به گزارش خبرنگار مهر، رویداد انسجام ملی و ارزشهای اخلاقی با تاکید بر عفاف و حجاب به همت پژوهشکده زن و خانواده و اداره کل امور فرهنگی شهردار تهران برگزار شد.
در این رویداد سه پنل تخصصی در حوزه عفاف و حجاب در نسبت با انسجام ملی تشکیل شد و کارشناسان در این پنلها به بیان نکات خود پرداختند.
پنل اول با عنوان «سیاستگذاران و تکالیف عرصه عفاف و حجاب در نسبت با انسجام ملی» با راهبری فاطمه قاسمپور نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، با حضور کارشناسان و نخبگان حوزه فرهنگی و اجتماعی، مسائل ساختاری و ناکارآمدی در مدیریت فرهنگی و اجتماعی کشور مورد بررسی قرار گرفت. برخی سخنرانان بر این نکته تأکید کردند که مشکلات کنونی ریشه در ضعفهای سیستمی و کمبود حلقههای میانی مؤثر دارد و صرف تمرکز بر موضوعاتی مانند حجاب، تنها بخشی از واقعیت فرهنگی جامعه را منعکس میکند.
سخنرانان با تأکید بر پیچیدگی مسائل فرهنگی و اجتماعی، افزودند: ناکارآمدی نظام اداری و فقدان مؤسسات مستقل و تخصصی، سبب شده است که پروژههای فرهنگی نتوانند به مرحله عملیاتی برسند.
همچنین به اهمیت نقش گروههای مردمی و حلقههای میانی در حکمرانی اجتماعی اشاره شد و تاکید شد که ضعف سازماندهی و حمایت ناکافی این گروهها، اثرگذاری اقدامات فرهنگی و اجتماعی را محدود کرده است.
در ادامه، کارشناسان به بررسی روند فزاینده رفتارهای خارج از چارچوبهای ارزشی و اخلاقی پرداختند و تأکید کردند که مسئله اصلی جامعه ایران، «کشف حجاب» یا «بدننمایی» نیست، بلکه تشدید ذهنیتها و تصورات غیرواقعی در فضای مجازی است که با واقعیت اجتماعی فاصله زیادی دارد. شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام، تلگرام و توئیتر با تقویت این برساختها، زمینه ناامیدی و بیعملی در میان نخبگان و بخشی از مردم را فراهم کرده است.
یکی از کارشناسان حاضر گفت سرعت تغییر رفتار در جامعه و خیابان از سرعت سیاستگذاری و قانونگذاری بسیار بیشتر است و این فاصله، مدیریت صحیح مسائل فرهنگی و اجتماعی را دشوار کرده است.
کارشناسان در پایان راهکار مقابله با این روند را ایجاد وفاق و انسجام میان نخبگان و انتقال آن به حاکمیت دانستند تا تصمیمگیریها سریع، عملیاتی و متناسب با واقعیتهای جامعه ایران انجام شود.
در اختتامیه رویداد بررسی عفاف و حجاب با محوریت انسجام ملی مطرح شد که حکمرانی فرهنگی بدون فهم دقیق مسئله و مشارکت مردم در مدیریت حجاب موفق نخواهد شد.
در این جلسه گفته شد که کشور در مواجهه با تحولات سریع اجتماعی نیازمند «درک مسئلهمند» و «ورود جدی و آگاهانه» به چالشهای مرتبط با حجاب، خانواده و ارزشهای اجتماعی است. تاکید شد بسیاری از مشکلات کنونی در حوزه حجاب ریشه در تحولات اقتصادی و تحریمها دارد و دشواری مدیریت اقتصادی، تضعیف امکان ازدواج و بهتبع آن تأثیر مستقیم بر مدیریت غریزه جنسی، پیامدهای قابل مشاهدهای در رفتارهای اجتماعی ایجاد کرده است.
در این نشست تصریح شد که بدون تشخیص درست مسئله، قانونگذاریها اغلب ناکارآمد بوده و در جامعه مقبولیت لازم را پیدا نمیکنند. همچنین ضعف حکمرانی فرهنگی ناشی از نبود «مجموعههای مردمی فعال» و «حلقههای میانی واقعی» عنوان شد؛ گفته شد مدیریت فرهنگی به گونهای پیش رفته که از ظهور کنشگران اجتماعی جلوگیری کرده و مشارکت مردمی را کاهش داده است. بر اساس این گزارش، بدون اتکا به ظرفیت مردم، سیاستگذاری فرهنگی قدرت اجرا پیدا نمیکند.
شرکتکنندگان هشدار دادند که تصویر هژمونیک رسانهها از وضعیت حجاب و جامعه، ایجاد تصورات غلط کرده است؛ به گونهای که گمان میرود هرگونه ورود حاکمیت به مسئله حجاب انسجام اجتماعی را از بین میبرد، در حالی که خانواده ایرانی در عمل، همراهی جدی برای مدیریت وضعیت دارد. گفته شد روند تحولات کنونی در حوزه پوشش «پرشتاب و بیحد یقف» است و در صورت مدیریت نشدن، پیامدهای گستردهای خواهد داشت.
در این نشست بر لزوم افزایش «حکمرانیپذیری» و استفاده از ظرفیت ارزشهای مشترک فرهنگی تأکید شد و اشاره شد که فرهنگ عمومی غنی موجود، به دلیل عدم مرئیسازی و بهرهگیری از ظرفیتهای مشارکتپذیر جامعه، اثرگذاری لازم را ندارد.
یکی دیگر از محورهای مورد بحث، «ابهام سیاستگذار درباره زن» بود؛ گفته شد نگاه تکبعدی به زن باعث شده حقوق و هویت چندبعدی زنان دیده نشود و همین شکاف در سیاستها به حوزه حجاب نیز سرایت کرده است. همچنین تصریح شد که حجاب در انقلاب اسلامی نماد کرامت، هویت و نحوه حضور اجتماعی زن بوده، اما این نظام معنایی در گفتوگوهای سیاستگذاری به موضوعی چالشی تبدیل شده و روایتهای سازنده و معنابخش آن به درستی بازنمایی نمیشوند.
ضعف دانشگاه و نهادهای علمی در تبدیل مباحث کارشناسی به «محصول سیاستی قابل اجرا» نیز به عنوان چالشی جدی مطرح شد و فاصله میان نخبگان و جامعه موجب شده پیامهای فرهنگی اثرگذاری لازم را نداشته باشند.
تأثیر تربیت کودکی بر رفتار نوجوان امروز نیز مورد بحث قرار گرفت؛ گفته شد نظام ارزشی کودکان به جای خانواده، از رسانه، مهدکودک و محصولات سرگرمی دریافت میشود و خانواده نقش تربیتی خود را از دست داده است، که این خلأ باعث بروز بسیاری از چالشهای نوجوانی میشود.
در جمعبندی نشست مطرح شد که قانونگذاری باید به تقویت گروههای مردمی منجر شود و ساختارهای فرهنگی موجود دچار اشباع فعالیتهای آموزشی متناقض، فرسایش توان کنشگران و فقدان نگاه راهبردی شدهاند. پیشنهاد شد بار موضوع حجاب از نگاه صرفاً شرعی به نگاه کرامتمحور و اجتماعی برگردانده شود و شبکهای از اندیشهورزی، مشارکت مردمی و حکمرانی هوشمند فعال گردد.
در پایان اعلام شد که پیگیری این مباحث در پژوهشکده زن و خانواده ادامه خواهد داشت و مجموعهای از این دیدگاهها تدوین و به عنوان بسته سیاستی قابل ارائه منتشر میشود.
