایران، موج جدیدی از تنش را در منطقه کلیدی خلیج فارس رقم زدند.
در پاسخ به این اقدام، نیروی دریایی ارتش در یک عملیات ترکیبی و با بهکارگیری طیف متنوعی از تسلیحات شامل موشکهای کروز، پهپادهای رزمی و سامانههای راکتی، ناوگروه متجاوز را مورد هدف قرار داد. طبق اعلام مقامات نظامی ایران، این پاسخ قاطع موجب تغییر مسیر ناوشکنهای آمریکایی و خروج آنها از منطقه عملیاتی شد.
پیش از این نیز، سرهنگ ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا(ص)، با تشریح جزئیات بیشتر، اعلام کرد که نیروهای آمریکایی نهتنها یک نفتکش ایرانی در حال حرکت از منطقه جاسک به سمت تنگه هرمز و یک شناور دیگر در ورودی تنگه را هدف قرار دادهاند، بلکه همزمان مناطق غیرنظامی در سواحل بندر خمیر، سیریک و جزیره قشم را نیز با همکاری برخی کشورهای منطقه مورد تعرض هوایی قرار دادهاند. به گفته وی، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بلافاصله و در اقدامی متقابل، شناورهای نظامی آمریکا را در شرق تنگه هرمز و جنوب بندر چابهار مورد هجوم قرار داده و «خسارات قابلتوجهی» به آنها وارد کردهاند.
بامداد جمعه به پایان رسید. آتشهای سطحی فرو نشست و آبهای تنگه هرمز ظاهراً آرامتر شد، اما آنچه در این آبراه حیاتی رخ داد، بسیار فراتر از یک درگیری نظامی گذرا بود. امروز، یک روز پس از عملیات دقیق و کوبنده نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، سؤالات راهبردی مهمتری بر میز تصمیمگیران جهانی قرار دارد: دو طرف چگونه واکنش نشان خواهد داد؟ معادلات منطقه به کدام سو میرود؟ و آیا افق روشنی برای آتشبس پایدار وجود دارد؟
این رویداد نه تنها توازن نظامی را برهم زد، بلکه به وضوح نشان داد که ایران در لحظه مناسب قادر است ابتکار عمل را از دست حریف خارج کند.
آمریکا در دام تناقض روایی و بحران تصمیمگیری
یک روز گذشته و کاخ سفید همچنان در هزارتو اطلاعاتی و روایی گرفتار مانده است. سنتکام ابتدا ادعا کرد «هیچ خسارت قابل توجهی وارد نشده»، اما شبکه CBS News از حمله «شدید، هماهنگ و پایدار» به ناوهای آمریکایی گزارش داد. دونالد ترامپ از برقراری «آتشبس» سخن گفت، در حالی که خود عملیات اولیه توسط طرف آمریکایی با تعرض به نفتکشهای ایرانی آغاز شده بود.
این تناقضها اکنون به یک بحران داخلی در واشنگتن تبدیل شده است. کنگره درخواست استماع فوری کرده، رسانههای اصلی فشار میآورند و پنتاگون زیر ذرهبین افکار عمومی قرار دارد. منابع آگاه از سه سناریوی اصلی پیش روی کاخ سفید خبر میدهند:
– تشدید نظامی: پاسخ تلافیجویانه که خطر درگیری گسترده و حتی مستقیم را به شدت افزایش میدهد. – مذاکره از موضع ضعف: بازگشت به دیپلماسی پس از نمایش آسیبپذیری ناوهای آمریکایی. – سکوت استراتژیک: پذیرش ضمنی واقعیت جدید و تلاش برای بازسازی اعتبار در فرصت بعدی.
هر سه گزینه برای آمریکا پرهزینه و پرریسک است. این دقیقاً بزرگترین دستاورد راهبردی ایران بوده: قرار دادن دشمن در موقعیتی که هر انتخابی برایش هزینه سنگین دارد.
بازارهای جهانی حکم نهایی را صادر کردند
صبح امروز، قیمت نفت خام مجددا افزایشی شد، این مهمترین پیام اقتصادی عملیات دیروز است. بازارها با زبان بیرحم ارقام اعلام کردند: تنگه هرمز دیگر یک آبراه معمولی نیست.
حدود یک سوم نفت معامله شد دریایی جهان (۲۱ میلیون بشکه در روز) از این تنگه عبور میکرد و شرایط امروز، زنجیره تأمین انرژی جهانی را مختل کرده است. نگرانیها در اروپا، ژاپن، کره جنوبی، هند و چین ملموس است. این فشار اقتصادی بهزودی به فشار دیپلماتیک بر واشنگتن تبدیل خواهد شد و ممکن است شکافهایی میان آمریکا و متحدانش ایجاد کند.
شورای امنیت؛ عرصه نبرد دیپلماتیک
در حالی که آبهای تنگه نسبتاً آرام شده، نبرد در نیویورک ادامه دارد. پیشنویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا و بحرین همچنان روی میز است. ایران این قطعنامه را «ابزاری برای مشروعیتبخشی به محاصره غیرقانونی و نقض آزادی کشتیرانی» دانسته است. روسیه نیز اعلام کرده قطعنامه علیه ایران را وتو خواهد کرد.
کشورهای عربی در دو راهی سخت
یک روز پس از عملیات، کشورهای حاشیه خلیج فارس با چالش جدی مواجهاند. گزارشهای اولیه از دخالت احتمالی امارات در هدفگیری اسکله بهمن قشم، اگر تأیید شود، میتواند نقطه عطفی در معادلات منطقهای باشد. تهران این موضوع را با دقت رصد میکند و بیپاسخ نخواهد گذاشت.
پیام روشن عملیات به همسایگان این است: دوران بازی دوگانه — همسایگی با ایران و همپیمانی عملی با آمریکا علیه آن به پایان رسیده و هزینه این سیاست روزبهروز سنگینتر میشود.
پرسشهای کلیدی که امروز باید پاسخ داده شوند
۱. آیا آمریکا جرأت خواهد کرد ناوهای بیشتری به تنگه هرمز اعزام کند؟ پاسخ به این پرسش نشان میدهد پنتاگون درس عملی دیروز را گرفته یا همچنان در محاسبات غلط قدیمی گرفتار است.
۲. آیا مسیر دیپلماسی، بهویژه مذاکرات هستهای، احیا خواهد شد؟ عباس عراقچی تأکید کرده که «دیپلماسی قربانی ماجراجویی نظامی آمریکا شده است». آیا واشنگتن حاضر است از موضع واقعبینانهتری به میز مذاکره بازگردد؟
۳. آینده امنیت انرژی جهانی چگونه شکل میگیرد؟
ابتکار عمل اکنون در دست ایران است
عملیات بامداد جمعه بیش از یک اقدام دفاعی، نمایش قدرتمند اراده و توان ایران برای کنترل تنگه هرمز و تغییر قواعد بازی بود. دشمن عقبنشینی کرد، بازارهای جهانی تأیید کردند و جهان شاهد بود که ایران نه تنها توان دفاع، بلکه توان بازدارندگی فعال و ابتکار عمل را نیز دارد.
امروز، شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، جنگ به عرصههای دیگری منتقل شده: بازار نفت، شورای امنیت، رسانههای بینالمللی و اتاقهای تصمیمگیری کاخ سفید. ایران با دستی قویتر از دیروز وارد این نبرد چندجانبه شده است.
حالا نوبت آمریکاست که با واقعیت جدید تنگه هرمز کنار بیاید.
