بازار؛ گروه صنعت: صنعت فولاد و آهن که ستونهای اقتصاد ایران را استحکام میبخشد، در ۱۰ ماهه امسال کارنامهای پرتناقض از خود به جای گذاشته اند. مجموع درآمد این صنعت با رشد ۳۶ درصدی به ۷۱۱ هزار و ۹۱۷ میلیارد تومان رسیده، اما از یک سو شرکتهایی با رشدهای سه رقمی درخشیدند و آن سوتر، نمادهایی دیگر، گویا نفسهای آخر را میکشند.
رشد ۱۹ درصدی فولاد مبارکه
فولاد مبارکه با درآمد ۲۶۹ هزار و ۵۳ میلیارد تومانی و رشد ۱۹ درصدی، همچنان بزرگترین درآمد را دارد. هر چند رشد ۱۹ درصدی این غول از میانگین صنعت پایینتر است، قبلا مدیران فولاد مبارکه از رشد ۵۰ درصدی درآمد عملیاتی و ۳۶ درصدی سود خالص خبر دادهاند، اما سایه سنگین افزایش هزینههای شرکت بر حاشیه سود این شرکت نیز احساس میشود. ادامه این روند میتواند اثر منفی بر صورتهای مالی شرکت داشته باشد.
رشد ۴۳ درصدی فولاد خوزستان
فولاد خوزستان با درآمد ۸۷ هزار و ۹۹۲ میلیارد تومانی و رشد ۴۳ درصدی، جایگاه دوم خود را مستحکمتر از قبل حفظ کرده است. این شرکت نشان داده که میتوان هم بزرگ باشد و هم چابک. رشد ۴۳ درصدی فخوز، نشان داد که برای پس گرفتن صدر جدول لحظهای شماری میکند.
در ده ماهه، فجهان با جهش ۱۱۹ درصدی و فغدیر با رشد ۱۳۶ درصدی، فعالان این عرصه هستند و فولاد مبارکه نیز، ۲۶۹ هزار میلیارد تومان درآمد ثبت کرده است. اما در سوی دیگر میدان، ذوبآهن با رشد فقط ۳ درصدی و فسپا با رشد ۳ درصدی، قصهای تلخ از فرسودگی و مدیریت ناکارآمد روایت میکنند. این دو شرکت که روزگاری نماد صنعت فولاد ایران بودند، حالا در حالی که رقبا با رشدهای سه رقمی میتازند، عملاً درجا زدهاند و بوی زنگزدگی از تأسیسات فرسودهشان به مشام میرسد
رشد فقط ۳ درصدی ذوبآهن اصفهان
ذوبآهن اصفهان؛ این نام آشنا که روزگاری با شنیدنش دل هر ایرانی غرق غرور میشد، حالا روایتگر قصهای سود نیست. ذوب با درآمد ۵۰ هزار و ۴۷۰ میلیارد تومانی و رشد فقط ۳ درصدی، به نماد فرسودگی و ناکارآمدی در این صنعت تبدیل شده است. در بازاری که میانگین رشد ۳۶ درصد است و رقبایی مثل فجهان با رشد ۱۱۹ درصدی میتازند، رشد ۳ درصدی یعنی عقبگرد، یعنی از دست دادن سهم بازار، یعنی فراموش شدن. زیان انباشته ۷ هزار و ۴۱۸ میلیارد تومانی و افت ۲۲۰ درصدی سود، تصویری فاجعهبار از این غول خسته ترسیم میکند. فرسودگی تأسیسات، گرفتاری در تله مقیاس بدون انعطاف و آسیبپذیری شدید در برابر محدودیتهای انرژی، ذوبآهن را به غول بیشاخ و دمی تبدیل کرده که تنها سایهای از زیان را یدک میکشد.
رشد ۱۱۹ درصدی فجهان
در نقطه مقابل، فولاد جهانآرا با درآمد ۴۵ هزار و ۳۳۴ میلیارد تومانی و رشد ۱۱۹ درصدی، یکی از پدیدههای این دوره است. فجهان به همه نشان داده که با مدیریت کارآمد میتوان از هیچ، جهانی ساخت و سهم بازار را از آن خود کرد. سهامداران این شرکت در آسمان خوشبینی پرواز میکنند.
رشد ۲۴ درصدی فولاد خراسان
فولاد خراسان با درآمد ۲۳ هزار و ۶۵۶ میلیارد تومانی و رشد ۲۴ درصدی، هر چند از میانگین صنعت عقبتر است، اما هنوز به زبان نرسیده است. این شرکت اگرچه در مقایسه با غولهای سه رقمی کمفروغ به نظر میرسد، اما میتواند با تجدیدنظر در استراتژیهایش به مدار رشد بازگردد.
رشد ۵۶ درصدی فولاژ
فولاد آلیاژی ایران با درآمد ۲۴ هزار و ۸۶۰ میلیارد تومانی و رشد ۵۶ درصدی، یکی از شرکتهای در حال فرار از زیان است. فولاژ نشان داده که فعلا میتواند سرمایه سهامداران را حفظ کند اما در ادامه سهامداران دوباره نسبت به عملکرد این نماد تأمل خواهند کرد.
رشد ۱۰۴ درصدی سیسکو
شرکت سرمایهگذاری توسعه صنعتی با درآمد ۳۸ هزار و ۶۹ میلیارد تومانی و رشد ۱۰۴ درصدی، دومین پدیده این گروه است. سیسکو با این جهش چشمگیر، نام خود را در کنار برترینهای این صنعت حک کرده است. توسعه معادن و فلزات با درآمد ۲۴ هزار و ۷۲۱ میلیارد تومانی و رشد ۵۵ درصدی، فولاد سبزوار با رشد ۳۶ درصدی و کویر فولاد با رشد ۴۶ درصدی، هر یک به فراخور حال خود از این بازار سهم بردهاند و تقریباً در میانگین بودهاند.
رشد ۱۳۶ درصدی فغدیر
فولاد غدیر با درآمد ۱۷ هزار و ۴۹۱ میلیارد تومانی و رشد ۱۳۶ درصدی، قهرمان این میدان است. فغدیر به همه ثابت کرده که درست مدیریت شود، میتوان تولید و فروش را همزمان افزایش داد.
رشد ۳۷ درصدی کاوه
فولاد کاوه با درآمد ۳۹ هزار و ۳۱۵ میلیارد تومانی و رشد ۳۷ درصدی، آرام و پیوسته در مسیر میانگین صنعت حرکت میکند. کاوه نه از غافله عقب میماند و نه شتابی بیحساب دارد؛ استراتژی محتاطانه آن میتواند در بلندمدت جوابگو باشد.
رشد ۶۸ درصدی فولاد هرمزگان
فولاد هرمزگان با درآمد ۴۱ هزار و ۶۸۳ میلیارد تومانی و رشد ۶۸ درصدی، یکی از گزینههای سرمایهگذاری است. هرمز با این رشد، فاصله خود با بالانشینان را کاهش داده هرچند نمیتوان با قاطعیت گفت که به نمادهای صدر نشین خواهد رسید چون این شرکت زیرمجموعه فولاد مبارکه است و با همان استراتژی قدیمی و کم رمق پیش میرود.
رشد ۴۱ درصدی سپنتا
شرکتهای کوچکتر و پاییندستی مجموع درآمد آنها با رشد ۳۱ درصدی به ۴۶ هزار و ۳۸۷ میلیارد تومان رسیده است.
صنعتی سپنتا با درآمد ۴ هزار و ۱۰۳ میلیارد تومانی و رشد ۴۱ درصدی، عملکردی فراتر از میانگین گروه داشته است. گزارشها از رشد ۵۴ درصدی فروش این شرکت حکایت دارد.
رشد ۳۰ درصدی فولاد کاویان
فولاد کاویان با درآمد ۷ هزار و ۷۷۶ میلیارد تومانی و رشد ۲۱ درصدی، و فولاد امیرکبیر با رشد ۳۰ درصدی، در میانه میدان ایستادهاند؛ نه آنچنان موفق و نه چندان ناموفق.
رشد فقط ۳ درصدی فولاد سپید فراب
فولاد سپید فراب با درآمد ۳ هزار و ۶۲۸ میلیارد تومانی و رشد فقط ۳ درصدی، دومین بازنده بزرگ این صنعت است. در بازاری که میانگین رشد ۳۱ درصد است، فسپا عملاً درجا زده و سهم ناچیز خود را نیز به رقبا واگذار کرده است. این شرکت کوچک، گرفتار مدیریتی ضعیف و شاید بحران نقدینگی شده آن را به چالش کشیده است.
در مقابل، فولاد نورد با درآمد ۴ هزار و ۶۷۸ میلیارد تومانی و رشد ۵۰ درصدی، و لوله و ماشینسازی ایران با درآمد ۲ هزار و ۹۴۳ میلیارد تومانی و رشد ۵۷ درصدی، از موفقهای این گروه هستند. فلوله با این رشد، نام خود را در جمع مثبتها ثبت کرده است.
رشد ۳۰ درصدی فروژان
فروژان با رشد ۱۳ درصدی، سازههای فولادی با رشد ۳۰ درصدی، فولاد روس با رشد ۱۹ درصدی و فروسیلیس با رشد ۲۴ درصدی، همگی در زمره عقبماندگان این گروه قرار میگیرند. هر چند برخی از آنها هنوز قابل قبول به نظر میرسند، اما در مقایسه با رشدهای ۵۰ و ۷۰ درصدی، جای بهبود دارند.
رشد ۷۰ درصدی فرود
فولاد رود با درآمد ۳ هزار و ۸۲۱ میلیارد تومانی و رشد ۷۰ درصدی، یکی از پدیدههای این گروه است. فرود نشان داده که میتوان با مدیریت درست، جهشهای بزرگ را تجربه کرد.
رشد ۷۸ درصدی فماک
فولاد لایه با رشد ۱۹ درصدی و فولاد ماک با رشد ۷۸ درصدی، دو سوی متفاوت این طیف هستند. فماک با وجود اندازه کوچک، رشد خیرهکنندهای داشته و آیندهای روشن پیش رو دارد، در حالی که فولای درجا زده و از قافله عقب مانده است.
دلایل افت نمادهای بحرانی
ذوبآهن با رشد فقط ۳ درصدی، بدترین عملکرد را در میان غولهای این صنعت دارد. این شرکت حالا در تلهای گرفتار شده که خودش آن را حفر کرده است. ظرفیت اسمی بالا بدون انعطاف عملیاتی، به «تله مقیاس» منجر شده و ذوبآهن را به غول بیجانی تبدیل کرده که هر قدم برایش عذابآور است.
فرسودگی تأسیسات، چهره این شرکت را بیش از پیش فرسوده نشان میدهد. در شرایطی که رقبا با تکنولوژی روز تولید میکنند، ذوبآهن همچنان با تجهیزات چند دهه قبل کار میکند. راندمان پایین، هزینههای بالا و کیفیت نامناسب، نتیجه طبیعی این فرسودگی است.
محدودیتهای انرژی که به یک ریسک ساختاری برای صنعت فولاد تبدیل شده، ذوبآهن را بیش از دیگران آزار میدهد. فرسودگی تأسیسات، این شرکت را در برابر قطعی برق و گاز آسیبپذیرتر کرده و هر بار که بحران انرژی اوج میگیرد، ذوبآهن اولین قربانی است.
اما فاجعهبارترین بخش، زیان انباشته ۷ هزار و ۴۱۸ میلیارد تومانی است. افت ۲۲۰ درصدی سود یعنی ذوبآهن نه تنها سودی نمیسازد، که هر روز بیشتر در باتلاق بدهی فرو میرود. این آمار زنگ خطر ورشکستگی را برای این غول خسته به صدا درآورده است.
همچنین فسپا با رشد فقط ۳ درصدی، دومین بازنده بزرگ این صنعت است. این شرکت کوچک با درآمد ۳٫۶ هزار میلیارد تومانی، نتوانسته از فرصتهای بازار بهره ببرد. در شرایطی که رقبای کوچکتری مثل فماک با رشد ۷۸ درصدی میتازند، ناتوانی فسپا نشانهای از ضعف عمیق مدیریتی است.
کاهش تقاضا برای محصولات خاص این شرکت یا بحران نقدینگی که گریبانگیر شرکتهای کوچک فولادی شده، میتواند از دلایل این رکود باشد. اما هر چه هست، فسپا در مسیری قرار گرفته که اگر تغییر جهت ندهد، به زودی از گردونه رقابت حذف خواهد شد.
بنابراین صنعت فولاد و آهن با رشد ۳۶ درصدی مجموع درآمد، روزهای نسبتاً خوبی را پشت سر میگذارد. در یک سر این طیف، فجهان، فغدیر و سیسکو با رشدهای سه رقمی، آیندهای روشن را نوید میدهند. در سر دیگر، ذوبآهن با رشد ۳ درصدی و زیان انباشته ۷ هزار میلیاردی، از ناکارآمدی روایت میکند. فسپا نیز با رشد ۳ درصدی، نشان داده که حتی اندازه کوچک هم تضمینی برای بقا نیست.
همچنین باید در مقطع کنونی توجه داشت که سرمایهگذاری در ذوبآهن در شرایط فعلی، نه یک انتخاب هوشمندانه، که نوعی ماجراجویی پرخطر است. سهامداران این شرکت حق دارند از مدیران پاسخ بخواهند و شفافسازی فوری در مورد برنامههای نوسازی و احیا را مطالبه کنند. در بازاری که فرصتهای طلایی با بنیاد قوی و رشدهای چشمگیر کم نیستند چرا باید به سراغ شرکتهایی رفت که درجا میزنند و بوی ورشکستگی از صورتهای مالیشان به مشام میرسد؟
