به گزارش خبرگزاری مهر، بیش از ۱۰۰ هزار نفر از جوانان نسلزد در نامهای سرگشاده به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس دفتر امور جوانان این سازمان، ضمن تشریح خسارات جانی و مالی ناشی از تجاوزات اخیر دشمن، خواستار محکومیت صریح این اقدامات ضدحقوق بشری شدند.
در این نامه که امروز منتشر شد، امضاکنندگان با اشاره به گزارشهایی از آسیبهای واردشده به زیرساختها و شهروندان ایرانی، تأکید کردهاند که سکوت جامعه جهانی در قبال این تجاوزات، نقض آشکار حقوق بینالملل و مصادیق جنایت علیه بشریت محسوب میشود.
جوانان نسلزد در این فراخوان، از نهادهای بینالمللی بهویژه سازمان ملل خواستهاند تا مسئولیت خود در قبال حفظ صلح و امنیت جهانی را ایفا کرده و با صدور بیانیهای قاطع، مرتکبان این حملات را محکوم کنند.
این حرکت گسترده، نشاندهنده رویکرد فعال نسل جدید ایران در پیگیری حقوقی و دیپلماتیک برای مقابله با آنچه «تهدیدهای فرامرزی» خوانده شده، ارزیابی میشود.
متن نامه بدین شرح است:
به: – دفتر دبیرکل سازمان ملل متحد؛ جناب آقای آنتونیو گوترش – دبیرکل محترم سازمان ملل متحد
– دفتر امور جوانان سازمان ملل متحد؛ جناب آقای فیلیپه پاولیه – رئیس محترم دفتر امور جوانان سازمان ملل متحد
عالیجنابان؛
صبح روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶)، چندین نقطه در سراسر جمهوری اسلامی ایران، از جمله مراکز کلیدی حاکمیتی و دولتی در سطح ملی، در مجموعهای از حملات نظامی هدفمند و سازمانیافته از سوی دولت ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی مورد هدف قرار گرفت. در ادامه این سلسله حملات نیز در روزهای بعد، مناطق مختلف غیرنظامی و زیرساختهای حیاتی در چندین استان کشور هدف حملات ددمنشانه قرار گرفتند. ابعاد انسانی این حملات، بهویژه برای کودکان، نوجوانان و جوانان، بسیار نگرانکننده است.
جوانان و نوجوانان یکی از ارکان حیاتی توسعه انسانی، پیشرفت اجتماعی و صلح پایدار در جهان به شمار میآیند. جامعه بینالمللی بارها از طریق فرآیندهایی همچون «دستورکار ۱۵ ساله برای توسعه پایدار (SDGs)» و «راهبرد جوانان سازمان ملل» بر این واقعیت تأکید کرده است که تضمین رشد، یادگیری و مشارکت جوانان در محیطهایی امن، باثبات و سالم، یک نیاز اساسی است. حفاظت از جان، سلامت و فرصتهای آینده جوانان نهتنها مسئولیتی ملی، بلکه تعهدی جمعی از سوی جامعه بینالمللی است.
اما در شرایط جنگی و وقوع درگیریهای مسلحانه، جوانان و نوجوانان، کودکان و دانشآموزان، در زمره آسیبپذیرترین اقشار جامعه قرار میگیرند. اختلال در آموزش، تخریب زیرساختهای اجتماعی، آسیبهای جدی به محیط زیست، آسیبهای روانی و تهدید مستقیم جان و امنیت آنها، میتواند پیامدهایی ویرانگر و ماندگار برای یک نسل در پی داشته باشد.
پیرو موارد اشارهشده، گزارشهای ذیل به تشریح وقایع رخداده در پی حملات مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی میپردازد:
تا امروز بیش از ۵۳ کودک زیر پنج سال و دستکم ۱۵۱۰ نفر کودک و نوجوان زیر از جمله شمار قابل توجهی دانشآموزان در میان مجروحان هستند. در میان شهدا و جانباختگان، دستکم ۱۳ کودک زیر پنج سال و بیش از ۲۲۰ نفر کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال سن وجود دارد. در میان این موارد، حمله مستقیم دولت ایالات متحده با استفاده از دو موشک تاماهاوک به مدرسه دخترانه شجره طیبه در شهر میناب، در میانه ساعات کاری و همزمان با برگزاری کلاسها، منجر به جانباختن بیش از ۱۶۵ دختربچه دانشآموز و جمعی از معلمان شد که بسیار تأسفبار و هولناک است. در مجموع، بر اساس آخرین گزارشها، تعداد کل جانباختگان و شهدا حداقل به ۱۴۰۰ نفر رسیده است.
ابعاد جغرافیایی و میزان تخریب زیرساختها نیز بسیار گسترده، تأسفبار و نگرانکننده است. گزارشها حاکی از آن است که ۲۹ استان از ۳۱ استان کشور تحت تأثیر مستقیم قرار گرفتهاند. به گزارش هلال احمر، در مجموع بیش از ۷۰۰۰۰ واحد غیرنظامی آسیب دیدهاند که شاملواحدهای مسکونی، تجاری، اداری، تولیدی و صنعتی غیرنظامی است. علاوه بر این، بیش از ۵۰۰ مدرسه در سراسر کشور تا لحظه تنظیم این بیانیه بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم هدف حملات قرار گرفتهاند.
مراکز و سامانههای امداد و فوریتهای پزشکی نیز خسارات سنگینی دیدهاند. بیش از ۲۶۸ بیمارستان، پایگاه اورژانس، مرکز بهداشت و درمان و مرکز امدادی هلالاحمر از بین رفته یا آسیب دیده و حداقل ۳۶ خودروی امدادی آمبولانس از بین رفته یا آسیب دیدهاند. بیش از ۲۲ پزشک یا پرستار در حین انجام وظیفه برای نجات جان دیگران جانباخته و حداقل ۱۰۴ نفر دیگر مجروح شدهاند.
این رویدادها نگرانیهای جدی را در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه برمیانگیزند. هر چهار کنوانسیون ژنو ۱۹۴۹، به ویژه کنوانسیون چهارم (مربوط به حمایت از اشخاص غیرنظامی در زمان جنگ)، تعهدات روشنی را در زمینه حفاظت از جمعیت غیرنظامی و اموال غیرنظامی در شرایط درگیری مسلحانه تعیین میکنند. پروتکل الحاقی اول آن مصوب ۱۹۷۷ نیز به روشنی بر لزوم حفاظت از واحدهای درمانی، کارکنان نهادهای بشردوستانه و زیرساختهای غیرنظامی تأکید دارد.
اصول مسلّم و بنیادی حقوق بشردوستانه بینالمللی، ایجاب میکند که طرفهای درگیر همواره میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند. حملات علیه مناطق مسکونی، بیمارستانها، مدارس، میراث تاریخی و فرهنگی و مراکز امدادی، مزموم و غیرقابل توجیه است. برای مثال بر اساس در اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی، حمله عمدی علیه غیرنظامیان، تأسیسات درمانی، امدادگران یا زیرساختهای غیرنظامی محافظتشده، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. علاوه بر این، کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) جامعه بینالمللی را موظف میدارد تا بقای کودکان را تضمین نموده و در شرایط وقوع درگیریهای مسلحانه، تمامی اقدامات ممکن را برای حمایت از آنان به عمل آورد. بنابراین، حجم جنایات و خسارت وارده به کودکان و دانشآموزان در این حملات مستلزم توجه فوری جامعه بینالمللی است.
علاوه بر صدمات و تلفات انسانی و خسارات وارده به اموال و زیرساختهای غیرنظامی، گزارشهای نگرانکنندهای نیز درباره خسارتهای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از حملات مشترک ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به برخی از مهمترین آثار تاریخی و میراث فرهنگی ایران وجود دارد. این آثار نه تنها بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ملت ایران هستند، بلکه بخش ارزشمندی از میراث مشترک بشریت به شمار میآیند.
در میان این آثار، مجموعهای از بناها و محوطههای تاریخی ثبتشده در فهرست آثار ملی ایران قرار دارند که برخی از آنها در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند. از جمله این مکانها میتوان در تهران مجموعه تاریخی کاخ گلستان (ثبت جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۳)، ارگ تاریخی، بازار تاریخی، کاخ مرمر، عمارت تاریخی شهربانی، ساختمان تاریخی سنا، مسجد سپهسالار، کاخموزه فرحآباد، در اصفهان به مجموعه تاریخی میدان نقش جهان (ثبت جهانی یونسکو در سال ۱۹۷۹)، مجموعه تاریخی کاخ چهلستون (ثبت جهانی یونسکو در سال ۲۰۱۱)، مسجد جامع عباسی و بخشهایی از بافت تاریخی شهر، در کردستان به عمارت سالارسعید (موزه باستانشناسی سنندج)، موزه خسروآباد و عمارت آصف وزیری، در لرستان به دژ تاریخی فلکالافلاک و موزههای آن، در کرمانشاه به تکیه تاریخی بیگلربیگی و دبیرستان تاریخی کزازی، در بوشهر به عمارت تاریخی سبزآباد و خانه تاریخی وایتهاوس و… تا لحظه تنظیم این بیانیه اشاره کرد.
بر اساس حقوق بینالملل بشششردوستانه، آثای و اموال فرهنگی و تاریخی از حمایت ویژه برخوردارند. کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴ و پروتکلهای الحاقی آن برای حمایت از میراث و اموال فرهنگی در صورت مخاصمه مسلحانه، دولتها و طرفهای درگیر را موظف میکند از هرگونه حمله یا تخریب بناهای تاریخی، موزهها، کتابخانهها، اماکن مذهبی و سایر آثار فرهنگی خودداری کنند و همچنین هرگونه اقدام خصمانه علیه آثار تاریخی، آثار هنری یا اماکن مذهبی که میراث فرهنگی و معنوی ملتها محسوب میشوند را ممنوع اعلام میکند.
علاوه بر موارد فوق، حملاتی نسبت به زیرساختهای انرژی غیرنظامی از جمله انبارهای سوخت و نفت شهری در تهران، کرج و شهرری نیز صورت گرفته است. حمله و آسیب وارد کردن به چنین تأسیساتی علاوه بر خدشه به امور حیاتی از جمله تأمین نیازهای روزمره شهروندان، میتواند پیامدهای زیستمحیطی گسترده و خطرناکی به همراه داشته باشند.
بر اساس مفاد پروتکل الحاقی کنوانسیونهای ژنو و همچنین کنوانسیون ۱۹۷۶ منع استفاده نظامی یا خصمانه از دستکاری محیطزیست (ENMOD)، طرفهای درگیر در مخاصمات مسلحانه موظفاند از محیطزیست طبیعی در برابر آسیبهای گسترده، شدید و طولانیمدت محافظت کنند و هرگونه استفاده خصمانه از تغییرات محیطی که آثار گسترده، پایدار یا شدید به دنبال داشته باشد را ممنوع اعلام میکند.
تجربه درگیریهای نظامی در مناطق مختلف جهان نشان داده است که حملات به تأسیسات نفتی، شیمیایی و صنعتی میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای زمانی و جغرافیایی فراتر از محدوده عملیات نظامی در پی داشته باشد. نشت مواد نفتی، انتشار آلایندههای سمی در هوا، خاک و منابع آبی، و تخریب اکوسیستمهای طبیعی از جمله پیامدهایی هستند که میتوانند سلامت عمومی، امنیت زیستمحیطی و زندگی نسلهای آینده را به طور جدی تهدید کنند.
در نهایت ما، جمعی از جوانان و نوجوانان نسل زدی ایرانی، نگرانی عمیق خود را نسبت به این حملات متجاوزانه ابراز کرده و قویاً حملاتی را که منجر به جانباختن هموطنان عزیزمان از جمله غیرنظامیان و تخریب زیرساختها، میراثها و اموال ملی شده است، محکوم میکنیم.
با توجه به جایگاه مسئولیتی و اخلاقی دفتر امور جوانان سازمان ملل در حمایت از منافع و آینده جوانان در سراسر جهان، انتظار میرود اقدامات زیر فوراً مورد توجه قرار گیرد:
۱- جلب توجه فوری جامعه بینالمللی به پیامدهای انسانی این حملات، بهویژه تأثیر شدید آن بر کودکان، نوجوانان، دانشآموزان و جوانان.
۲- ترغیب جامعه بینالمللی به اتخاذ اقدامات برای توقف فوری و جلوگیری از تکرار حملات متجاوزانه علیه کشورها، بهویژه غیرنظامیان و محکومیت حملات ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران.
۳- تشکیل یک سازوکار بینالمللی مستقل، پس از پایان مخاصمه و درگیری، برای بررسی ابعاد انسانی و حقوقی این وقایع، به جهت مستندسازی خسارات شدید وارد شده به ایران و ارزیابی نقضهای حقوق بینالملل.
صمیمانه امیدواریم دفتر امور جوانان سازمان ملل متحد، در راستای تعهد خود به توانمندسازی و حمایت از جوانان، این نگرانیها را مورد توجه قرار دهد و به افزایش آگاهی جامعه بینالمللی نسبت به وضعیت کودکان، نوجوانان و جوانان آسیبدیده در این حملات اقدام نماید.
با احترام؛
جمعی از جوانان و نوجوانان نسل زد ایرانی