خبرگزاری مهر- گروه دین، حوزه و اندیشه- عصمت علی آبادی : امروز سوم شعبان المعظم سالروز میلاد با سعادت امام حسین علیه السلام است.نهضت عاشورا، صرفاً رویدادی تاریخی یا حماسهای عاطفی در دل تاریخ اسلام نیست؛ بلکه مدرسهای زنده و همیشگی برای تربیت انسانهای آگاه، آزاده و مسئولیتپذیر است.
در جهانی که جریانهای فریبنده قدرت، رسانه و منافع مادی همواره در پی تحریف حقیقت و غبارآلود کردن مسیر حق هستند، بصیرت عاشورایی بهمثابه چراغی راهنما، توان تشخیص حق از باطل و ایستادگی آگاهانه در برابر ظلم را به انسانها میآموزد. عاشورا یادآور این حقیقت است که هر حرکت ماندگار و اثرگذار، پیش از آنکه بر شمشیر و قدرت تکیه کند، بر آگاهی، ایمان و شناخت عمیق استوار است.
در همین راستا، با حجتالاسلام والمسلمین سید محمدباقر علمالهدی، استاد حوزه و دانشگاه به گفتگو پرداختیم و وی با نگاهی تحلیلی و معرفتی به فلسفه قیام امام حسین علیهالسلام، به تبیین مفهوم بصیرت عاشورایی و نقش آن در ماندگاری نهضتها پرداخته است که حاصل آن در ادامه تقدیم مخاطبان میشود:
حجت الاسلام و المسلمین علم الهدی استاد حوزه و دانشگاه،در گفتگو با خبرنگار مهر، در زمینه بصیرت عاشورایی اظهار داشت: اهلبیت علیهمالسلام عموماً و حضرت سیدالشهدا علیهالسلام خصوصاً، بزرگترین مأموریت الهیشان از جانب پروردگار عالم، ارتقای سطح علم، دانش و بصیرت مردم بوده است؛ تا از این رهگذر، اهداف آینده زندگی انسانی را برای همه انسانها در طول تاریخ روشن سازند.
وی افزود: هدف این بوده است که انسانها در گذر زمان، گرفتار فراز و فرودهای رنگارنگ و فریبنده زندگی دنیا نشوند و فرصتهای ارزشمند و گرانبهایی را که خداوند متعال در اختیارشان قرار میدهد، در چنبره زندگی مادی افسارگسیخته از دست ندهند. انسانی که برخوردار از بصیرت است، میتواند از این فرصتها به بهترین شکل بهرهمند شود و برای آینده خود برنامهریزی درست و هدفمند داشته باشد.
قیام امام حسین (ع)؛ حرکتی آگاهانه و هدفمند
استاد حوزه و دانشگاه ابراز کرد: در زندگی امام حسین علیهالسلام و یاران باوفای ایشان، اتفاقی ویژه و تاریخی روی داد؛ رخدادی که حضرت همواره از آن بهعنوان جریانی حماسی و فرهنگی یاد میکرد. آنگاه که در نامهای به برادرشان محمد بن حنفیه نوشتند: فإِنّی لَم أَخرُج أَشِراً وَ لا بَطِراً وَ لا ظالِماً وَ لا مُفسِداً، إِنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الإِصلاحِ فی أُمَّةِ جَدّی مُحَمَّدٍ، من هرگز بیهوده پا در عرصه مبارزه با دشمن نگذاشتم، کودتا گر نبودم، انسان نافرمان و ظالم نبودم، بلکه برای اصلاح امت جدّم رسول خدا قیام کردم.
علم الهدی اضافه کرد: این سخن نشان میدهد که نهضت امام حسین علیهالسلام حرکتی آگاهانه و متکی بر شناخت و بصیرت بود و اقدامی احساسی یا مقطعی نبود.
دو گونه انقلاب در تاریخ
وی با بیان اینکه در طول تاریخ، انقلابها و قیامهای سیاسی و اجتماعی معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند ادامه داد: نخستین دسته انقلابهای ناآگاهانه است که با کودتا و فریب مردم رخ میدهند. در این نوع حرکتها، گروهی بر جهل مردم سوار میشوند و از غفلت عمومی سوءاستفاده میکنند. مردم در چنین تحولات بدون بصیرتی حضور مییابند، اما بهزودی درمییابند که فریب خوردهاند و فرصتهای ارزشمند خود را از دست دادهاند. مصداق بارز این نوع انقلاب، واقعه ۲۸ مرداد در تاریخ معاصر ایران است؛ جایی که با تکیه بر غفلت جامعه، نظام مردمی وقت با رژیمی ستمشاهی جایگزین شد. چنین انقلابهایی مانایی ندارند، ماندگار و الگو برای دیگر ملتها نمیشوند، چرا که ریشه در ناآگاهی مردم دارند.
این استاد حوزه علمیه در ادامه به انقلابهای آگاهانه و مردمی اشاره و عنوان کرد: این نوع انقلابها بر پایه شعور، بینش و فهم عمومی شکل میگیرند. مردمی که با شناخت و هدف وارد صحنه میشوند، حرکتی ماندگار میآفرینند. قیام انبیا نمونه بارز این نوع حرکت است: از اقدام حضرت موسی علیهالسلام در برابر فرعون، تا قیام حضرت ابراهیم علیهالسلام در برابر نمرود، و تا مبارزات اهلبیت عصمت و طهارت در برابر طاغوتهای زمان از جمله این مصادیق است.این قیامها ماندگارند زیرا ریشه در تفکر و بصیرت مردم دارند.
یاران امام حسین (ع)؛ تجلی بصیرت عملی
وی با تاکید بر اینکه نمونهای درخشان از انقلاب آگاهانه، قیام امام حسین علیهالسلام است اظهار داشت: یاران آن حضرت، با رشد فرهنگی، شناخت عمیق از امام و آگاهی از اهداف بلند ایشان، از روی بصیرت وارد میدان شدند. امام حسین علیهالسلام با تبیین حق و باطل، معیار تشخیص را برای مردم روشن کرد.
علم الهدی ادامه داد: اگرچه یاران امام تنها ۷۲ نفر بودند، اما همان گروه اندک، پس از نزدیک به ۱۴۰۰ سال، تبدیل به راهبردی پویا در میان ملتهای ظلمستیز جهان شدند. حتی رهبران غیرمسلمان نیز امام حسین علیهالسلام را بهعنوان رهبر آزادگان عالم میشناسند؛ چراکه این نهضت ریشه در بینش و آگاهی انسانها دارد.
جنگیدن بر مدار چراغ بصیرت
وی با استناد به روایتی از امام علی علیه السلام گفت: حضرت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام دربارهی یاران خود فرمودند:یاران من بصیرت خود را بر شمشیرهایشان سوار کرده بودند. یعنی اگر میجنگیدند، از روی شناخت و درک حق و باطل میجنگیدند. امام سجاد علیهالسلام نیز درباره عموی بزرگوارشان، حضرت عباس علیهالسلام، فرمودند:عموی ما عباس، دارای بصیرتی نافذ و ایمانی استوار بود. در رکاب امام حسین علیهالسلام به بهترین وجه مجاهدت کرد و به شهادت رسید.
وی بیان داشت: یاران امام حسین علیهالسلام در شب عاشورا به حضرت گفتند: اگر هزار بار کشته شویم و بدنمان را بسوزانند، باز دست از یاری فرزند پیامبر برنمیداریم؛ زیرا راه و حقیقت را شناختهایم. وقتی بصیرت میآید، ترس از دلها میرود.همین روحیه را در داستان ساحران فرعون نیز میبینیم.
او افزود: آنان طنابهای خود را انداختند تا قدرتشان را به موسی علیهالسلام نشان دهند، خداوند به موسی وحی کرد عصای خود را بینداز، و عصا به مار عظیمی بدل شد که طنابها را بلعید. چون این صحنه را دیدند، دریافتند که کار موسی، جادویی نیست بلکه کار الهی است. همانجا ایمان آوردند، و با وجود تهدید فرعون به قطع دست و پا، گفتند: هرگز از ایمان خویش برنمیگردیم. و با بصیرت و ایمان کشته شدند، اما از باورشان دست نکشیدند.
این استاد حوزه علمیه ادامه داد: یاران امام حسین علیهالسلام همچون نافع بن هلال ، با بصیرت کامل در رکاب امام بودند. هلال به خداوند گفت شکر خدایی را که بصیرتم را نسبت به دشمنان اسلام افزون کرد. آنان دشمنشناسی را افتخار خود میدانستند و بخشی از ایمان میشمردند.از همینرو، نهضت امام حسین علیهالسلام بر محور شناخت و آگاهی شکل گرفت و برای همیشه در تاریخ ماندگار شد.
وی بیان کرد: وقتی امام حسین علیهالسلام در شب عاشورا فرمودند: من یارانی باوفاتر و نیکوکارتر از شما نمیشناسم.در زیارت ناحیه مقدسه نیز آمده است سلام بر شما ای بهترین یاوران.این آموزهها نشان میدهد که وقتی بصیرت در جامعه حاکم شود، جهل و نادانی رخت برمیبندد.
وی با تاکید بر اینکه امروز همان بصیرت عاشورایی در انقلاب اسلامی ایران نیز مشاهده میشود گفت: ملت ایران دقیقاً بر اساس همان راهبردی پیش میروند که امام حسین علیهالسلام حدود ۱۴۰۰ سال پیش ترسیم کرد. از آغاز انقلاب تاکنون، دشمن با انواع ترفندها از جنگ تحمیلی تا تحریمهای اقتصادی و فشارهای اجتماعی کوشیده است انقلاب را از مسیر خود منحرف کند، اما هیچیک از این توطئهها نتوانسته خللی در ایمان و اهداف مردم ایران ایجاد کند. ملت ایران با بینش و بصیرت حسینی وارد این مسیر شدند و به همین دلیل، هیچ قدرتی نتوانسته آنان را از مسیر خود بازگرداند.
وی افزود: هرچند گاهی از سوی افراد نفوذی و فرصتطلب، ضربههایی به کشور وارد شده است، اما مردم آگاه ایران همواره با بصیرت، چهره حقیقی این عناصر را شناخته و از قطار انقلاب پیادهشان کردهاند. آنان آگاهانه، با ایمان و هدف، کشتی انقلاب شکوهمند اسلامی را پرشتاب به سوی آینده پیش میبرند.
علم الهدی در پایان با تاکید بر اینکه بصیرت، میراث جاودانه عاشوراست خاطرنشان کرد: هر جا آگاهی و شناخت در پرتو ایمان قرار گیرد، حرکتها الهی میشوند و تا ابد ماندگار خواهند ماند. این همان نوری است که از کربلا تا انقلاب اسلامی و تا همه نهضتهای حقطلب جهان، پیوسته درخشیده و میدرخشد.