ابراهیم خادم، پزشک متخصص طب ایرانی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با تدابیر فصل بهار از دیدگاه طب ایرانی توضیحاتی را داد و گفت: مکتب طب ایرانی که با عناوینی همچون «طب سینایی» (منسوب به بوعلی سینا) یا «طب مزاجی» نیز شناخته میشود، برای هر فصل مزاج خاصی قائل است. بر این اساس، فصل بهار دارای مزاجی معتدل، مایل به حرارت و رطوبت است که بستری مناسب برای دفع مواد زائد از بدن فراهم میکند.
پیشگیری از آلرژی با پاکسازی بدن
وی ادامه داد: بنا بر اعتقاد حکمای طب ایرانی، در فصل زمستان مواد زائد در بدن انباشته میشوند که با فرا رسیدن بهار و اعتدال هوا، باید از بدن دفع گردند. در صورت عدم دفع، این مواد می توانند زمینه بروز برخی علائم بالینی همچون آلرژیهای فصلی، تنفسی، خارش گلو، عطسههای مکرر، مشکلات پوستی و کسالت و خوابآلودگی شدید را ایجاد کنند؛ از همین رو «پاکسازی بهاره» در این فصل اهمیت دوچندانی مییابد.
پرهیزهای غذایی؛ هشدار به جوانان و مزاجهای گرم
خادم اظهار داشت: افراد دارای مزاج «گرم و تر» و بهویژه جوانان که مزاج سنی آنها نیز به گرمی و رطوبت متمایل است، باید در فصل بهار محدودیتهای غذایی اعم از کاهش مصرف انواع شیرینیها، حتی نمونههای طبیعی نظیر شیره انگور و توت، محدود کردن مصرف گوشت قرمز، غذاهای سرخکردنی و ادویهجات تند، پرهیز از مصرف غذاهایی مانند کلهپاچه، حلیم، آش رشته، ماکارونی و فستفودها (بهویژه پیتزاهای پرپنیر) و کاهش مصرف شکلات، قهوه، غذاهای کنسروی، مانده و شور را رعایت کنند.
خوراکیهای پیشنهادی برای اعتدال مزاج
وی افزود: برای تعدیل مزاج و کمک به دفع راحتتر مواد زائد و جلوگیری از یبوست، مصرف خوراکیها و نوشیدنیهای طبیعی مانند شربت سکنجبین، شربت زرشک، شربت لیمو، آبهویج و رب انار یا رب سیب، مصرف آشهای با طعم متمایل به ترشی مانند آش دوغ، آش سماق یا آشهایی که در آنها از زرشک، لیمو و آبغوره استفاده شده باشد و استفاده فراوان از گشنیز، جعفری و شنبلیله در غذاها و افزودن «آلو بخارا» یا «کدو» به انواع خورشها جهت ایجاد لینت مزاج، در فصل بهار توصیه میشود.
ورزش منظم و سبک
خادم اذعان کرد: در حوزه فعالیت بدنی، طب ایرانی بر ورزش مستمر و منظم اما «معتدل» تاکید دارد. توصیه میشود افراد (در صورت نداشتن بیماری زمینهای قلبی) روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه پیادهروی تند یا دویدن آرام داشته باشند تا بدن دچار تعریق ملایم شود. با این حال، انجام ورزشهای بسیار سنگین و شدید در این فصل به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
حجامت؛ مفید برای برخی، مضر برای برخی دیگر
این پزشک متخصص طب ایرانی تصریح کرد: برخلاف باور عمومی، انجام حجامت در فصل بهار بهطور کلی و برای همه افراد توصیه نمیشود. از دیدگاه آکادمیک و طبی، خونگیری و حجامت بسته به مزاج هر فرد میتواند اثرات متفاوتی داشته باشد؛ بهطوری که برای برخی مفید و برای برخی دیگر دارای عوارض و ضرر است.
وی متذکر شد: افراد به یاد داشته باشند که تجویز حجامت حتماً باید توسط «پزشک متخصص طب ایرانی» و تحت نظارت مستقیم وی انجام شود تا مشخص گردد آیا فرد آمادگی و نیاز به این اقدام را دارد یا خیر و همچنین افراد پیش از اقدام به حجامت، ابتدا توصیههای غذایی و ورزشی مربوط به فصل بهار را رعایت کنند تا پاکسازی اولیه و آمادگی بدنی لازم حاصل شود.
پرهیز از خواب روزانه در بهار
خادم توصیه کرد: در حوزه بهداشت خواب، طب ایرانی بر رعایت «خواب شبانه باکیفیت» تأکید دارد. با توجه به افزایش رطوبت در فصل بهار، افرادی که رطوبت مزاج بالایی دارند، باید از خواب روزانه پرهیز کنند؛ چرا که این کار باعث تشدید احساس کسالت، سنگینی و خوابآلودگی در آنها میشود. از دیدگاه طب ایرانی بهترین زمان برای استراحت، خواب پیش از نیمهشب است. توصیه میشود افراد از ساعت ۱۰ شب خواب شبانه خود را آغاز کنند تا از فواید بازسازی بدن در این ساعات طلایی بهرهمند شوند.
این پزشک متخصص طب ایرانی خاطر نشان کرد: حکمای طب ایرانی در خصوص نوع پوشش نیز توصیههای ویژهای دارند. با توجه به ویژگیهای اقلیمی و مزاجی این فصل، بهترین انتخاب برای لباس، پارچههای «کتانی» است که با مزاج فصل بهار سازگاری کامل دارد.
