خبرگزاری مهر، گروه استانها- بهنام بهتری نژاد: ساعت از ۱۱ شب گذشته است؛ خودروها در یکی از چهارراههای پرتردد شیراز پشت چراغ قرمز متوقف شدهاند و رفت و آمد شبانه شهر همچنان جریان دارد.
در این میان، تعدادی از افراد در میان خودروها حرکت میکنند؛ برخی درخواست کمک دارند و برخی نیز با انجام کارهای خدماتی جزئی تلاش میکنند، درآمدی کسب کنند.
این صحنه در برخی از تقاطعها و معابر مرکزی شیراز، بهویژه در ساعات پایانی شب، برای بسیاری از شهروندان آشناست. حضور معتادان متجاهر در نقاطی مانند میدان کوزه گری، چهارراه ملاصدرا، میدان نمازی و چهارراه مشیر، طی سالهای اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه شهروندان و مسئولان تبدیل شده است.
اگرچه دستگاههای مختلف در سالهای گذشته برنامهها و طرحهای متعددی را برای جمعآوری، درمان و ساماندهی این افراد اجرا کردهاند، اما مشاهدات میدانی و گلایه برخی شهروندان نشان میدهد که همچنان در برخی نقاط شهر، بهویژه در ساعات شب، این مسئله به چشم میخورد.
موضوعی که از یک سو به ضرورت تداوم اقدامات حمایتی، درمانی و بازتوانی برای افراد درگیر آسیبهای اجتماعی اشاره دارد و از سوی دیگر، مطالبه شهروندان برای ارتقای آرامش و نظم شهری را یادآور میشود.
از جمعآوری تا بازگشت؛ چرخه تکراری معتادان متجاهر در شیراز
حسن رضایی که بیش از ۱۵ سال است در خیابانهای شیراز مسافر جابجا میکند، در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: تقریباً هر روز و شب در چهارراههای مرکزی شهر با این صحنه روبهرو هستم، برخی از این افراد به محض قرمز شدن چراغ بین خودروها حرکت میکنند و از رانندهها پول میخواهند. بعضی وقتها تعدادشان به چند نفر میرسد و این موضوع هم برای رانندهها و هم برای مسافران خوشایند نیست.
وی ادامه میدهد: مشکل فقط درخواست کمک نیست. حضور افراد در میان خودروها میتواند خطرات ترافیکی هم ایجاد کند. به نظر من باید برای درمان و ساماندهی این افراد برنامه جدیتری وجود داشته باشد تا دوباره به خیابانها برنگردند.
فاطمه احمدی راننده تاکسی اینترنتی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: وقتی فرزندانم در خودرو هستند، از دیدن این صحنهها سوالات زیادی برایشان ایجاد میشود. برخی از این افراد شرایط ظاهری مناسبی ندارند و گاهی به شیشه خودروها نزدیک میشوند که برای کودکان ترسناک است.
وی با تأکید بر ضرورت نگاه انسانی به این افراد و اینکه اینگونه آدم ها بیمار هستند ، افزود: قطعاً این افراد هم نیازمند کمک و حمایت هستند، باید به وضعیت این افراد رسیدگی شود و هم آرامش شهروندان حفظ شود.
محمد کریمی یکی از کسبه چهارراه ملاصدرا نیز در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: به واسطه مغازه ام هر شب تا ساعت ۱۲ شب در محل کار هستم و معتادان از ساعت ۱۰ یا ۱۱ شب به بعد در چهارراه ملاصدرا بیشتر میشود. بسیاری از آنها را بارها دیدهایم.
وی ادامه داد: بعضی اوقات دیدم که شهرداری آنان را جمع می کند ولی به ۲ روز نگذشته که میبینم باز دوباره در چهارراه دنبال گدایی هستند.
۷۰ درصد معتادان متجاهر شیراز غیربومی هستند
عباداله زارعی مدیرکل پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به سوال در خصوص حضور پررنگ معتادان در چهارراه های کلانشهر شیراز گفت: شهرداری شیراز به منظور ارتقای امنیت اجتماعی، حفظ بهداشت عمومی و صیانت از سیمای شهری، به صورت شبانهروزی نسبت به شناسایی و جمعآوری معتادان متجاهر و متکدیان اقدام میکند.
وی افزود: نیروهای این مجموعه در چهارراهها، معابر پرتردد، فضاهای سبز، ساختمانهای متروکه و سایر نقاط آسیبخیز شهر به صورت مستمر حضور دارند و افراد جمعآوریشده پس از طی مراحل قانونی برای نگهداری، درمان و بازتوانی به مراکز تحت نظارت سازمان بهزیستی معرفی میشوند.
زارعی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از متکدیان سطح شهر را معتادان متجاهر تشکیل میدهند، گفت: بررسیها نشان میدهد حدود ۸۰ درصد متکدیان شناساییشده دارای اعتیاد هستند و حضور آنان در سطح شهر علاوه بر ایجاد ناهنجاریهای اجتماعی، پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی متعددی به همراه دارد.
وی همچنین به پدیده تکدیگری حرفهای اشاره کرد و افزود: برخی افراد بدون نیاز واقعی و صرفاً با ظاهرسازی، استفاده از پوششهای نامناسب و تحریک احساسات عمومی اقدام به تکدیگری میکنند و از این طریق درآمدهای قابل توجهی به دست میآورند که این موضوع مصداق سوءاستفاده از روحیه نوعدوستی شهروندان است.
شهروندان از کمک به معتادان خودداری کنند
مدیرکل پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری شیراز از شهروندان خواست کمکهای نقدی و غیرنقدی خود را از طریق نهادهای حمایتی و خیریههای معتبر به افراد نیازمند برسانند و از پرداخت وجه به متکدیان در سطح شهر خودداری کنند.
زارعی با اشاره به شرایط اقلیمی و اجتماعی شیراز نیز اظهار داشت: آبوهوای مناسب این کلانشهر در طول سال و همچنین روحیه مهربان و نوعدوست مردم شیراز موجب شده است بسیاری از معتادان متجاهر از سایر استانها و شهرستانها به این شهر مهاجرت کنند.
وی تصریح کرد: بر اساس آمارهای موجود، حدود ۷۰ درصد معتادان متجاهر شناساییشده در سطح شهر شیراز غیربومی هستند که از نقاط مختلف کشور به این کلانشهر وارد شدهاند.
زارعی تأکید کرد: حضور معتادان متجاهر ضمن مخدوش کردن چهره فرهنگی، مذهبی و گردشگری شیراز، زمینهساز بروز آسیبهای اجتماعی و مشکلات متعدد شهری است و شهرداری شیراز با همکاری سایر دستگاههای مسئول، اجرای طرحهای پاکسازی و ساماندهی این افراد را با جدیت دنبال خواهد کرد.
سالانه ۶ هزار معتاد متجاهر در فارس غربالگری میشوند
حمید گودرزی مدیرکل بهزیستی استان فارس در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به اقدامات صورت گرفته در ساماندهی معتادان متجاهر گفت: ساماندهی معتادان متجاهر یکی از مهمترین برنامههای شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر است و در استان فارس حدود ۱۱ دستگاه اجرایی در این حوزه فعالیت میکنند که سازمان بهزیستی یکی از ارکان اصلی آن به شمار میرود.
وی با بیان اینکه بهزیستی مسئولیت غربالگری، نگهداری، درمان و کاهش آسیب معتادان متجاهر را برعهده دارد، افزود: با همکاری شهرداری شیراز، فرماندهی انتظامی و دستگاه قضائی، سالانه بین پنج تا ۶ هزار نفر در سامانه غربالگری معتادان متجاهر مورد ارزیابی قرار میگیرند.
گودرزی ادامه داد: در فرآیند غربالگری، افرادی که شرایط پذیرش در مراکز ساماندهی را داشته باشند به مراکز درمان و نگهداری معرفی میشوند و سایر افراد متناسب با شرایط جسمی، سنی، روانی یا نوع بیماری به مراکز تخصصی مرتبط ارجاع داده میشوند.
مدیرکل بهزیستی فارس با اشاره به تفکیک خدمات براساس شرایط افراد گفت: افراد زیر ۱۸ سال به مراکز درمانی و بیمارستانهای اعصاب و روان معرفی میشوند، افراد ۱۸ تا ۶۵ سال در مراکز ساماندهی معتادان متجاهر پذیرش شده و سالمندان و معلولان نیز متناسب با شرایط خود به مراکز تخصصی سازمان بهزیستی ارجاع داده میشوند.
وی افزود: معتادان متجاهری که نیازمند جراحی یا بستری تخصصی باشند نیز با همکاری دانشگاه علوم پزشکی شیراز به بیمارستانهای طرف قرارداد معرفی میشوند و پس از طی مراحل درمان، روند بازتوانی آنان ادامه پیدا میکند.
فعالیت پنج مرکز توانمندسازی معتادان در استان فارس
گودرزی یکی از مهمترین اقدامات بهزیستی را ارائه خدمات روانشناختی، مددکاری اجتماعی و درمانی دانست و گفت: این خدمات معمولاً در دورههای سه تا ۶ ماهه به مددجویان ارائه میشود و در برخی موارد نیز امکان تمدید دوره درمان تا یک سال وجود دارد.
وی با اشاره به برنامههای پس از ترخیص معتادان متجاهر تصریح کرد: پس از پایان دوره درمان، افراد میتوانند وارد مراکز توانمندسازی شوند تا از خدمات اشتغال، مهارتآموزی و بازگشت به زندگی عادی بهرهمند شوند.
مدیرکل بهزیستی فارس افزود: سالانه حدود ۷۰۰ نفر در قالب طرح «مدیریت مورد» تحت حمایت قرار میگیرند و افرادی که فاقد سرپناه یا حمایت خانوادگی هستند نیز در مراکز توانمندسازی اسکان داده میشوند.
به گفته وی، هماکنون پنج مرکز توانمندسازی در استان فارس فعال است که خدماتی نظیر اسکان، آموزشهای فنی و حرفهای، اشتغال و بازتوانی اجتماعی را به معتادان بهبودیافته ارائه میکنند.
تخصیص بیش از ۶ میلیارد تومان اعتبار برای ساماندهی معتادان متجاهر در فارس
گودرزی همچنین به اقدامات انجام شده در حوزه کاهش آسیب اشاره کرد و گفت: سازمان بهزیستی از طریق مراکز روزانه، شبانهروزی، کانکسهای خدمات اجتماعی و تیمهای سیار، سالانه بیش از ۲ هزار نفر را تحت پوشش برنامههای کاهش آسیب قرار میدهد.
وی خاطرنشان کرد: برای اجرای برنامههای کاهش آسیب، پیشگیری از بیماریهای واگیر، کاهش بازگشت به اعتیاد و ارائه خدمات حمایتی به معتادان متجاهر، سالانه بیش از ۶ میلیارد تومان اعتبار هزینه میشود.
مدیرکل بهزیستی فارس تأکید کرد: ساماندهی معتادان متجاهر صرفاً به جمعآوری آنان از سطح شهر محدود نمیشود و درمان، بازتوانی، مهارتآموزی، اشتغال و حمایتهای اجتماعی حلقههای تکمیلکننده این فرآیند هستند؛ حلقههایی که بدون آنها امکان بازگشت پایدار افراد به زندگی عادی وجود نخواهد داشت.
ساماندهی معتادان متجاهر در شیراز هنوز به نقطه پایان نرسیده است
آنچه در این گزارش میدانی از چهارراه های مرکزی شیراز تا اظهارات مسئولان شهری و استانی دیده شد، نشان میدهد مسئله حضور معتادان متجاهر در معابر عمومی شیراز، پدیدهای چند بعدی و پیچیده است که هم بر سیمای شهری اثر گذاشته و هم به یکی از دغدغههای روزمره شهروندان تبدیل شده است.
از یک سو شهروندان از تکرار صحنههای حضور افراد آسیب دیده در ساعات پایانی شب گلایه دارند و از سوی دیگر، دستگاههای مسئول از اجرای طرحهای مستمر جمعآوری، ساماندهی، درمان و بازتوانی این افراد خبر میدهند؛ طرحهایی که به گفته مسئولان، به دلیل ماهیت اجتماعی و چرخه بازگشت به اعتیاد، نیازمند تکمیل در همه حلقههای درمان و حمایت اجتماعی است.
با این حال، آنچه در سطح شهر مشاهده میشود همچنان نشان میدهد این مسئله به طور کامل کنترل نشده و نیازمند همافزایی جدیتر میان دستگاههای متولی، تقویت زیرساختهای درمانی و استمرار برنامههای بازتوانی و اشتغالزایی برای افراد بهبود یافته است.
در همین راستا خبرگزاری مهر آمادگی دارد در راستای رسالت اطلاعرسانی خود، اقدامات، برنامهها و دیدگاههای سایر دستگاههای مسئول در حوزه مقابله و ساماندهی معتادان متجاهر را نیز منعکس کرده و به اطلاع افکار عمومی برساند.
