به گزارش اقتصادآنلاین، عید غدیر خم یکی از مهمترین اعیاد مذهبی در جهان اسلام و از برجستهترین مناسبتها در فرهنگ شیعیان به شمار میرود؛ روزی که بنا بر روایات اسلامی، پیامبر اکرم (ص) در بازگشت از حجةالوداع و در منطقه غدیر خم، حضرت علی (ع) را به عنوان مولای مؤمنان معرفی کردند. این واقعه در نگاه شیعه، نقطهای تعیینکننده در تاریخ اسلام و نمادی از تداوم مسیر هدایت پس از پیامبر (ص) است. به همین دلیل، عید غدیر در ایران و بسیاری از کشورهای اسلامی، هر ساله با برگزاری آیینهای مذهبی، جشنهای مردمی، اطعام و دید و بازدید گرامی داشته میشود و جایگاهی ویژه در میان اعیاد دینی دارد. این روز در فرهنگ عمومی ایران، علاوه بر عنوان «عید غدیر»، با نام «عید سادات» یا «عید سیدها» نیز شناخته میشود؛ عنوانی که درباره منشأ و معنای آن دیدگاههای مختلفی مطرح است.
تاریخ دقیق عید غدیر ۱۴۰۵
بر اساس تقویم رسمی کشور، عید غدیر سال ۱۴۰۵ در روز پنجشنبه ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ قرار دارد و تعطیل رسمی در سراسر ایران است.
این مناسبت در تقویمهای دیگر نیز به شرح زیر ثبت شده است:
روز عید غدیر در تقویم شمسی سال ۱۴۰۵ برابر است با روز چهارشنبه ۱۴ خرداد ۱۴۰۵، ۱۴/ ۰۳ / ۱۴۰۵
روز عید غدیر در تقویم قمری سال ۱۴۴۷ برابر است با ۱۸ ذی الحجه ۱۴۴۷، ۱۸ / ۱۲ / ۱۴۴۷
روز عید غدیر در تقویم میلادی سال ۲۰۲۶ برابر است با ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ۰۴ / ۰۶ / ۲۰۲۶
عید غدیر معمولاً حدود یک هفته پس از عید قربان فرا میرسد و در بسیاری از شهرهای ایران، برنامههایی مانند جشنهای محلهای، مراسم سخنرانی و مولودیخوانی، اطعام عمومی و کمکهای مردمی به نیازمندان برگزار میشود.
تاریخچه عید غدیر خم
واقعه غدیر خم در سال دهم هجری قمری و در جریان آخرین حج پیامبر اسلام (ص) رخ داد؛ سفری که به دلیل آخرین بودن آن، «حجةالوداع» نام گرفت. پیامبر اکرم (ص) پس از پایان اعمال حج، همراه با جمع زیادی از مسلمانان از مکه به سمت مدینه حرکت کردند. در میانه راه و در منطقهای به نام «غدیر خم» ــ جایی که مسیر کاروانها به سمت شهرها و مناطق مختلف از هم جدا میشد ــ بنا بر نقلهای اسلامی، آیه ۶۷ سوره مائده نازل شد و بر ضرورت ابلاغ یک پیام مهم تأکید کرد؛ آیهای که بعدها با عنوان «آیه تبلیغ» شناخته شد. پس از این فرمان، پیامبر دستور توقف کاروان را صادر کردند و از افرادی که جلوتر رفته بودند خواستند بازگردند و آنان که عقب مانده بودند نیز برسند تا اجتماع عمومی شکل بگیرد.
در این گردهمایی، پیامبر (ص) خطبهای برای مسلمانان ایراد کردند و با طرح پرسشی درباره جایگاه و ولایت خود بر مؤمنان، زمینه را برای اعلام پیام اصلی فراهم ساختند. سپس دست حضرت علی (ع) را بالا بردند و جمله مشهور «مَن کُنتُ مولاهُ، فهذا علیٌ مولاهُ» را بیان کردند؛ عبارتی که در منابع متعدد شیعه و اهل سنت روایت شده است. بنا بر نقلها، پیامبر این پیام را تکرار کرده و پس از آن برای حضرت علی (ع) دعا کردند و از حاضران خواستند این پیام را به غایبان نیز برسانند. شیعیان این رخداد را اعلام رسمی ولایت و جانشینی امام علی (ع) تفسیر میکنند و از همین رو، روز ۱۸ ذیالحجه را به عنوان عید غدیر خم گرامی میدارند؛ روزی که در سنتهای مذهبی و اجتماعی شیعیان با مراسم جشن، اطعام، دید و بازدید و برنامههای عبادی همراه است.
چرا به عید غدیر خم «عید سادات» میگویند؟
باوجود شهرت عمومی عید غدیر به عنوان «عید سیدها»، بررسی منابع دینی نشان میدهد که در قرآن و احادیث، تصریحی مبنی بر اختصاص داشتن این عید به سادات وجود ندارد. برعکس، در نگاه دینی شیعه، غدیر عید ولایت و متعلق به همه شیعیان است و بزرگداشت آن، محدود به گروه خاصی نیست.
با این حال، عنوان «عید سیدها» در فرهنگ اجتماعی ایران بهمرور رایج شده و بیشتر ریشه در سنتهای مردمی دارد؛ از جمله اینکه در این روز، برخی خانوادهها و گروهها دید و بازدید با سادات را پررنگتر انجام میدهند، به آنها تبریک میگویند یا به نشانه احترام هدیهای تقدیم میکنند. همچنین در برخی مناطق، رسم بر این است که سادات در عید غدیر اقدام به اطعام یا کمک به نیازمندان میکنند و همین موضوع به تقویت این نامگذاری در ذهن عمومی کمک کرده است.
در مجموع، هرچند تکریم سادات در این روز در قالب یک سنت اجتماعی رواج دارد، اما از منظر باورهای شیعی، عید غدیر عید همه مسلمانان شیعه و روز یادآوری پیمان ولایت و همبستگی دینی است.
