به گزارش خبرنگار مهر، عطالله پورعباسی با اشاره به موفقیتهای بینالمللی بیان کرد: ایران در اکثر زیرشاخههای علوم شناختی، جزو ۲۰ کشور برتر جهان است و با ۳۰ کشور جهان تعامل علمی دارد. اعطای کرسی یونسکو به پژوهشگاه علوم شناختی ایران که برای اولین بار در غرب آسیا رخ داده و همچنین مصوب شدنِ عضویت آزمایشگاه ملی نقشهبرداری مغز و پژوهشگاه بنیادین در شبکه زیرساختهای علمی کشورهای بریکس، نشاندهنده ظرفیت بالای کشور است.
وی افزود که بر اساس سند مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، ستاد توسعه علوم شناختی مسئولیت هماهنگی میان بیش از ۶۰ نهاد و دستگاه ذینفع را برای هدایت این زیستبوم بر عهده دارد.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی معاونت علمی، در پاسخ به پرسشی درباره ارتقای جایگاه علوم شناختی کشور اظهار کرد: برای بهبود رتبه علمی و شناختی کشور باید بررسی شود که چه اهداف و چشماندازهایی در اسناد و برنامههای بالادستی تعیین شده است.
وی افزود: در یکی دو سال اخیر، به دلایل مختلف از جمله تحریمها و برخی محدودیتهای ناشی از آن، جایگاه ایران در نظامهای رتبهبندی علمی جهان تا حدودی متزلزل شده است. البته این موضوع صرفاً به حوزه علوم شناختی محدود نمیشود، بلکه در ارزیابیهای کلان علمی کشور نیز قابل مشاهده است.
پور عباسی ادامه داد: برای مثال، در آخرین ارزیابیهای انجامشده، ایران از نظر تعداد مقالات و تولیدات علمی از رتبه هفدهم جهان به رتبه هجدهم تنزل یافته است. بنابراین با یک مسئله عمومی در حوزه علم و فناوری مواجه هستیم و علوم شناختی نیز از این قاعده مستثنا نیست.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی با اشاره به برنامههای حمایتی موجود گفت: در سطح کلان، وزارتخانههای علوم و بهداشت و همچنین معاونت علمی ریاستجمهوری برنامههایی را برای بهبود وضعیت علمی کشور تدارک دیدهاند. تقویت بنیه مجلات علمی کشور و افزایش حمایتهای پژوهشی از جمله این اقدامات است.
وی خاطرنشان کرد: بنیاد علم ایران در حال حاضر با اختصاص اعتبارات قابل توجه از پروژههای پژوهشی حمایت میکند و برای دانشجویان دکتری و پژوهشگران پسادکتری نیز تسهیلات و حمایتهای مناسبی در نظر گرفته است.
پورعباسی با دعوت از دانشجویان و اعضای هیئت علمی برای بهرهگیری از این ظرفیتها تصریح کرد: این فرصت کمنظیری است و تقریباً همه اعضای هیئت علمی میتوانند از حمایتهای بنیاد علم ایران استفاده کنند. کافی است فراخوانها و شرایط مربوطه را بهدقت رصد کرده و از این امکانات بهره ببرند.
وی افزود: علاوه بر بنیاد علم ایران، نهادهای حمایتی دیگری نیز در کشور فعال هستند که از فعالیتهای پژوهشی و علمی حمایت میکنند. از جمله این نهادها میتوان به مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد) و مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی اشاره کرد که در حوزههای مختلف زمینه حمایت از پژوهشگران را فراهم کردهاند.
پورعباسی تأکید کرد: امیدواریم با بهرهگیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و شرکتهای دانشبنیان بتوانیم جایگاه ارزشمند علمی کشور را بار دیگر ارتقا دهیم. در حوزه ارتقای جایگاه علمی کشور نیز برنامههای مختلفی در دست اجراست که بخشی از آنها پیشتر تشریح شد. بنیاد علم ایران با تمام ظرفیت در خدمت اساتید دانشگاههای کشور قرار دارد و ستادهای تخصصی معاونت علمی نیز از مسیر حمایت از پژوهشهای محصولمحور، بستر مناسبی برای پشتیبانی از دانشجویان و اعضای هیئت علمی فراهم کردهاند.
وی ادامه داد: تنها کافی است تعامل مؤثری میان ستادهای تخصصی معاونت علمی، دانشگاهها و اعضای هیئت علمی شکل بگیرد تا بتوان از این ظرفیتها برای ارتقای جایگاه علمی کشور بهره برد.
در ادامه این نشست، یکی از خبرنگاران با اشاره به وعدههای مطرحشده در سال گذشته درباره سه زیرساخت مهم حوزه علوم شناختی شامل آزمایشگاه ملی، پایگاه ملی دادههای شناختی و بانک ملی بافت مغز، آخرین وضعیت این طرحها را جویا شد.
پورعباسی در پاسخ گفت: یکی از مهمترین برنامههای ستاد در برنامه ۱۵ ساله دوم توسعه علوم و فناوریهای شناختی، توسعه هدفمند زیرساختهاست. در همین راستا، اقدامات مربوط به سه زیرساخت یادشده در حال انجام است.
وی درباره آزمایشگاه ملی علوم شناختی اظهار کرد: این پروژه تاکنون حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است و در صورت فراهم بودن شرایط، پیشبینی میشود فاز نخست آن تا پایان سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسد. این زیرساخت پس از راهاندازی در خدمت اساتید، پژوهشگران و فعالان این حوزه قرار خواهد گرفت.
دبیر ستاد توسعه علوم و فناوریهای شناختی درباره پایگاه ملی دادههای شناختی نیز گفت: قراردادها و تفاهمنامههای اولیه با دانشگاه محل استقرار این پایگاه منعقد شده است. همچنین در همین راستا از راهاندازی هشت سامانه ثبت دادههای شناختی در مراکز مختلف حمایت کردهایم.
وی افزود: این سامانهها امکان جمعآوری و ثبت دادههای شناختی را در مراکز پژوهشی، آزمایشگاهی و بیمارستانی فراهم میکنند و در نهایت به شکلگیری یک بانک داده ارزشمند ملی منجر خواهند شد.
پورعباسی با اشاره به کاربردهای این بانک داده تصریح کرد: نخستین مزیت آن، افزایش چشمگیر بهرهوری پژوهشهای علمی است؛ بهگونهای که دادهها در چارچوب ضوابط مورد تأیید کمیتههای اخلاق، در اختیار پژوهشگران قرار میگیرد تا بتوانند پژوهشهای ثانویه و مطالعات تکمیلی را انجام دهند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه علوم شناختی و فناوریهای عصبی برای توسعه محصولات و خدمات خود به دادههای بومی نیاز دارند. در این سامانهها سازوکار لازم پیشبینی شده است تا این شرکتها با دریافت مجوزهای لازم بتوانند به دادههای مورد نیاز دسترسی داشته باشند و از آنها برای توسعه پلتفرمها و نرمافزارهای حوزه فناوریهای عصبی استفاده کنند.
پورعباسی درباره بانک ملی بافت مغز نیز گفت: تفاهمنامه راهاندازی این مرکز با دانشگاه علوم پزشکی ایران منعقد شده و حمایتهای اولیه نیز در قالب قراردادهای پژوهشی صورت گرفته است.
وی افزود: برنامهریزی ما این است که در سال جاری با استفاده از ظرفیتهای موجود و همچنین بهرهگیری از مسیرهای مختلف تأمین مالی، از جمله اعتبار مالیاتی قانون جهش تولید دانشبنیان، منابع مورد نیاز را فراهم کنیم تا این زیرساخت هرچه سریعتر در اختیار پژوهشگران، صنایع و شرکتهای فناور، بهویژه فعالان حوزه دارو و فناوریهای مرتبط، قرار گیرد.
