نمایش «خطرنج» به نویسندگی و کارگردانی نگین ضیایی که این شبها در تئاتر شهر روی صحنه است، درگفتگو با خبرنگار مهر درباره داستان نمایش «خطرنج» گفت: داستان نمایش درباره یک هنرمند است که با یک منتقد وارد یک رابطه عاطفی میشود و ما در طول نمایش، چالشهای این رابطه را دنبال میکنیم.
وی درباره تأثیر شرایط اقتصادی بر تولید این اثر نمایشی بیان کرد: قطعاً شرایط اقتصادی روی همه چیز تأثیرگذار بوده و هست؛ چه در روند تولید تئاتر و چه برای تماشاگرانی که میخواهند به دیدن نمایش بیایند. تورم، گرانی و کاهش استطاعت مالی باعث شده بسیاری از گروهها به سمت پروژههای کمهزینه بروند یا حتی ایدههای اولیه خود را در سطح پایینتری اجرا کنند تا بتوانند حضورشان را حفظ کنند.
این کارگردان ادامه داد: با وجود همه این مسائل، در گروه ما همیشه تلاش بر این بوده که تا حد امکان به ایدههای اولیه وفادار بمانیم و مسائل مالی به کیفیت کار آسیب نزند. در این پروژه نیز همین رویکرد را دنبال کردیم و به خاطر احترامی که برای مخاطب قائلیم و هزینهای که او برای تماشای نمایش پرداخت میکند، تلاش کردیم بهترین کیفیت ممکن را ارائه دهیم و اجازه ندهیم شرایط اقتصادی سایه پررنگی بر اجرای «خطرنج» بیندازد.
ضیایی درباره فاصله ۲ ساله میان اجرای نمایش «سه خواهر» و تولید «خطرنج» توضیح داد: در این فاصله من مادر شدم و طبیعی بود که دوران بارداری و ماههای ابتدایی پس از تولد فرزندم زمان و انرژی زیادی از من بگیرد. به همین دلیل فرصت حضور در تمرینها و تولید یک اثر نمایشی را نداشتم.
وی افزود: البته نگارش نمایشنامه «خطرنج» را همان دوران آغاز کردم؛ زمانی که فرزندم حدود ۶ ماهه بود. از تیر و مرداد سال گذشته نوشتن نمایشنامه را شروع کردم و بعد آن را به جشنواره تئاتر «شهر» در بخش نمایشنامهنویسی ارسال کردم که خوشبختانه موفق به کسب جایزه اول شد. همزمان درخواست اجرای اثر را برای سالن چهارسوی مجموعه تئاترشهر ارائه دادم و پس از طی شدن این مراحل، وارد فرایند تولید نمایش شدیم.
این کارگردان در پاسخ به اینکه آیا شرایط اجتماعی و سیاسی میتواند برای تئاتر تهدید یا فرصتی تازه ایجاد کند، گفت: اساساً با این نوع نگاه موافق نیستم؛ نه اینکه تئاتر را قربانی بدانم و نه اینکه بگویم این شرایط راهگشاست. تئاتر حرفه ماست و ما به این دلیل کار میکنیم که شغلمان همین است. همانطور که همه مشاغل از شرایط اجتماعی و سیاسی تأثیر میپذیرند، تئاتر هم از این قاعده مستثنی نیست.
وی ادامه داد: بعد از دوران کرونا، دانشگاهها هم دیگر انسجام سابق را پیدا نکردند و دانشجویان آسیب دیدند. تعطیلیها، جنگ و سایر اتفاقات هم تأثیر خود را گذاشتهاند اما دانشگاه مسیرش را ادامه داده است. تئاتر هم به نظرم همین وضعیت را دارد و مانند سایر مشاغل با شرایط موجود پیش میرود. بخشی از ادامه دادن در این مسیر به شانس و بخش مهمتر آن به استراتژی افراد برای ادامه فعالیت در این شرایط بستگی دارد.
ضیایی تأکید کرد: هیچوقت منتظر شرایط ایدهآل برای کار کردن نبودهام. به نظرم فرصت خوب یا زمان مناسب وجود ندارد؛ وقتی تصمیم میگیرید کاری انجام بدهید، باید آن را در هر شرایطی انجام دهید؛ چه شرایط سخت باشد و چه شرایط مناسب. البته برای کسانی که نگاه متفاوتی دارند احترام قائلم اما دیدگاه خودم این نیست.
وی در پایان درباره تفاوت رویکرد «خطرنج» با آثار پیشین خود نیز توضیح داد: ابتدا باید یک نکته را اصلاح کنم. نمایش «سه خواهر» با رویکرد زبانشناسانه اجرا نشد، بلکه رویکرد آن پدیدارشناسانه بود. رویکرد زبانشناسانه را در نمایش «مرفی» که سال ۱۴۰۰ در تالار سایه مجموعه تئاتر شهر اجرا شد، تجربه کردم. اما «خطرنج» نه رویکرد زبانشناسانه دارد و نه پدیدارشناسانه، بلکه بر پایه رئالیسم اجتماعی شکل گرفته است.
وی در پایان گفت: همواره تلاش کردهام خودم را تکرار نکنم و تجربههای تازهای را بیازمایم. تجربهگرایی برای من اهمیت زیادی دارد و به همین دلیل در «خطرنج» فضایی کاملاً متفاوت خلق کردیم که بر پایه رئالیسم اجتماعی است.
نمایشنامه این اثر بازخوانی رمان «تصرف عدوانی» اثر لنا آندرشون است.
نمایش «خطرنج» به نویسندگی و کارگردانی نگین ضیایی از ۱۰ تیر در تالار چهارسوی مجموعه تئاترشهر روی صحنه رفته است.
شادی ضیایی، مهتاب ثروتی و عباس جمالی گروه بازیگران این نمایش را تشکیل میدهند.
