پیام مستوفی کارگردان مستند «درباره مهرداد بهار» در گفتگو با خبرنگار مهر درباره دلیل انتخاب مهرداد بهار برای ساخت این مستند بیان کرد: آشنایی من با نام و آثار زندهیاد دکتر مهرداد بهار به سالهایی برمیگردد که هنرجوی کلاسهای آزاد خسرو دهقان بودم. اواسط دهه ۷۰، در یکی از جلسات آقای بهرام بیضایی به دعوت آقای دهقان برای صحبت در کلاس حضور پیدا کردند و در میان صحبتهایشان از چند چهره مهم فرهنگی با احترام و اهمیت ویژه یاد کردند؛ یکی از آنها دکتر مهرداد بهار بود، در کنار افرادی چون دکتر علی رواقی و دکتر سرکاراتی. همان جلسه باعث شد کنجکاوی من نسبت به این افراد برانگیخته شود و به دنبال آثار و کتابهایشان بروم.
وی ادامه داد: آن زمان دکتر بهار بهتازگی از دنیا رفته بود و من به مرور آثارشان را مطالعه کردم و حتی ارتباطهایی با نزدیکان و اطرافیانش گرفتم. این موضوع سالها در ذهنم باقی ماند تا کمکم به مرحله نگارش رسید و ساختار مستند شکل گرفت. فیلمبرداری را از اوایل دهه ۹۰ آغاز کردم و چون تهیهکننده کار هم خودم بودم، روند تولید بسیار کند و دشوار پیش رفت. به مرور و با امکانات محدود، مصاحبهها را ضبط میکردم و دوستان و استادانی لطف میکردند و جلوی دوربین حاضر میشدند تا اینکه سرانجام فیلم در سال ۱۴۰۳ آماده شد.
این مستندساز درباره روند تکمیل پروژه توضیح داد: تدوین، موسیقی و مراحل فنی زمان زیادی گرفت اما در نهایت فیلم را به جشنواره فیلم فجر رساندم. پیش از آن هم مستند در «شبهای بخارا» و در برنامهای که برای بزرگداشت مهرداد بهار برگزار شده بود، به نمایش درآمد. بعد از آن در جشنواره «سینماحقیقت» و سپس جشنواره فیلم فجر حضور پیدا کرد و جزو نامزدها شد.
وی درباره دشواری پرداختن به شخصیت مهرداد بهار در قالب یک مستند گفت: طبیعی است که پرداختن به همه ابعاد زندگی و اندیشههای شخصیتی با این میزان اهمیت، در یک فیلم ۷۰ یا ۷۵ دقیقهای کار سادهای نیست. ایدهآل من این بود که پروژه در چند قسمت ساخته شود و هر بخش به یکی از وجوه زندگی و آثار ایشان بپردازد اما در نهایت ترجیح دادم نسخهای فشردهتر آماده کنم تا بتواند تصویری کلی از این شخصیت و میزان اهمیت او به نسل جدید ارائه دهد.
مستوفی با اشاره به دغدغه شخصیاش در حوزه مستندسازی اظهار کرد: یکی از مهمترین دغدغههای ذهنی من، مسئله فراموش شدن آدمهای مهم و تاثیرگذار است؛ افرادی که شاید کمتر از آنچه باید، برای نسل جدید شناخته شده باشند. به همین دلیل سراغ چنین سوژههایی میروم. مستند بعدی من هم درباره دکتر علی رواقی است که فیلمبرداری آن به پایان رسیده و امیدوارم بهزودی آماده نمایش شود.
وی درباره علاقهاش به مستند پرتره گفت: مستند پرتره همیشه برای من جذاب بوده و سالهاست آن را دنبال میکنم. خوشبختانه امروز امکانات تولید، از جمله دوربین و تجهیزات صدا، در دسترستر شدهاند و همین موضوع باعث میشود بتوان با امکانات محدود هم سراغ سوژههای مهم رفت. این فیلم را تقریباً یکتنه ساختم؛ از تصویربرداری و صدابرداری گرفته تا بخش زیادی از مراحل تولید را خودم انجام دادم. با یک دوربین کوچک و تجهیزات حداقلی کار را پیش بردم و خوشحالم که چنین امکانی امروز وجود دارد.
این کارگردان افزود: در تمام این سالها افراد زیادی بودهاند که میشد دربارهشان فیلم ساخت. برای من مستند پرتره راهی برای شناختن آدمهایی است که به فرهنگ این سرزمین خدمت کردهاند. هدفم از ساخت «درباره مهرداد بهار» هم این بود که این فیلم برای آینده باقی بماند؛ اینکه شاید صد سال بعد کسی بخواهد بداند مهرداد بهار که بوده و این مستند بتواند مقدمهای برای آشنایی با او باشد تا مخاطب بعد از تماشای فیلم، سراغ کتابها و آثارش برود.
وی درباره دشواریهای تولید مستقل مستند بیان کرد: چون تهیهکننده کار خودم بودم، تمام مراحل با دشواری زیادی پیش رفت. وقتی برای مصاحبه نزد استادان و پژوهشگران میرفتم، معمولاً تصور میکردند گروه فیلمبرداری و صدابردار بعداً میرسند اما همه تجهیزات داخل یک کیف کوچک همراه خودم بود و همه کارها را تنهایی انجام میدادم. خیلیها تعجب میکردند اما در عین حال تشویقم هم میکردند. البته این شیوه سختیهای زیادی داشت چون سینما ذاتاً کار گروهی است و هر کسی باید تخصص خودش را انجام دهد اما محدودیت بودجه باعث میشد ناچار باشم چند مسئولیت را همزمان برعهده بگیرم.
مستوفی در پایان درباره نمایش و پخش بینالمللی فیلم گفت: نخستین نمایش رسمی فیلم در «شبهای بخارا» بود و بعد هم در جشنواره «سینماحقیقت» و جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. امیدوارم با آرامتر شدن شرایط، بتوانیم فیلم را در گروه «هنروتجربه» هم اکران کنیم چون فکر میکنم جای اصلی این فیلم آنجاست. برای نمایش بینالمللی هم برنامههایی دارم. مدتی پیش مستند در موسسه ملی زبانها و تمدنهای شرقی پاریس (اینالکو) با همراهی خانم شیرین معاصر، آقای امیر مغانی و خانم لیلی انور به نمایش درآمد و بازخوردهای خوبی دریافت کرد. برای پخش بینالمللی فیلم هم حتما برنامهریزیهایی در نظر دارم و امیدوارم بتوانم آن را ادامه دهم.
مستند «درباره مهرداد بهار» به کارگردانی پیام مستوفی تولید شده و در جشنوارههای مختلفی تاکنون به نمایش درآمده است.
از عوامل این فیلم میتوان به پژوهشگر: پیام مستوفی، تدوینگر: سمیرا غلامزاده، آهنگساز: مهران پورمندان اشاره کرد.
