به گزارش خبرنگار مهر، آئین پایانی هشتمین دوره جایزه پژوهش سال سینمای ایران امروز ۵ بهمن در تالار رودکی برگزار شد. در این مراسم رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، مهدی شفیعی معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمد الهیاری مدیرعامل بنیاد رودکی، مهدی جعفری مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی، روحالله حسینی معاون نظارت بر عرضه و نمایش آثار سینمایی، نیکنام حسینی پور مدیر روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسعود سفلایی مدیرعامل سینماهای «هنروتجربه»، مسعود نجفی مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی، احمدرضا معتمدی، قادر آشنا و … حضور داشتند. حمیدرضا مدقق اجرای برنامه را برعهده داشت.
علیرضا اسماعیلی دبیر هشتمین دوره جایزه پژوهش سال سینمای ایران در ادامه روی صحنه آمد و گفت: برگزاری جایزه پژوهش سال سینمای ایران نه تنها فرصتی برای ارجنهادن به تلاشهای پژوهشگران حوزه سینماست، بلکه مجالی برای تأملی دوباره بر پیوند میان دانش و عمل است. پژوهش، زیربنای توسعه پایدار در هر حوزهای محسوب میشود و سینما نیز از این قاعده مستثنا نیست. دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی، رکن رکین پژوهش هستند و بر این اساس، تقویت ارتباط میان دانشگاه و بدنه حرفهای سینما، ضرورتی انکارناپذیر برای ارتقای کیفی تولیدات سینمایی و تعمیق نگاه نظری به این هنر مردمی است.
وی تصریح کرد: در این راستا، با عنایت به حضور آقای فریدزاده به عنوان یک چهره دانشگاهی در رأس سازمان سینمایی و با هدایتهای ایشان و نیز اعضای محترم شورای سیاستگذاری جایزه، تلاش کردیم تا با رویکردی تعاملی، جایگاه پژوهشهای سینمایی را در بستر دانشگاهی و حرفهای ارتقا دهیم. برگزاری جلسات با مدیران گروههای رشته سینما در دانشگاهها با هدف هماندیشی و همافزایی در مسیر توسعه پژوهشهای سینمایی، تشکیل ۸ نشست ارائه یافتههای پژوهشی در دانشگاههای معتبر کشور که زمینهساز گفتگوهای علمی و انتقادی سازنده شد و انجام ۲۰ مصاحبه تخصصی با صاحبنظران برجسته و صاحبنام سینما به منظور بهرهگیری از تجربیات عملی آنها در غنابخشی به بدنه پژوهش سینمای کشور، از جمله اقدامات برای تحقق این رویکرد تعاملی بوده است.
دبیر این رویداد بیان کرد: با همفکری اعضای محترم شورای سیاستگذاری، فراخوان جایزه در چهار بخشِ کتاب (اعم از تألیف و ترجمه)، مقالات علمی، طرحهای پژوهشی پایانیافته و پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکتری تدوین و منتشر شد. با وجود تصمیم شورای سیاستگذاری مبنی بر حذف بخش «طرح پژوهشی (پروپوزال)» در این دوره، خوشبختانه فراخوان با استقبال خوب پژوهشگران مواجه شد و داوران محترم ۱۰۹ اثر را در چهار بخش مذکور مورد ارزیابی قرار دادند که جا دارد مجدداً از زحمات و دقتنظر ایشان تشکر و قدردانی کنم.
در ادامه مدقق یاد هنرمندان درگذشته امسال همچون سعید مظفری، هادی مرزبان، سعید پیردوست، رضا رویگری، ناصر تقوایی و بهرام بیضایی را گرامیداشت و به سوابق پژوهشی بهرام بیضایی اشاره کرد.
در ادامه مراسم رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی عنوان کرد: سینما، در کنار آینهگردانی واقعیت، جایگاهی ویژه از منظر معرفتی، تاریخی و اجتماعی دارد. سینما تصویر میآفریند و از دل تصویر، معنا پدید میآید اما کشف معنا از دل تصویر تنها بهدست خود سینما ممکن نیست. این کار نیازمند علوم گوناگون، از جمله معارف دینی و نیز حوزههای تخصصی دیگر با نگاههای بینارشتهای و رویکردهای نظری متنوع و متکثر است. چنین رویکردی امکان پدید آمدن یک «میدان معنایی» و مهمتر از آن، فضایی برای گفتگوی عمیق را فراهم میکند. پژوهش دقیقا شرط تحقق این میدان و این فضا است.
رئیس سازمان سینمایی گفت: پژوهش با افزودن عمق به کارکرد سینما، آن را از سطح معمول فراتر میبرد، ارتقا میدهد و به آن معنا میبخشد. پژوهش، خلقِ زبان سینماست و همچنین دستورزبانی است که به واسطه آن میتوانید وارد این جهان شوید؛ دستوری که چگونگی فهم و تأثیر را تبیین میکند. بدون پژوهش، سینما برای بیان آن معانی دچار لکنت و بیزبانی میشود.
وی ادامه داد: آنچه امروز بر اهمیت پژوهش میافزاید، ظهور فناوریهای نوین بهویژه هوش مصنوعی است. آیا واقعاً به نظر میرسد که این فناوریها در تسخیر ما هستند و ما میتوانیم بر آنها فرمان برانیم؟ ظاهراً قضیه برعکس است؛ ما بیشتر به فناوری وابستهایم و در این جهان، شاید بیشتر «محصول» شرایط هستیم تا آنکه فناوری صرفاً ابزاری در دست ما باشد. این جهان جدید که قواعد و ضوابط خود را دارد، نیازمند شناخت و در حقیقت «دیدار» با ماهیت خود است. از سوی دیگر، تحلیل وضعیت کنونی، شناخت فرصتها و تهدیدهای این جهان نیز نیازمند نگاهی شناختی است. در اینجاست که جامعهشناسی، فلسفه، تاریخ، روانشناسی، ادبیات، مطالعات فرهنگی، اقتصاد، سیاست و مطالعات رسانه، در تعامل با یکدیگر، فهم و ادراکی جدید میآفرینند.
فریدزاده در پایان تاکید کرد: پژوهش یک انتخاب نیست؛ بلکه شرط وجودیِ امکان فکر و اندیشه در سینما است. سال گذشته در اینجا اشاره کردم که معمولاً پژوهش را چنان که باید جدی نمیگیریم و فاصلهای بین نظر و عمل وجود دارد. امیدوارم پس از گذشت یک سال، با توجه به پژوهشهای بنیادینی که صورت گرفته که حاصل زحمات همکارانم در معاونت مطالعات و توسعه فناوری سازمان سینمایی است، گامی کوچک در راستای نزدیککردن فکر و عمل، نظر و اقدامات سیاستی برداشته شده باشد.
سپس با پخش ویدیویی از محمد شهبا پژوهشگر و مترجم از وی تجلیل شد. بهشید حسینی، مرتضی کاردر، مهدی شفیعی، محمد الهیاری، یزدانششناس، علیرضا اسماعیلی و رائد فریدزاده برای تجلیل از محمد شهبا روی صحنه آمدند.
شهبا سپس بیان کرد: من در چندین حیطه مانند فیلمنامه نویسی، فیلمسازی، ترجمه و تالیف مشغول هستم و معتقدم هرچه پژوهش سینمایی جدی تر باشد فاصلهاش با سینمای بدنه بیشتر است. سینمای تجاری کاری به پژوهش ندارد و این پژوهشها در سینمای مستقل خودشان را نشان میدهند. اینکه چطور این پژوهش ها در سینما نمایان شوند، باید در سازمان سینمایی درباره این مساله جلسه گذاشت و مشورت کرد.
بخش پایاننامه کارشناسی ارشد
رتبه دوم: نوشین جمنژاد برای پایاننامه «نشانهشناسی خوراک در سینمای دهه هشتاد ایران براساس آرای روزمرگی هانری لوفر»
رتبه دوم: حامد صادقیکیان برای پایان نامه «تحلیل ساختارهای معنایی و نحوی سکانس های آغازین در فیلم های اصغر فرهادی»
رتبه دوم: نیلوفر اماموردی برای پایان نامه «نقش گفتمانهای سیاسی در فرایند انتخاب فیلمهای برتر جشنواره فیلم فجر»
بخش رساله دکتری
رتبه دوم: حسین دارابی برای رساله «تحلیل روایت برساخت بدن آستانهای در سینمای معاصر ایران»
رتبه دوم: فائزه حسیننظر برای رساله «بازنمایی تحولات اجتماعی ایران در آینه فیلمهای چهار دهه اخیر ایران»
بخش طرح پژوهشی
طرح برتر: جعفر قوامدوست برای طرح «موانع و ظرفیتهای نهادی برای تولید فیلمنامه در سینمای ایران»
رتبه دوم: محمدجواد ولیزاده برای طرح «خلاها و چالشهای حقوق سینمای ایران»
بخش کتاب تالیفی
رتبه دوم: امیر امیری مهریاد برای کتاب «بازی ایرانی»
بخش کتاب ترجمه
رتبه دوم: ستاره عارف کشفی برای کتاب «پشت پرده داستان»
اثر برتر: احمدرضا معتمدی برای کتاب «فتو پلی»
معتمدی پس از دریافت جایزه خود بیان کرد: نکته ای را درباره ترجمه عرض میکنم؛ مترجم نهتنها باید کتاب را درست دریابد و ترجمه کند بلکه به این دلیل که مترجم یک اندیشه از سپهری به سپهر دیگر است قطعا باید در سپهر موعود نظام فکری برقرار را بشناسد و بتواند آن اندیشه را ترجمه کند. در دوره سی سالهای که روی نظریههای فیلم کار میکردم تلاش کردم کتابهای متعددی را که در غرب نوشته شده است، ترجمه کنم و دریابم که به چه میاندیشند. سینمایی که ما میبینیم از سپهرهای مختلف اندیشه عبور کرده است تا به سینمای معاصر اکنون رسیده است که برخی متفکران سینما را به مثابه فلسفه و حتی یک وضعیت فلسفی میدانند.
وی با اشاره به اهمیت فلسفه تاکید کرد: متاسفانه ما در شرایطی هستیم که مدام باید پاسخ دهیم فلسفه به چه دردی میخورد؟ در این شرایط ما در اقتصاد دچار مشکل میشویم، مسائل سادهای مانند حجاب، اینترنت و … پیش میآید که پاسخ درستی برایش نداریم و همه اینها نتیجه فقدان تفکر فلسفی در کشور است.
بخش مقاله علمی
رتبه دوم: عباس رحیمی، علی الهی و مرتضی نیازی برای مقاله «مدل عوامل کلیدی موفقیت در توسعه زیرساخت فرهنگی ایران»
مقاله برتر: محمدعلی صفورا برای مقاله «مسالعه تطبیقی بازنمایی فرهنگ عامه و سبک زندگی در انیمیشن تلویزیونی ایران و انگلیس»
بخش جایزه ویژه
رتبه دوم: سجاد محمودی برای رساله دکتری «تبیین رویکرد جریان روشنفکری هنری نسبت به انقلاب اسلامی با تاکید بر سینماگران سال های ۱۳۴۲-۱۳۵۷»
رتبه دوم: فرهاد ریاضی برای پایان نامه کارشناسی ارشد «برساخت فیگور قهرمان در تولیدات فرهنگی دهه نود ایران»