اگر چند سال اخیر اخبار بازار خودرو را دنبال کرده باشید، حتماً نام «طرح مادران» یا «سهمیه مادران» به گوشتان خورده است؛ طرحی که از همان ابتدا با واکنشهای متفاوتی روبهرو شد و برای بسیاری از خانوادهها، بهویژه مادران دارای فرزند دوم به بعد، به یک فرصت جدی برای خرید خودروی صفر تبدیل شد. اما این طرح دقیقاً چیست، از کجا آمده و چرا خودروسازان موظف به اجرای آن شدند؟
ماجرا به حدود سال ۱۴۰۱ برمیگردد؛ زمانی که قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» وارد فاز اجرایی شد. طبق این قانون، بخشی از سیاستهای تشویقی دولت برای افزایش نرخ فرزندآوری، به بازار خودرو گره خورد. بر اساس مفاد این قانون، مادرانی که فرزند دوم یا بیشتر آنها پس از تاریخ ۲۴ مهر ۱۴۰۰ (زمان ابلاغ قانون) متولد شده باشد، مشمول دریافت سهمیه ویژه خرید خودرو شدند. به این ترتیب، برای نخستین بار گروه مشخصی از متقاضیان، بدون رقابت مستقیم با عموم مردم، وارد فرآیند فروش خودرو شدند.
نکته مهم اینجاست که قانونگذار، اجرای این سیاست را بهصورت الزامآور برای خودروسازان داخلی تعریف کرد. طبق قانون، شرکتهای خودروسازی موظف شدند ۵۰ درصد از ظرفیت فروش خود را به مادران مشمول اختصاص دهند. به بیان سادهتر، از زمان ابلاغ این قانون، خودروسازان باید در هر نوبت فروش، یک خودروی ایرانی را به قیمت کارخانه، به انتخاب و به نام مادر، و تنها برای یکبار، پس از تولد فرزند دوم به بعد تحویل دهند.
زمان اجرای این قانون، همزمان با دورهای بود که خودروهای داخلی برای اولین بار عمدتاً از طریق قرعهکشی عرضه میشدند. همین موضوع باعث شد سهمیه مادران، معنا و اهمیت بیشتری پیدا کند. وقتی نیمی از ظرفیت فروش در قرعهکشیها به این گروه اختصاص داده شد، شانس برنده شدن مادران بهطور محسوسی افزایش یافت؛ تا جایی که در برخی دورهها، برنده شدن برای آنها تقریباً قطعی به نظر میرسید. همین ویژگی، طرح مادران را به یکی از جذابترین مسیرهای خرید خودرو در سالهای اخیر تبدیل کرد؛ مسیری که همچنان محل سؤال و ابهام بسیاری از متقاضیان است و در ادامه، دقیقتر بررسیاش میکنیم.
طرح مادران در گروه بهمن موتور
گروه بهمن موتور بهصورت مستقیم در طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مشارکت دارد و بخشی از ظرفیت فروش محصولات خود را به مادران مشمول این قانون اختصاص میدهد. ثبت نام بهمن موتور طرح اختصاصی مادران از مسیر طرحهای پیشثبتنام یا فروش فوری و فوقالعاده انجام میشود و در صورت افزایش تقاضا نسبت به ظرفیت، قرعهکشی در دستور کار قرار میگیرد.
شرایط و ضوابط اختصاصی طرح مادران در بهمن موتور
- تولد فرزند دوم یا بیشتر متقاضی باید از تاریخ ۲۴ آبان ۱۴۰۰ به بعد باشد.
- در صورت بیشتر بودن تعداد متقاضیان از ظرفیت عرضه، اولویت با مادرانی است که در ۲۴ ماه گذشته از هیچ شرکت خودروسازی، خودرو دریافت نکردهاند.
- ثبتنام فقط توسط شخص مادر مجاز است و صحت کلیه اطلاعات واردشده بر عهده متقاضی خواهد بود.
- هرگونه مغایرت یا تغییر اطلاعات میتواند منجر به حذف از قرعهکشی، تأخیر در تحویل یا عدم شمارهگذاری خودرو شود.
- مادرانی که پیشتر از طرح جوانی جمعیت در هر یک از خودروسازان خودرو دریافت کردهاند، امکان ثبتنام مجدد ندارند.
- متقاضیانی که در لیست انتظار سایر خودروسازان قرار دارند، مجاز به ثبتنام در این طرح نیستند.
- ثبتنام برای اشخاص حقوقی امکانپذیر نیست.
- پرداخت وجه باید از کارت بانکی متصل به کد ملی متقاضی انجام شود و تطابق اطلاعات بانکی و شماره تلفن همراه الزامی است.
- انتقال امتیاز، واگذاری حقوق قراردادی یا صلح خودرو به هر شکل ممنوع است.
طرح مادران گروه خودروسازی سایپا
سایپا نیز در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، امکان ثبت درخواست خرید خودرو را برای مادران دارای فرزند دوم به بعد فراهم کرده است. عرضه خودرو در این طرح مطابق با بخشنامههای فروش و ظرفیت اعلامشده انجام میشود.
شرایط و ضوابط طرح جوانی جمعیت در سایپا
- فرزند دوم متقاضی باید پس از تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۰ متولد شده باشد.
- در صورت بیشتر بودن تقاضا از ظرفیت عرضه، اولویت با مادرانی است که در ۲۴ ماه گذشته از خودروسازان، خودرو دریافت نکردهاند.
- اطلاعات متقاضیان پس از ثبتنام از طریق سازمان ثبت احوال استعلام میشود.
- در صورت احراز نشدن شرایط قانونی یا دریافت خودرو از طرح جوانی جمعیت در گذشته، ثبتنام متقاضی کانلمیکن خواهد شد.
- هر کد ملی فقط مجاز به ثبتنام یک دستگاه خودرو و تنها از یکی از شرکتهای خودروسازی است.
شرایط فروش ایران خودرو برای طرح جوانی جمعیت
ایرانخودرو تا مدتها مشابه سایر خودروسازان داخلی، بخشی از ظرفیت فروش محصولات خود را در قالب شرایط فروشهای دورهای به متقاضیان طرح جوانی جمعیت و مادران تحت عنوان ثبت نام ایران خودرو طرح مادران ختصاص میداد. در این مدل، عرضه خودرو در کنار متقاضیان عادی و طرح خودروهای فرسوده انجام میشد و به دلیل تقاضای بالا، قرعهکشی محصولات در دستور کار قرار میگرفت.
با این حال، ایرانخودرو در بهمنماه ۱۴۰۴ برای نخستینبار، شرایط فروش متفاوتی را ویژه مادران مشمول طرح جوانی جمعیت معرفی کرد؛ طرحی که مهمترین تفاوت آن، عرضه خودرو بدون قرعهکشی بود. هرچند هنوز مشخص نیست این مدل فروش تداوم داشته باشد، اما از نظر ساختار و ضوابط، نقطه عطفی در اجرای طرح مادران توسط ایرانخودرو به شمار میآید.
شرایط و ضوابط طرح مادران (عرضه بدون قرعهکشی) در ایرانخودرو
- در صورت بیشتر بودن تعداد مادران مشمول نسبت به ظرفیت فروش، اولویت با مادرانی است که در دو سال گذشته هیچ خودرویی دریافت نکردهاند.
- اگر تعداد متقاضیان کمتر یا برابر ظرفیت باشد، امکان واریز وجه برای تمامی مادران واجد شرایط فراهم خواهد شد.
- اطلاعات منتخبین به سازمان ثبت احوال ارسال میشود و عقد قرارداد نهایی پس از تأیید شرایط انجام میگیرد.
- واریز وجه باید در یک تراکنش و فقط با کارت بانکی به نام متقاضی انجام شود.
- شماره تلفن همراه ثبتشده حتماً باید به نام متقاضی خرید خودرو باشد.
- ارائه تصویر کارت بانکی دارای شماره شبا برای عودت وجه متقاضیان فاقد شرایط، الزامی است.
- صحت اطلاعاتی مانند کد ملی، آدرس، شماره تلفن همراه و کد پستی کاملاً بر عهده متقاضی است و هرگونه خطا میتواند منجر به تأخیر یا عدم شمارهگذاری شود.
- متقاضیان موظفاند پیش از شمارهگذاری خودرو، کلیه بدهیهای معوق پلاکهای فعال خود را تسویه کنند.
اولویت مادران در فروش محصولات مدیران خودرو
مدیران خودرو برخلاف سایر خودروسازان، سهمیه اختصاصی جداگانهای برای مادران در نظر نگرفته است؛ با این حال، مشمولین طرح جوانی جمعیت در فرآیند تخصیص خودرو در اولویت قرار میگیرند. در کنار این امتیاز برخی ضوابط وجود دارد که بد نیست در نظر داشته باشید:
- اولویت تخصیص و تحویل خودرو منوط به تکمیل وجه در موعد مقرر است.
- هر کد ملی فقط یکبار مجاز به ثبتنام است.
- شرط نداشتن پلاک انتظامی فعال در زمان ثبتنام اعمال میشود.
