خبرگزاری مهر، گروه سیاست؛ تهران، سوم خرداد ۱۴۰۵ — امروز، سالروز آزادسازی خرمشهر در عملیات غرورآفرین «بیتالمقدس» است. شهری که صدام حسین آن را «دروازه پیروزی» و «خونینشهر» نامیده بود، با رشادت رزمندگان ایرانی به نماد مقاومت و بازپسگیری عزت ملی تبدیل شد. این رویداد نه تنها نقطه عطفی در جنگ تحمیلی هشتساله بود، بلکه الگویی ماندگار برای مواجهه با بحرانها و جنگهای آینده شد.
در شرایط کنونی کشور، که پس از دو جنگ تحمیلی کوتاه اما شدید — جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه با محور آمریکا و رژیم صهیونیستی — قرار داریم، گرامیداشت این روز بیش از همیشه دارای بار راهبردی است. مراسم اصلی امروز عصر در مصلای امام خمینی(ره) با حضور خانوادههای شهدا، مسئولان و مردم برگزار میشود. همزمان، برنامههایی مانند رونمایی از اسناد ثبت ملی آثار دفاع مقدس، نهضت روایت «از مقاومت دیروز تا مقاومت امروز» توسط سپاه و بسیج (با بیش از ۳۰۰۰ روایت)، و تولیدات ارتش در حوزه تاریخ شفاهی عملیات بیتالمقدس در جریان است.
چرا خرمشهر آزاد شد؟ عوامل راهبردی پیروزی
تحلیلگران نظامی فتح خرمشهر را نتیجه ترکیبی هوشمندانه از عوامل انسانی، تاکتیکی و سیاسی میدانند:
۱. وحدت فرماندهی و پایان موازیکاری: پس از برکناری بنیصدر، قرارگاه کربلا به عنوان الگوی هماهنگی ارتش و سپاه شکل گرفت. تلفیق آتش سنگین و زرهی ارتش با تاکتیکهای چریکی و پیادهنظام سپاه، برتری کیفی ایجاد کرد.
۲. نوآوری تاکتیکی و غافلگیری: عملیات در چهار مرحله طراحی شد. عبور از کارون با پلهای شناور (پل پیروز) و محاصره به جای حمله جبههای مستقیم، نقطه قوت دشمن (برتری هوایی و زرهی) را خنثی کرد. عراقیها خرمشهر را «دژی تسخیرناپذیر» میدانستند، اما قطع جاده اهواز-خرمشهر، لجستیک آنها را فروپاشاند.
۳. انگیزه عقیدتی و نیروی انسانی: موج حضور بسیجیان داوطلب، همراه با باور عمیق به «آزادسازی خاک و ناموس»، روحیهای ایجاد کرد که تجهیزات برتر دشمن را جبران نمود.
۴. وحدت ملی و پشتیبانی مردمی: پیروزی نظامی به پیروزی سیاسی تبدیل شد و انسجام داخلی را تقویت کرد. این دستاورد، توازن را حتی در میزهای سیاسی پس از جنگ به نفع ایران تغییر داد.
خرمشهرهای پیشرو: از میدان نظامی به عرصههای پیچیدهتر
رهبر شهید انقلاب اسلامی در سوم خرداد ۱۳۹۵ در دانشگاه افسری امام حسین(ع) فرمود: «خرمشهرها در پیش است؛ نه در میدان جنگ نظامی… در یک میدانی که از جنگ نظامی سختتر است… اما سختیاش بیشتر است.»
امروز، پس از تجربه جنگهای ۱۲روزه و ۴۰روزه — که ترکیبی از حملات مستقیم، جنگ اطلاعاتی، سایبری و اقتصادی بودند — این کلام بیش از پیش مرتبط و به روز است. دشمنان از تاکتیکهای کلاسیک به جنگ ترکیبی (Hybrid Warfare) و جنگهای نسل پنجم و ششم روی آوردهاند: تحریمهای هوشمند، عملیات روانی، اختلال در زنجیره تأمین، و تلاش برای ایجاد شکاف داخلی.
کلیدهای فتح این خرمشهرهای جدیدبر اساس الگوی بیتالمقدس قابل استخراج است:
– تغییر از مقاومت انفعالی به ابتکار عمل فعال: همانطور که در بیتالمقدس منتظر ماندند تا دشمن ضربه بزند، امروز هم نمیتوان فقط «دفاع» کرد. نیاز به برنامهریزی پیشدستانه در حوزه اقتصاد مقاومتی، فناوریهای راهبردی (هوش مصنوعی، پهپاد، هستهای، فضایی) و دیپلماسی فعال وجود دارد.
– هماهنگی کامل و پایان جزیرهای عمل کردن: تجربه تلخ موازیکاری در برخی نهادها نشان میدهد که بدون قرارگاههای مشترک واقعی (مشابه قرارگاه کربلا)، دستیابی به پیروزی دشوار است. این هماهنگی باید در عرصه اقتصاد، فرهنگ و سیاست خارجی نیز تسری یابد.
– شناخت نقاط ضعف دشمن و «درهای خروج» خلاقانه: دشمن روی «غیرقابل عبور» بودن برخی موانع (تحریم، انزوا، برتری تکنولوژیک) حساب کرده است. اما همانند عبور از کارون، امروز هم باید با نوآوری (بومیسازی، اقتصاد دانشبنیان، دیپلماسی چندجانبه) این موانع را دور زد.
– اجماع ملی و سرمایه اجتماعی: قویترین سلاح ایران در همه ادوار، وحدت مردم و نظام بوده است. هرگونه شکاف داخلی، بزرگترین هدیه به دشمن است. برای فتح خرمشهرهای اقتصادی و فرهنگی، نیاز به همدلی واقعی و اعتماد متقابل است.
نکته پایانی
جنگهای امروز دیگر صرفاً نبرد تانک و توپ نیست؛ نبرد ارادهها، روایتها و فناوریهاست. روحیه بیتالمقدس — یعنی نترسیدن از ناممکن، خلاقیت تاکتیکی، وحدت فرماندهی و تکیه بر نیروی مردمی — همچنان کلید پیروزی است.
فتح خرمشهر در ۶۱ نشان داد که «ما میتوانیم». امروز نیز، با همان روحیه و با درسگیری از دو جنگ اخیر، میتوان به فتح خرمشهرهای اقتصادی، علمی و سیاسی امید داشت. آینده متعلق به کسانی است که تاریخ را با عزت حفظ کنند و مسئولیت سنگین آن را بر دوش بکشند. خرمشهر آزاد شد؛ خرمشهرهای پیشرو نیز، به خواست خدا، فتح خواهند شد.
