غزال زیاری- اخیرا و برای اولین بار در تاریخ رسانهها، تغییر بنیادینی در عادات خبری مردم دنیا رخ داده و دانشگاه آکسفورد در گزارش جامعی به این موضوع پرداخته که شبکههای اجتماعی با عبور از رسانههای سنتی (مثل تلویزیون، رادیو و وبسایتهای خبری)، حالا به منبع اصلی کسب اطلاعات در سراسر جهان تبدیل شدهاند.
این گزارش که با تکیه به نظرسنجی انجام شده از ۱۰۰ هزار نفر در ۴۸ کشور جهان تهیه شده، نشان میدهد که در هفته گذشته، ۵۴ درصد از مردم برای دسترسی به اخبار، از شبکههای اجتماعی استفاده کردهاند. این در حالی است که تنها ۵۱ درصد از افراد، برای اطلاع از اخبار روز به سراغ رسانههای سنتی از جمله تلویزیون یا وبسایتهای خبری رفتهاند. این آمار، نشان دهنده تغییر جهتِ قطعی در نحوه مصرف اطلاعات در سراسر دنیاست.
بهطور کلی، ۳۰ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی در سراسر دنیا اعلام کردند که شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای ویدئویی، اصلیترین منبع خبری آنهاست؛ این رقم نسبت به آمار مشابهی که در سال ۲۰۲۰ ثبت شده بود، رشد چشمگیری داشته و از ۲۲ درصد به ۵۴ درصد رسیده است.
شکاف نسلی؛ چرا جوانان تلویزیون را رها کردهاند؟
وقتی به سراغ نسل جوان میرویم، این شکاف عمیقتر میشود. در نظرسنجی به عمل آمده، در گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال، ۵۲ درصد از شرکتکنندگان، شبکههای اجتماعی را به عنوان منبع اصلی اخبار خود انتخاب کردهاند. این رقم ۳۲ درصد بیشتر از محبوبترین منبع خبری بعدی برای این گروه سنی است.
این درحالی است که در سالهای اخیر، استفاده از رسانههای سنتی مثل تلویزیون با کاهش ۱۳ درصدی و اپلیکیشنهای خبری با کاهش ۱۲ درصدی روبرو بوده و از سوی دیگر شبکههای اجتماعی در ۲۲ کشور از ۴۸ کشور مورد مطالعه، رشد صعودی داشتهاند.
پایان دوره اعتماد به رسانههای سنتی
حالا این سوال مطرح میشود که دلیل این مهاجرت دیجیتال چیست؟ طبق یافتههای این گزارش، دلایل متفاوتی برای این موضوع درنظر گرفته میشود. بعضی افراد معتقدند که شبکههای اجتماعی محیط بهتری برای دریافت اخبار هستند و برخی دیگر اعلام کردهاند که کلاً کمتر از گذشته تلویزیون تماشا میکنند. گزارش آکسفورد این روند را نه یک جهش ناگهانی، بلکه یک حرکت تدریجی اما تعیینکننده توصیف میکند.
البته در کشورهایی مثل آلمان، بریتانیا، هلند، سوئد، فنلاند و بعضی از کشورهای آسیایی، رسانههای سنتی هنوز پیشتاز هستند که دلیل این موضوع، سطح بالاتر اعتماد عمومی به نهادهای رسانهای قدیمی در این کشورهاست. در این مناطق، کاربرانِ شبکههای اجتماعی هنوز تمایل دارند اخبار را از کانالهای رسمی و معتبر دنبال کنند؛ اگرچه این رسانهها باید برای حفظ سهمشان از مخاطبها، به شدت بجنگند.
شکاف بر سر روایتِ جنگها
یکی از دلایل اصلی کوچ مخاطبان به شبکههای اجتماعی، انتقاد از نحوه پوششِ اخبارِ بحرانها توسط رسانههای سنتی است. مثلا در پوشش خبری جنگها، مثل آنچه در جنگ غزه یا روسیه و اوکراین شاهدش بودیم، تفاوت دیدگاه بین نسلها مشهود است.
تقریباً ۴۰٪ از افراد زیر ۳۵سال اعلام کردهاند که شبکههای اجتماعی بهترین راه برای دنبال کردن اخبار جنگ هستند و این درحالی است که افراد بالای ۳۵سال، همچنان تلویزیون یا وبسایتهای خبری را ترجیح میدهند.
هوش مصنوعی؛ قله بعد یا یک توهم زودگذر؟
در دنیایی که هوش مصنوعی به شدت رواج داشته، این گزارش نکته مهمی دارد: تنها ۱۰٪ از مردم در هفته گذشته از هوش مصنوعی برای کسب اخبار استفاده کردهاند. این بدین معناست که استفاده از هوشمصنوعی برای دریافت اخبار هنوز فراگیر نشده. با این حال، در این گزارش به این نکته اشاره شده که تغییرات اخیر در موتور جستجوی گوگل برای اولویتدادن به «حالت هوش مصنوعی» (AI mode)، میتواند سرعت عادات مصرفی کاربران را تغییر داده و این آمار را در آینده دگرگون کند.
منبع: euronews
۲۲۷۲۲۷
