خبرگزاری مهر، گروه استانها-عاطفه وفاییان: در تاریخ اسلام، نامهایی هستند که نه به پشتوانه قدرت و ثروت، بلکه به برکت ایمان، معرفت و ایستادگی بر سر حقیقت جاودانه شدهاند؛ میثم تمّار یکی از همین چهرههای درخشان است.آزادشدهای که در مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) پرورش یافت، از یاران خاص آن حضرت شد و چنان به مقام بصیرت و ولایتمداری رسید که حتی شکنجه، زندان و دار نیز نتوانست زبان او را از بیان فضائل اهلبیت(ع) بازدارد.
میثم که نام نخستین او «سالم» بود، پس از آزادی به دست امام علی(ع)، در کوفه به شغل خرمافروشی پرداخت و به «تمّار» شهرت یافت؛ اما آنچه او را در حافظه تاریخ ماندگار کرد، جایگاه اجتماعی یا پیشهاش نبود، بلکه شناخت عمیق، شجاعت در دفاع از حق و وفاداری بیچونوچرا به ولایت بود.زندگی و شهادت میثم تمّار، روایتی روشن از بصیرت در روزگار فتنه است؛ روزگاری که بسیاری در برابر فشار حکومت اموی سکوت کردند، اما او حتی بر بالای دار نیز از فضائل علی(ع) و اهلبیت(ع) سخن گفت.
سرانجام در روزهای منتهی به واقعه عاشورا، به جرم وفاداری به ولایت و بیان حقیقت به شهادت رسید و نامش برای همیشه به عنوان نماد ایمان، شجاعت و ولایتمداری در فرهنگ شیعی ماندگار شد.
«میثم تمّار»؛ یار خاص امیرالمؤمنین(ع)
حجتالاسلام علیرضا عطاران کبیری، استاد حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه میثم تمّار از شخصیتهای برجسته و وفادار به اهلبیت(ع) بود، اظهار کرد: میثم در اصل برده زنی از بنیاسد بود و امیرالمؤمنین علی(ع) او را از آن زن خریداری کردند و سپس آزادش نمودند. به گفته وی، میثم به دلیل شغل خرمافروشی با عنوان «میثم تمّار» شناخته شد و از اصحاب خاص و نزدیک امام علی(ع) به شمار میرفت.
این استاد حوزه علمیه افزود: نزدیکی میثم به امیرالمؤمنین(ع) به اندازهای بود که حضرت، «علم بلایا و منایا» را به او آموختند؛ به این معنا که میثم از سرانجام افراد و چگونگی و زمان مرگ آنان آگاهیهایی داشت و گاه از آن خبر میداد.
وی ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) عاقبت میثم را نیز به او خبر داده بودند؛ حضرت نخلی را به او نشان دادند و فرمودند بر تنه همین نخل به صلیب کشیده خواهی شد؛ و این اتفاق در نزدیکی منزل «عمرو بن حریث» رخ میدهد.
عطاران کبیری با اشاره به رخدادهای دوران حکومت عبیداللهبنزیاد در کوفه گفت: در همان ایام، میثم وارد کوفه شد، دستگیر و اسیر گردید و در نهایت بر همان نخلی که امیرالمؤمنین(ع) نشان داده بودند، به صلیب کشیده شد. با این حال، میثم حتی در حالت اسارت و بر بالای صلیب نیز از بیان فضائل اهلبیت(ع) دست نکشید و مردم را با مسیر هدایت آشنا میکرد.
استاد حوزه علمیه تصریح کرد: به عبیداللهبنزیاد گزارش دادند که میثم بر بالای صلیب باعث رسوایی او میشود؛ از اینرو دستور دادند دهان میثم را بدوزند تا نتواند سخن بگوید. سرانجام نیز میثم تمّار در بیستودوم ذیالحجه سال ۶۰ هجری قمری، حدود ۲۰ روز پیش از واقعه عاشورا، به شهادت رسید.
وی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره درجات بهشت، گفت: بر اساس این روایت، بالاترین درجات بهشت برای کسی است که اهلبیت(ع) را با قلب، زبان و عمل یاری کند.
عطاران کبیری تأکید کرد: میثم تمّار از کسانی بود که تا آخرین لحظات عمر، محبت و حمایت خود از اهلبیت(ع) را با قلب و زبان و عمل نشان داد و از این جهت در زمره بهرهمندان از بالاترین درجات بهشت قرار میگیرد.
میثم تمار؛ خرمافروشی که به جرم گفتن فضائل علی(ع) به دار کشیده شد
حجتالاسلام حسین اسکندری، کارشناس تاریخ در گفتگو با خبرنگار مهر با تبیین نقش یاران اهلبیت(ع) در استمرار مسیر حق پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، اظهار کرد: پیامبر اکرم(ص) در دوران حیات خود برای جلوگیری از گمشدن مسیر حقیقت، یارانی را برای امیرالمؤمنین علی(ع) تربیت کردند تا جریان ولایت در امتداد تاریخ حفظ شود.
این کارشناس تاریخ افزود: پس از رحلت پیامبر(ص)، با وجود پیشبینیهای آن حضرت درباره حوادث آینده، جمعی از اصحاب وفادار در کنار امیرالمؤمنین(ع) ایستادند و در جنگهای سهگانه از ایشان حمایت کردند. امیرالمؤمنین(ع) نیز در دوران حکومت خود به نیروسازی و تربیت شاگردانی پرداخت که هر یک در دورههای بعدی نقشآفرین شدند.
وی ادامه داد: این نیروسازی در دوران امام حسن(ع) و امام حسین(ع) نیز در جهت تبیین اهداف امامت و معرفی جریان حق در برابر جریان تقابل با امامت، اهمیت ویژهای داشت. یکی از چهرههای برجسته این مسیر، میثم تمار بود که در عصر امام حسین(ع) کارستان کرد.
اسکندری درباره زندگی میثم تمار گفت: برخی محققان او را ایرانی و از والدینی عجمی دانستهاند. نقل شده است که وی برده زنی از قبیله بنیاسد بود. امیرالمؤمنین(ع) او را خریداری کرده و آزاد کردند. نام اولیهاش «سالم» بود و بنا بر روایت، امام علی(ع) فرمودند که پیامبر(ص) ایشان را از ایرانی بودن والدین میثم آگاه کردهاند؛ سپس نام او را «میثم» نهادند و کنیهاش «ابوسالم» شد.
مدیر کانون فرهنگی تبلیغی حقیقت و معرفت افزود: میثم در کوفه به فروش خرما اشتغال داشت و از همین رو به «تمار» شهرت یافت. او از شاگردان خاص امیرالمؤمنین(ع) بود و اسراری از آن حضرت آموخته بود که گاه بخشی از آنها را بازگو میکرد و به همین دلیل مورد سرزنش و فشار قرار میگرفت.
وی تصریح کرد: در کوفه افرادی بودند که جایگاه معنوی میثم را درک میکردند. او همواره از منزلت، رأفت، آیندهنگری و مقام والای امیرالمؤمنین(ع) سخن میگفت و در دفاع از ولایت ثابتقدم بود.
اسکندری درباره شهادت میثم تمار گفت: شهادت او به دلیل دفاع آشکار از امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) رقم خورد. نقل است که به ابنزیاد گفت تو مرا به دار خواهی آویخت و زبانم را از کام بیرون خواهی کشید. همین بیان که برگرفته از کلام امیرالمؤمنین(ع) بود، موجب شد ابنزیاد او را زندانی کند.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: میثم حتی در زندان نیز از فضائل علی(ع) سخن میگفت و این موضوع خشم ابنزیاد را برانگیخت، بهویژه زمانی که او را «زنازاده» خطاب کرد. در نهایت ابنزیاد دستور داد او را به دار بیاویزند و زبانش را از حلقوم بیرون بکشند؛ و بدینگونه آنچه امیرالمؤمنین(ع) پیشتر خبر داده بودند، تحقق یافت.
وی تأکید کرد: میثم تمار نمونهای روشن از بصیرت، وفاداری و ایستادگی در مسیر ولایت است؛ شخصیتی که با شهادت خود، حقانیت راه امیرالمؤمنین(ع) و اهلبیت(ع) را در تاریخ ماندگار کرد.
میثم تمار؛ نماد بصیرت و ولایتمداری در تاریخ اسلام
فاطمه رستگارمقدم، استاد حوزه علمیه خراسان در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه میثم تمار در تاریخ اسلام اظهار کرد: میثم تمار از برجستهترین یاران امام علی بن ابیطالب(ع) بود که نامش با وفاداری، بصیرت و ولایتمداری گره خورده است.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ویژگیهای شخصیتی میثم تمار تصریح کرد: یکی از مهمترین خصوصیات او، بصیرت و آگاهی سیاسی بود. در دورانی که بسیاری از مردم تحت تأثیر تبلیغات حکومت اموی قرار میگرفتند، میثم حقیقت را شناخت و از آن دفاع کرد.
وی ادامه داد: شجاعت در بیان حقیقت از دیگر ویژگیهای برجسته این یار امام علی(ع) بود. در زمان حکومت عبیدالله بن زیاد، بسیاری برای حفظ جان خود سکوت کردند، اما میثم حاضر نشد از اعتقاداتش دست بکشد و دفاع از حق را بر آسایش موقت ترجیح داد.
رستگار مقدم ، ولایتمداری را مهمترین ویژگی میثم تمار دانست و افزود: او امام علی(ع) را تنها یک رهبر سیاسی نمیدانست، بلکه حجت الهی میشناخت و زمانی که دشمنان از او خواستند از حضرت برائت بجوید، شکنجه و شهادت را پذیرفت اما از عقیده خود دست نکشید.
استاد حوزه علمیه خراسان تأکید کرد: در تاریخ اسلام افراد بسیاری به دلیل ثروت و قدرت شناخته شدند، اما نام بسیاری از آنان فراموش شد؛ در حالی که یک خرمافروش آزادشده به دلیل ایمان و اخلاص، به الگویی ماندگار تبدیل شد.
وی با اشاره به پیامهای زندگی میثم تمار برای جوانان امروز گفت: خودسازی و رشد علمی، بصیرت در برابر تبلیغات، شجاعت در دفاع از حقیقت، وفاداری به ارزشهای الهی و حفظ عزت نفس از مهمترین درسهای زندگی این شخصیت بزرگ است.
رستگارمقدم خاطرنشان کرد: میثم تمار نماد انسانی است که با معرفت، شجاعت و ایستادگی بر سر عقیده به قله کمال رسید و نام او پس از قرنها همچنان در فرهنگ شیعی زنده و الهامبخش باقی مانده است.
