بازار؛ گروه کشاورزی: بازار جهانی صنعت زنبورداری در حالی روند رو به رشدی دارد که کشورهایی همچون «چین، ترکیه، هند، آرژآنتین، ایران، روسیه، مکزیک و … » در این بخش جزو برترین ها هستند. این در حالی است که زنبورداران عمدتا به دنبال استفاده از روش هایی برای افزایش بهره وری و عملکرد و همچنین افزایش سطح تولیدات خود در بخش های مختلف همچون تولید عسل، زهر، تولید ژل رویال، بره موم و … هستند و در این راستا در کنار استفاده از تجهیزات نوین، همواره تلاش دارند از ملکه های اصلاح نژاد شده ای بهره بگیرند که بهره وری را ارتقا می دهند. به این واسطه است که بازار صادرات و واردات زنبور عسل نیز روندی پویا دارد.
افزایش ۹ درصدی ارزش زنبورهای صادر شده ظرف یک سال
در واقع در شرایطی است که زنبور عسل به عنوان اصلی ترین عنصر در تداوم تولید در این بخش نیز بازار صادراتی رو به رشدی دارد به طوری که بر اساس گزارش منتشر شده از سوی سایت تحقیقی worldtopexports در سطح جهانی، زنبورهای زنده صادر شده از همه کشورها در سال ۲۰۲۴ به ۷۹.۵ میلیون دلار رسید. این مبلغ دلاری ناشی از افزایش ۵۲.۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۰ است.
از سوی دیگر سال به سال، ارزش زنبورهای زنده صادر شده در سطح جهانی ۹ درصد در مقایسه با ۷۲.۹ میلیون دلار برای سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است.
واردات ملکه ها با هدف افزایش بهره وری در زنبورستان های کشور
ایران نیز جزو کشورهای صاحب صنعت زنبورداری است که زنبورداران غالبا به دلیل عواملی همچون خشکسالی در راستای افزایش سطح بهره وری، اقدام به استفاده از ملکه های وارداتی می کنند که عمدتا توسط سازمان دامپزشکی واردات آن صورت می گیرد. با این وجود طی سال های اخیر استفاده از زنبورهایی که به صورت قاچاق و از مبادی غیر رسمی وارد کشور شده در زنبورستان های کشور توسعه یافته است و به تبع آن خطراتی هم برای این صنعت به همراه داشته است.
قاچاق زنبور عمدتا به دلیل ضعف ملکه های موجود در کشور است به ویژه اینکه به دلیل خشکسالی های سالهای اخیر راندمان در صحراها کاهش یافته است و لذا زنبورداران برای افزایش بهره وری و عملکرد به سمت ملکه های بهتر سوق پیدا می کنند
محمدرضا کوهی فعال صنعت زنبوداری کشور در این خصوص در گفت و گو با خبرنگار بازار گفت: ما نیز واردات زنبور ملکه داریم که توسط افراد مختلف در مقاطع مختلف صورت می گیرد اما میزان این واردات اصولا مشخص نیست. با این وجود غالبا از کشورهای اروپایی و چین این واردات انجام می شود.
وی در خصوص علت این قاچاق ها نیز گفت: قاچاق زنبور عمدتا به دلیل ضعف ملکه های موجود در کشور است به ویژه اینکه به دلیل خشکسالی های سالهای اخیر راندمان در صحراها کاهش یافته است و لذا زنبورداران برای افزایش بهره وری و عملکرد به سمت ملکه های بهتر سوق پیدا می کنند.
آلودگی زنبورستان ها؛ پیامد واردات قاچاق زنبور
کوهی ادامه داد: البته این الزاما به معنای این نیست که بهترین ملکه ها باشد چون ممکن است از طریق واسطه ها وارد کنند و گاها ملکه هایی که می آورند منشا درگیری های زیادی می شود و نتیجه ای که زنبوردار مد نظر دارد حاصل نمی شود.
این فعال بخش زنبورداری در خصوص اینکه ورود این ملکه های قاچاق ممکن است چه تبعاتی برای این صنعت داشته باشد نیز گفت: چون عملا نظارتی روی این واردات نیست یعنی از آن طرف نظارتی نیست و به اصطلاح شناسنامه ندارند قابلیت پیگیری ندارد و از این طرف نیز فاقد مجوز داخل است و قرنطینه نمی شود در نتیجه احتمال شیوع آلودگی هایی می شود. به نحوی که آلودگی به اصطلاح «لارومیری» که البته یک عنوان غیرعلمی است، تحت تاثیر واردات قاچاق ملکه ها بوده است و حتی شایعه شیوع بیماری هایی که غالبا مختص کشورهای جنوب شرق آسیا است نیز خبرساز شد که البته تایید نشد اما این موارد نتیجه واردات قارچاق ملکه است.
کوهی در پایان تاکید کرد: به این ترتیب می توان اینگونه گفت که بیماری و آفات ماحصل واردات قاچاق زنبور است.
اسلواکی؛ پیشرو در صادرات زنبورهای زنده
بر اساس این گزارش در حالی بازار جهانی صادرات و واردات زنبورهای عسل روندی پررونق دارد که بر اساس گزارش های جهانی منتشر شده در خصوص کشورهایی که در صادرات زنبور پیشرو هستند پنج صادر کننده برتر زنبورهای زنده، کشورهای «اسلواکی، بلژیک، ایالات متحده، کانادا و هلند» هستند که در مجموع، این پنج کشور از تأمین کنندگان بین المللی پیشرو، بیش از سه چهارم (۷۶درصد) از زنبورهای زنده صادر شده در سطح جهانی را تولید کردند.
۱۵ کشوری که بالاترین ارزش صادراتی را ثبت کردند
در واقع در خصوص ۱۵ کشوری که بالاترین ارزش دلاری زنبورهای زنده را در طول سال ۲۰۲۴ صادر کرده اند، آورده شده است : اسلواکی در مدت نامبرده صادراتی به ارزش ۱۵.۵ میلیون دلار رقم زده که ۱۹.۵ درصد از زنبورهای زنده صادراتی محسوب می شود و در جایگاه اول قرار دارد. بلژیک با ۱۳.۵ میلیون دلار، ایالات متحده با ۱۲.۱ میلیون دلار کانادا با ۱۰.۸ میلیون دلار، هلند با ۸.۵ میلیون دلار در جایگاه دوم تا پنجم صادراتی قرار دارند. همچنین کشورهای ترکیه، ایتالیا، نیوزلند، اسپانیا، ازبکستان، شیلی، استرالیا، اسرایل، پاکستان، و مجارستان» در رده های بعدی قرار دارند به این ترتیب از نظر ارزش، ۱۵ کشور ذکر شده در این فهرست، ۹۹.۳درصد از زنبورهای زنده صادراتی جهان را در سال ۲۰۲۴ صادر کرده اند.
در میان صادرکنندگان برتر، سریع ترین رشد در صادرات زنبورهای زنده از سال ۲۰۲۳ به این شرح بوده است: مجارستان با (۹۱۲درصد افزایش)، ازبکستان با (۱۸۲درصد افزایش)، شیلی با (۱۰۱.۵درصد افزایش) و ترکیه با (۴۷.۵درصد افزایش). از آن طرف تأمین کنندگان اصلی که کاهش فروش بین المللی زنبورهای زنده خود را تجربه کردند، عبارتند از: استرالیا با (۳۵.۳درصد کاهش نسبت به سال ۲۰۲۳)، نیوزیلند با (۲۷.۳درصد کاهش)، اسلواکی با (۴.۶درصد کاهش) و ایتالیا با (۴.۳درصد کاهش).
سهم ۵۵.۵ درصدی اروپایی ها از صادرات زنبورهای زنده
از سوی دیگر داده های این گزارش نشان می دهد: از دیدگاه قاره ای، تأمین کنندگان در اروپا بیشترین ارزش دلاری زنبورهای زنده صادر شده را در طول سال ۲۰۲۴ با محموله هایی به ارزش ۴۴.۱ میلیون دلار یا ۵۵.۵درصد از کل جهان به فروش رساندند. در رتبه دوم صادرکنندگان آمریکای شمالی با ۲۸.۸درصد قرار داشتند، در حالی که ۹درصد دیگر از محموله های حاوی زنبورهای زنده از آسیا سرچشمه می گرفتند. همچنین درصدهای کمتری از تأمین کنندگان در نیوزیلند و استرالیا در اقیانوسیه (۵درصد)، شیلی در آمریکای لاتین (۱.۷درصد)، سپس مراکش و آفریقای جنوبی در آفریقا (۰.۰۰۴درصد) حاصل شد.
