در سال ۲۰۲۶، بحث اینترنت غیرمتمرکز از ایدهای مرتبط با وب ۳ فراتر رفته و به بخشی از زیرساختهای ذخیرهسازی، پردازش، هویت دیجیتال و شبکههای فیزیکی غیرمتمرکز تبدیل شده است. رشد هوش مصنوعی، افزایش نیاز به پردازش داده و توجه بیشتر به مالکیت اطلاعات باعث شده است پروژههایی مانند رندر (Render)، هلیوم (Helium)، اینترنت کامپیوتر (Internet Computer)، آرویو (Arweave)، فایل کوین (Filecoin) و آکاش (Akash) دوباره مورد توجه بازار قرار بگیرند.
همانطور که کاربران برای خرید ریپل که یکی از داراییهای قدیمیتر بازار است، عواملی مانند کاربرد شبکه و نقدشوندگی را مقایسه میکنند؛ در ارزهای اینترنت غیرمتمرکز هم باید نقش واقعی پروژه در اکوسیستم را بسنجند. در ادامه، نحوه کار اینترنت غیرمتمرکز، پروژههای مهم این حوزه و عوامل موثر بر آینده آنها را بررسی میکنیم.
اینترنت غیرمتمرکز چگونه کار میکند؟
اینترنت غیرمتمرکز یا وب ۳ تلاش میکند وابستگی کاربران و توسعهدهندگان به سرورهای متمرکز و پلتفرمهای بزرگ را کاهش دهد. در این مدل، دادهها و سرویسها میان مجموعهای از نودها توزیع میشوند و کیف پول دیجیتال میتواند نقش هویت و ابزار دسترسی را داشته باشد.
شبکههای زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز یا DePIN هم همین ایده را به زیرساخت فیزیکی وصل میکند. در این شبکهها، کاربران و اپراتورهای مستقل منابعی مانند فضای ذخیرهسازی، پهنای باند، اینترنت بیسیم یا قدرت پردازشی را در اختیار شبکه قرار میدهند و پاداش دریافت میکنند. به همین دلیل، پروژههایی که تقاضای واقعی برای ذخیرهسازی، پردازش یا ارتباطات ایجاد کنند، شانس بیشتری برای ماندگاری دارند.
مهمترین ارزهای اینترنت غیرمتمرکز
در بازار ارزهای مرتبط با زیرساخت، پروژهها کاربرد یکسانی ندارند. بعضی از آنها روی ذخیرهسازی داده تمرکز دارند، بعضی خدمات پردازشی ارائه میکنند و برخی دیگر به سراغ شبکههای ارتباطی رفتهاند.
فایل کوین
فایل کوین بازاری غیرمتمرکز برای ذخیرهسازی داده ایجاد کرده است. کاربران میتوانند فضای ذخیرهسازی بخرند و ارائهدهندگان هم ظرفیت آزاد خود را در اختیار شبکه قرار دهند.
آرویو
آرویو روی ذخیرهسازی دائمی داده تمرکز دارد. این پروژه بیشتر برای بایگانی اطلاعات، دادههای تاریخی و محتوایی کاربرد دارد که قرار است برای مدت طولانی در دسترس بماند.
اینترنت کامپیوتر
اینترنت کامپیوتر تلاش میکند اجرای برنامهها و سرویسهای اینترنتی را روی زیرساخت بلاک چینی ممکن کند. این پروژه بیشتر در بخش رایانش غیرمتمرکز و میزبانی اپلیکیشنها مطرح میشود.
هلیوم
هلیوم روی ایجاد شبکههای بیسیم غیرمتمرکز تمرکز دارد. کاربرد اصلی آن در اینترنت اشیا، اتصال دستگاهها و مدلهای ارتباطی غیرمتمرکز دیده میشود.
رندر و آکاش
رندر و آکاش در بخش پردازش غیرمتمرکز اهمیت دارند. با رشد هوش مصنوعی و افزایش نیاز به GPU، این دسته از پروژهها میتوانند نقش بیشتری در تامین توان پردازشی ایفا کنند.
چه پروژههایی شانس رشد بیشتری دارند؟
آینده ارزهای اینترنت غیرمتمرکز فقط به ترند بودن وب ۳ وابسته نیست. پروژههایی شانس بیشتری دارند که بتوانند تقاضای واقعی ایجاد کنند و ارزش توکن آنها فقط بر پایه هیجان بازار نباشد. در ادامه، با برخی از معیارهای مهم برای رشد پروژهها آشنا میشویم:
- استفاده واقعی از شبکه و داشتن کاربران فعال
- درآمد مشخص و قابل بررسی از خدمات شبکه
- مدل اقتصادی پایدار برای توکن و پاداش کاربران
- ارتباط مستقیم با نیازهای روبهرشد، مانند پردازش هوش مصنوعی
- توان رقابت با سرویسهای متمرکز از نظر قیمت، سرعت و پایداری
- تجربه کاربری سادهتر برای جذب کاربران غیرمتخصص
- ریسک کمتر در حوزه امنیت، قانونگذاری و قراردادهای هوشمند
در کنار این فرصتها، ریسکهایی مانند هک، ضعف قراردادهای هوشمند، نوسان شدید قیمت، قانونگذاری و پیچیدگی تجربه کاربری همچنان وجود دارد. به همین دلیل، بررسی این ارزها باید با نگاه تحلیلی انجام شود، نه صرفا بر اساس موجهای کوتاهمدت بازار.
آینده اینترنت غیرمتمرکز؛ ترندی موقت یا زیرساخت آینده؟
اینترنت غیرمتمرکز هنوز در مرحله رشد قرار دارد، اما بعضی کاربردهای آن مانند ذخیرهسازی داده، پردازش ابری توزیعشده، شبکههای ارتباطی و هویت دیجیتال از سطح ایده فاصله گرفتهاند. اگر این پروژهها بتوانند زیرساختی ارزانتر، مقاومتر و کاربردیتر از مدلهای متمرکز ارائه کنند، شانس بیشتری برای ماندگاری خواهند داشت.
بااینحال، همه ارزهای این حوزه آینده یکسانی ندارند. پروژههایی که محصول فعال، کاربر واقعی، مدل درآمدی روشن و مزیت فنی داشته باشند، میتوانند در بازار باقی بمانند؛ اما پروژههایی که فقط با عنوان وب ۳ یا DePIN مطرح شدهاند، با کاهش هیجانات بازار ممکن است از نگاه سرمایهگذاران دور شوند.
