به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، امیر یونسیان، رییس شبکه آزمایشگاهی کشور، با اشاره به اجرای طرح جامع مهارتآموزی دانشآموزان اظهار کرد: این طرح در بازه زمانی پاییز ۱۴۰۴ تا بهار ۱۴۰۵ با حمایت شبکه آزمایشگاهی کشور برگزار شد. این برنامه با رویکرد تلفیق آموزش نظری و عملی، ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش انگیزه دانشآموزان و آشنایی نسل آینده با فناوریهای نوین طراحی و اجرا شد.
وی افزود: این برنامه در دو بخش «دوره توانمندسازی معلمان آزمایشگاههای دانشآموزی» و «مسابقه ملی آزمایشگر کوچک، افتخار فردا» برگزار شد و توانست زمینه آشنایی معلمان و دانشآموزان مقطع ابتدایی با حوزههای نوظهور فناوری از جمله نانوفناوری، زیستفناوری و سلولهای بنیادی را فراهم کند.
توانمندسازی معلمان برای توسعه آموزشهای آزمایشگاهی
یونسیان با اشاره به نخستین بخش این طرح گفت: دوره توانمندسازی معلمان آزمایشگاههای دانشآموزی در روزهای ۲۷ و ۲۸ آبانماه ۱۴۰۴ با حضور ۶۰ دبیر مقطع ابتدایی و کارشناسان پژوهشسراهای دانشآموزی سراسر کشور در سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران و مرکز صنعتیسازی نانوفناوری کاربردی برگزار شد.
وی ادامه داد: برای برگزاری این دوره، هماهنگی گستردهای با وزارت آموزش و پرورش جهت معرفی و اعزام معلمان از استانهای مختلف انجام شد و محتوای آموزشی، بستههای علمی و تجهیزات مورد نیاز آزمایشگاهی نیز برای شرکتکنندگان آمادهسازی شد.
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور تصریح کرد: در مراسم افتتاحیه میزبان اکبر شیرزادی، معاون آموزش و پژوهش دفتر آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش بودیم. همچنین کارگاههای عمومی آشنایی با ظرفیتهای شبکه آزمایشگاهی کشور با ارائه مجتبی نسب، دبیر شبکه آزمایشگاهی کشور و معرفی تجهیزات آزمایشگاهی توسط داوود قرایلو، مدیر فنی آزمایشگاه میکروسکوپ الکترونی عبوری دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد.
وی افزود: در ادامه، سه کارگاه تخصصی در حوزههای زیستفناوری، سلولهای بنیادی و نانوفناوری با حضور مدرسان مجرب برگزار شد. شرکتکنندگان همچنین از بخشهای مختلف سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، پژوهشکدههای فناوریهای شیمیایی و زیستفناوری و مرکز صنعتیسازی نانوفناوری کاربردی (ICAN) بازدید کردند و با تجهیزات و توانمندیهای آزمایشگاهی کشور آشنا شدند.
یونسیان گفت: یکی دیگر از بخشهای این دوره، برگزاری یک مسابقه آموزشی با محوریت ساخت ساختارهای کربنی بود که با هدف تقویت مهارتهای عملی، خلاقیت و آموزش مفاهیم علمی به شیوهای تعاملی اجرا شد.
رضایت بالای شرکتکنندگان و شکلگیری شبکه آموزشی معلمان
وی با اشاره به نتایج ارزیابیهای انجامشده اظهار کرد: بررسی نتایج نظرسنجیها نشان داد شرکتکنندگان از کیفیت علمی دوره، برنامهریزی اجرایی و امکانات فراهمشده رضایت بالایی داشتهاند. افزایش آگاهی معلمان نسبت به فناوریهای نوین، تأمین منابع آموزشی کاربردی برای آموزش علوم، ایجاد انگیزه برای مشارکت در فعالیتهای علمی دانشآموزی و شکلگیری شبکهای از معلمان فعال در حوزه آموزش آزمایشگاهی از مهمترین دستاوردهای این برنامه بود.
رقابت ۶۵۰ دانشآموز در مسابقه ملی آزمایشگر کوچک، افتخار فردا
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور درباره دومین بخش این طرح گفت: مسابقه ملی آزمایشگر کوچک، افتخار فردا از ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ تا ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد. این مسابقه با هدف آشنایی دانشآموزان مقطع ابتدایی با فناوریهای نوین، تقویت روحیه پژوهشگری و ترویج فرهنگ انجام آزمایشهای علمی طراحی شد.
وی افزود: برای اجرای این مسابقه، ۱۷ دستورکار آزمایش متناسب با دانشآموزان ابتدایی تدوین شد و محتوای آموزشی و اقلام مورد نیاز در اختیار معلمان و دانشآموزان قرار گرفت. همچنین شبکههای ارتباطی متعددی برای پاسخگویی، دریافت آثار و ارائه راهنماییهای آموزشی ایجاد شد.
یونسیان ادامه داد: در پایان مهلت ارسال آثار، ۶۵۰ اثر به دبیرخانه مسابقه رسید که از این تعداد، ۴۹۸ اثر در موضوعات تعیینشده مسابقه و ۱۵۲ اثر در سایر موضوعات علوم تجربی مقطع ابتدایی بود. در میان آثار تخصصی نیز ۲۲۱ اثر در حوزه زیستفناوری، ۱۹۸ اثر در حوزه نانوفناوری و ۷۹ اثر در حوزه سلولهای بنیادی ارائه شد.
مشارکت گسترده دانشآموزان از سراسر کشور
وی با اشاره به گستره جغرافیایی مشارکتکنندگان گفت: دانشآموزانی از تمامی استانهای کشور در این رقابت شرکت کردند و استان تهران با ۱۴۴ اثر بیشترین میزان مشارکت را به خود اختصاص داد. همچنین حضور دانشآموزان مناطق کمتر برخوردار و روستاهای مختلف کشور از جمله قاین، سقز، سنقر و کلیایی، گتوند، هویزه، مانه و سملقان و سرایان از ویژگیهای قابل توجه این مسابقه بود.
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور افزود: بررسی آثار نشان میدهد حدود نیمی از شرکتکنندگان از شهرها و مناطق کمتر برخوردار کشور بودهاند که نشاندهنده دسترسی مناسب برنامه به طیف گستردهای از دانشآموزان است.
وی ادامه داد: از مجموع آثار دریافتی، ۶۶ درصد شامل ۴۳۱ اثر متعلق به دانشآموزان مقطع ابتدایی دوم و ۳۴ درصد شامل ۲۱۹ اثر مربوط به دانشآموزان مقطع ابتدایی اول بود. همچنین ۵۵ درصد آزمایشها در محیط خانه و ۴۵ درصد در مدارس و پژوهشسراها انجام شد.
نقش مؤثر معلمان و مراکز آموزشی
یونسیان اظهار کرد: در این مسابقه ۶۴ دبیر، دانشآموزان را هدایت و راهنمایی کردند. علاوه بر آن، ۲۸ دبیر در سراسر کشور بر اساس محتوای آموزشی مسابقه، دورههای آموزشی ویژه دانشآموزان و معلمان برگزار کردند که حاصل آن برگزاری ۳۸ دوره آموزشی برای دانشآموزان با بیش از یکهزار و ۱۶۵ شرکتکننده و ۲۹ دوره آموزشی برای معلمان با بیش از یکهزار و ۲۳۰ شرکتکننده بود.
وی افزود: همچنین ۳۱ مرکز آموزشی شامل پژوهشسراها، مدارس و مؤسسات آموزشی از ۱۵ استان کشور در اجرای مسابقه مشارکت داشتند. پژوهشسرای جابربن حیان قزوین، پژوهشسرای شهید مطهری تبریز، دبستان شاهد یاس نبی(س) قاین و پژوهشسرای ابنسینا ملارد از جمله مراکزی بودند که بیشترین تعداد آثار را به دبیرخانه مسابقه ارسال کردند.
ارزیابی آثار و معرفی برگزیدگان
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور با اشاره به روند داوری آثار گفت: در مرحله نهایی مسابقه، مستندات و آثار ارسالی در چهار بخش شامل آثار دانشآموزی، دبیران راهنما، دبیران برگزارکننده دورههای آموزشی و مراکز مشارکتکننده مورد ارزیابی قرار گرفت.
وی ادامه داد: آثار دانشآموزان بر اساس شاخصهایی همچون تبیین هدف آزمایش، صحت اجرای مراحل، توانایی تحلیل نتایج، کیفیت ارائه و رعایت اصول تولید محتوا بررسی شد و در نهایت برگزیدگان هر یک از حوزههای زیستفناوری، فناوری نانو و سلولهای بنیادی با توجه به محل اجرای آزمایش و مقطع تحصیلی معرفی شدند.
یونسیان افزود: بررسی نتایج مسابقه نشان داد حضور معلم راهنما در کنار دانشآموزان تأثیر مثبتی بر کیفیت اجرای آزمایشها و نتایج حاصل از آن داشته است. با این حال اختلاف محدود میانگین امتیازات نشان میدهد دانشآموزان حتی در شرایط انجام آزمایش در منزل و با بهرهگیری از محتوای آموزشی تهیهشده نیز توانستهاند فعالیتهای آزمایشگاهی را با موفقیت اجرا کنند.
معرفی دبیران برگزیده
وی خاطرنشان کرد: در بخش ارزیابی دبیران راهنما، عملکرد ۴۶ معلم مشارکتکننده بر اساس شاخصهایی نظیر تعداد آثار هدایتشده، تنوع موضوعی و کیفیت آموزشهای ارائهشده مورد بررسی قرار گرفت و دبیران برتر در حوزههای مختلف فناوری معرفی شدند.
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور ادامه داد: از میان ۷۴ دبیر ثبتنامکننده در مسابقه نیز ۲۸ نفر با برگزاری دورههای آموزشی برای دانشآموزان و معلمان در فرآیند ترویج آموزشهای علمی مشارکت داشتند. عملکرد این گروه بر اساس تعداد مخاطبان آموزشدیده ارزیابی شد و پنج دبیر برتر این بخش معرفی شدند.
وی افزود: ۱۱ نفر از دبیران مشارکتکننده نیز به طور همزمان در برگزاری دورههای آموزشی و راهنمایی دانشآموزان برای حضور در مسابقه نقشآفرینی کردهاند.
معرفی مراکز منتخب
یونسیان اظهار کرد: در بخش مراکز مشارکتکننده نیز ۳۱ مرکز شامل پژوهشسراهای دانشآموزی، مدارس و مؤسسات آموزشی مورد ارزیابی قرار گرفتند و از میان آنها چهار مجموعه که بیش از ۲۰ اثر به دبیرخانه مسابقه ارسال کرده بودند، به عنوان مراکز منتخب معرفی شدند.
توسعه امید و نشاط علمی در شرایط خاص کشور
وی در پایان گفت: استقبال گسترده دانشآموزان و خانوادهها از این برنامه، بهویژه در شرایطی که مدارس و مراکز آموزشی با محدودیتهایی مواجه بودند، نشاندهنده ظرفیت بالای آموزشهای آزمایشگاهی برای ایجاد انگیزه، نشاط و امید در میان دانشآموزان است.
رییس شبکه آزمایشگاهی کشور افزود: بر اساس نتایج این طرح، برگزاری دورههای منظم توانمندسازی معلمان، توسعه آموزشهای مجازی، افزودن حوزههایی همچون هوش مصنوعی، هوافضا و انرژی به برنامههای آموزشی و همچنین گسترش مسابقه در سطح بینالمللی از جمله پیشنهادهای مطرحشده برای دورههای آینده است.
