حسین عبدالهی کارگردان نمایش «سر سرخ» که به مناسبت ایام محرم به زودی در مجموعه تئاترشهر روی صحنه میرود، در گفتگو با خبرنگار مهر درباره داستان این نمایش توضیح داد: داستان «سِر سرخ» درباره یک طبیب ایرانی است که به «جام فراموشی» پناه برده است. این شخصیت از سرزمینی میآید که روزگاری سرشار از زیبایی و آبادانی بوده، اما در اثر رخدادها و اتفاقاتی که بر آن گذشته، دچار ویرانی و دگرگونی شده است. این طبیب در واقع به واسطه خاطرات و قصههایی که از آن سرزمین با خود دارد، درگیر نوعی رنج و فراموشی شده و در نهایت به کوفه پناه میبرد.
وی ادامه داد: در مقابل این طبیب، شخصیتی به نام دبیر قرار دارد؛ فردی که برخلاف او، سرشار از امید است و باور دارد اتفاقات خوبی در پیش خواهد بود. این دبیر نامههای بسیاری از جانب مردم کوفه برای امام حسین (ع) نوشته و همچنان امیدوار است که امام حسین (ع) به این دعوت پاسخ دهد و وارد این سرزمین شود. در واقع او در پی آن است که طبیب برایش معجونی فراهم کند تا بتواند هرچه بیشتر و بیشتر نامهنگاری کند و این امید را زنده نگه دارد.
این کارگردان با اشاره به ساختار روایی اثر گفت: در این نمایش، ما با ۲ شخصیت اصلی یعنی طبیب و دبیر مواجه هستیم و روایت از منظر این ۲ پیش میرود. در حقیقت، نمایش از دل مواجهه این ۲ شخصیت با مفاهیم «جام فراموشی» و «پشیمانی» شکل میگیرد؛ جایی که هیچکدام از این ۲ راهحل، درمان دردهای آنها نیست. ما از خلال نگاه این ۲ شخصیت وارد واقعه کربلا میشویم و پس از عبور از آن، روایت به زمان امروز پیوند میخورد.
عبدالهی درباره رویکرد اجرایی این اثر نیز توضیح داد: با توجه به موضوع نمایش که به واقعه کربلا ارجاع دارد و در عین حال به قصههای ایران باستان نیز گریز میزند، ما تلاش کردیم از شیوههای نمایشهای ایرانی مانند پردهخوانی، نقالی و همچنین از فرمها و تکنیکهای تعزیه بهره ببریم. این شیوهها در واقع به ما کمک کردند تا روایت نمایش شکل اجرایی خود را پیدا کند و مخاطب بتواند از طریق این فرمها با محتوا ارتباط برقرار کند.
وی افزود: اساساً این اثر پیش از آنکه صرفاً یک تمرین اجرایی باشد، یک کار پژوهشی بوده است. ما از دل این پژوهشها به تکنیکهای اجرایی رسیدیم و فرم نهایی نمایش نیز بر اساس همین تجربههای پژوهشی شکل گرفت. بنابراین میتوان گفت شکل فعلی اجرا، حاصل یک روند تحقیق و جستوجو در شیوههای نمایشی ایرانی است.
کارگردان «سر سرخ» با تأکید بر غیرکلیشهای بودن اثر تاکید کرد: با توجه به اینکه این کار پیشتر نیز اجرا شده و بازخورد مخاطبان را دریافت کردهایم، میتوانم بگویم این اثر به هیچوجه کلیشهای نیست. زیرا از دل پژوهش شکل گرفته و فرم اجرایی آن نیز بر همین اساس طراحی شده است. نمایش بهگونهای طراحی شده که روایت خود را بهسادگی و با سرعت با تماشاگر در میان میگذارد و مخاطب را با خود همراه میکند.
وی ادامه داد: تماشاگران این اثر، چه کسانی که علاقهمندی مذهبی دارند و چه افرادی که چنین دغدغهای ندارند، به واسطه تکنیکها و فرم اجرایی نمایش با اثر همراه میشوند. البته برای مخاطبانی که دغدغههای مذهبی دارند، این نمایش میتواند تجربهای دلنشینتر و جذابتر باشد.
عبدالهی در بخش دیگری از این گفتگو درباره دستاندرکاران و حامیان تولید این اثر گفت: این نمایش محصول مشترک خانه تئاتر حوزه هنری اصفهان و تالار هنر دفتر تخصصی هنرهای نمایشی شهرداری اصفهان است. پیش از این نیز با حمایت این ۲ مجموعه، نمایش را در اصفهان اجرا کرده بودیم و اکنون نیز در اجرای تهران، این ۲ نهاد همچنان از اثر حمایت میکنند. همچنین حوزه هنری و مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری کشور نیز از حامیان اجرای تهران این اثر هستند.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت پژوهش در تولید آثار نمایشی گفت: برای تولید نمایشهای مذهبی و آئینی و اساساً هر نوع اجرای نمایشی، پژوهش و نظریههای اجرایی نقش بسیار مهمی دارند. رویکردهای نوین اجرایی کمک میکنند تا فرم ارائه اثر برای مخاطب جذابتر شود. در واقع اگر بتوانیم فرمهای سنتی نمایشهای آئینی را با نگاه جدید و پژوهشمحور بازآفرینی کنیم، امکان جذب مخاطب بیشتر فراهم خواهد شد.
این کارگردان تأکید کرد: نمایشهای آئینی و سنتی ما دارای فرمهای بسیار ارزشمندی هستند. با ایجاد تغییرات فرمی، دمیدن روح تازه و بهروزرسانی این ساختارها، میتوان اجراهایی تماشاییتر و جذابتر خلق کرد. هدف ما نیز همین است که از دل جذابیت فرمی، مفاهیم و محتوا را بهتر و دلنشینتر به مخاطب منتقل کنیم.
وی در پایان گفت: به طور کلی، هر نوع تولید فرهنگی که از دل فرهنگ، قصهها، آئینها و مناسک خود ما برآمده باشد، اگر با نگاه پژوهشی و رویکردهای نوین اجرایی همراه شود، میتواند مخاطب بیشتری جذب کند. تئاتر در این مسیر نقش مهمی دارد؛ هم در حفظ و پاسداشت این میراث و هم در بهروز کردن و کارآمد کردن آن برای مخاطب امروز. در دل نمایشهای ایرانی و تعزیه نیز تکنیکها و شیوههای بسیار ارزشمندی وجود دارد که با بهرهگیری پژوهشی از آنها میتوان به اجراهای معاصر، جذابتر و دیدنیتری دست یافت.
نمایش «سر سرخ» به نویسندگی امیر صفاییپور و کارگردانی حسین عبدالهی از ۷ تا ۲۶ تیر در کارگاه نمایش مجموعه تئاترشهر روی صحنه است.
محمد ترابی و فرزاد قاسمی گروه بازیگران این نمایش را تشکیل میدهند.
