گسترش نیوز: در روزهای اخیر، بحثها و جنجالهای گستردهای درباره قرارداد بیمه تکمیلی بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی با شرکت آتیهسازان مطرح شده است. این قرارداد با تمدید خودکار بیمه تکمیلی سال گذشته برای بازنشستگان، موجی از نگرانی و انتقاد را به دنبال داشته و خواستههای بازنشستگان را بیش از پیش به سمت اجرای کامل ماده ۵۴ قانون تامین اجتماعی سوق داده است؛ قانونی که ضمانت درمان مستقیم و رایگان برای این قشر آسیبپذیر را بهصورت صریح و شفاف مطرح کرده است.
ماده ۵۴ قانون تامین اجتماعی؛ یک قانون مترقی و فراموششده
ماده ۵۴ قانون تامین اجتماعی یکی از بندهای کلیدی در قوانین حمایتی کشور است که از دهها سال قبل تصویب شده و سازمان تأمین اجتماعی را موظف میکند تا خدمات درمانی را به صورت مستقیم و رایگان برای بیمهشدگان و بازنشستگان فراهم آورد. بر اساس این ماده و همچنین قانون الزام اجرای بیمه همگانی خدمات درمانی (مصوب ۱۳۶۸)، هدف اصلی قانونگذار ایجاد دسترسی عادلانه و رایگان به خدمات درمانی برای بیمهشدگان است؛ اما متأسفانه بیش از ۳۰ سال از تصویب این قانون میگذرد و آنگونه که باید و شاید، این وظیفه قانونی سازمان تأمین اجتماعی به صورت کامل و شفاف اجرا نشده است.
چرا اجرای ماده ۵۴ ضروری است؟
اجرای ماده ۵۴ تامین اجتماعی بیش از آنکه صرفاً یک الزام قانونی باشد، به یک ضرورت عمیق اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است که پیامدهای گستردهای برای جامعه و نظام بیمهای کشور دارد. نخستین و بارزترین نکته در اهمیت اجرای این ماده، حفظ کرامت بازنشستگان است؛ دسترسی به درمان رایگان به معنای تضمین سلامت و حفظ شأن انسانی این قشر است که سالها در خدمت جامعه بودهاند و اکنون حق دارند از خدمات رفاهی مناسبی برخوردار باشند. این حمایت نه تنها از نظر انسانی بلکه از منظر اجتماعی نیز موجب تقویت انسجام و همبستگی بین نسلها میشود.
از سوی دیگر، اجرای دقیق ماده ۵۴ میتواند موجب کاهش هزینههای غیرضروری شود. نظام بیمه تکمیلی که در بسیاری موارد پیچیده و پرهزینه است، بار مالی سنگینی بر سازمان و بیمهشدگان تحمیل میکند و زمینهساز فساد مالی نیز میگردد. با حذف این هزینههای اضافی و بازگشت به چارچوب شفاف و کارآمد ماده ۵۴، منابع مالی سازمان تامین اجتماعی بهتر مدیریت شده و صرفهجویی قابل توجهی در بودجه ایجاد میشود.
علاوه بر این، اجرای شفاف و مستقیم ماده ۵۴ میتواند به افزایش اعتماد بیمهشدگان به نظام بیمهای کمک کند. رضایت کاربران و بیمهشدگان از خدمات ارائه شده، اساس پایداری و موفقیت سازمانهای بیمهای است و هرگونه بیاعتمادی میتواند منجر به کاهش مشارکت و حمایت مالی از این نظامها شود. بنابراین، تضمین شفافیت و عدالت در ارائه خدمات بیمهای، کلید ایجاد اعتماد پایدار میان بیمهشدگان و سازمان است.
جزئیات قرارداد جدید بیمه تکمیلی بازنشستگان
درحال حاضر بازنشستگان با دو بسته بیمه تکمیلی مواجهاند:
بسته اول با حق بیمه ۷۲۰ هزار تومانی که ۴۷۰ هزار تومان آن از حقوق بازنشستگان کسر و ۲۵۰ هزار تومان سهم سازمان تأمین اجتماعی است. این بسته نسبت به سال گذشته ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش تعهدات داشته اما باز هم بهزعم بسیاری از بازنشستگان ناکافی است.
بسته دوم، داوطلبانه و هزینه آن یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان میباشد، سهم بازنشسته یک میلیون تومان و سهم سازمان همان ۲۵۰ هزار تومان است.
خواستههای بنیادین بازنشستگان
جامعه کارگری و بازنشستگان تأمین اجتماعی، به عنوان یکی از آسیبپذیرترین اقشار جامعه، خواستههایی کاملاً منطقی و قانونی مطرح کردهاند که به شرح زیر است:
۱. مسئولیت مستقیم درمان توسط سازمان تأمین اجتماعی: بازنشستگان معتقدند درمان مستقیم و رایگان باید وظیفه ذاتی و قانونی سازمان باشد و قراردادهای بیمه تکمیلی باید مستقیماً با خود سازمان بسته شود تا تمام فرایندهای پرداخت، نظارت و پاسخگویی متمرکز و شفاف شود.
۲. ممنوعیت پرداخت مستقیم خارج از سازوکار رسمی: هرگونه پرداخت مستقیم شرکت بیمه یا کانونهای بازنشستگی به افراد یا مراکز درمانی بدون دخالت سازمان تأمین اجتماعی باید به عنوان تخلف اداری و مالی شناسایی و برخورد شود.
۳. حذف تدریجی بیمه تکمیلی و تحقق پوشش کامل درمان مستقیم و رایگان: سازمان موظف است با گامهای عملی و شفاف، مسیر حذف بیمههای تکمیلی خصوصی را طی کند و به درمان مستقیم کامل برسد.
۴. نظارت و حمایت ویژه وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی: وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی باید با دستور ویژه و نظارت دقیق، ضمن بازنگری در سیاستهای درمانی، نقش مطالبهگری کانونهای بازنشستگی را از نقش اجرایی تفکیک کند تا از فساد، بیشفافی و تضاد منافع جلوگیری شود.
سخن پایانی
دیگر زمان آن فرا رسیده است که سازمان تأمین اجتماعی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با ارادهای راسخ، ماده ۵۴ قانون تأمین اجتماعی را به صورت واقعی و ملموس برای بازنشستگان اجرا کنند. بازنشستگان حق دارند انتظار داشته باشند که درمانشان رایگان، شفاف و مستقیم باشد و هیچ واسطه یا قرارداد پیچیدهای مانع دسترسی آنها نشود. شاید بزرگترین دستاورد اجرای ماده ۵۴، بازگرداندن اعتماد به سیستم تأمین اجتماعی و تضمین آیندهای بهتر برای میلیونها بازنشسته در کشور باشد؛ بازنشستگانی که عمر و تلاش خود را وقف ساختن جامعه کردهاند و امروز به حمایت شایسته و قانونی نیازمندند.
