به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ستاد مبارزه با مواد مخدر، شهناز خیرخواه، کارشناس ارشد روانشناسی در یک برنامه تلوزیونی با اشاره به نقش ارزشهای اخلاقی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: سلامت جامعه در گرو سلامت خانواده است و زمانی که ارزشهای اخلاقی در خانواده بهدرستی نهادینه شوند، میتوانند بهعنوان حصاری در برابر آسیبهای اجتماعی از اعضای خانواده محافظت کنند.
وی با بیان اینکه آموزش ارزشهای اخلاقی باید از دوران کودکی آغاز شود، افزود: صداقت، همدلی، اعتماد، تعهد و مسئولیتپذیری تنها کلمات نیستند، بلکه باید به کودکان آموزش داده شوند. کودک بسیاری از این مفاهیم را از رفتار والدین میآموزد؛ بنابراین والدین باید در عمل الگوی مناسبی برای فرزندان خود باشند.
خیرخواه، مسئولیتپذیری را از دیگر مهارتهای مهم دوران کودکی دانست و گفت: والدین میتوانند با سپردن مسئولیتهای ساده به فرزندان، زمینه تمرین این مهارت را فراهم کنند؛ برای مثال، نگهداری از یک گلدان میتواند تمرینی ساده برای مسئولیتپذیری باشد. در این فرایند، هدف تنبیه کودک نیست، بلکه باید به او فرصت داد درباره نتیجه عملکرد خود فکر کند و مسئولیت کارش را بپذیرد.
این روانشناس با تأکید بر اهمیت همدلی، خویشتنداری، احترام و جرأت «نه گفتن» در پیشگیری از مصرف مواد افزود: نوجوان باید بیاموزد در موقعیتهای مختلف چگونه از خود مراقبت کند، مسئولیت زندگی و رفتار خود را بپذیرد و در برابر پیشنهادهای آسیبزا قدرت «نه گفتن» داشته باشد.
وی همچنین آگاهی والدین از ویژگیهای رفتاری فرزندان در سنین مختلف را ضروری دانست و تصریح کرد: اگر والدین ندانند چه رفتارهایی در هر سن طبیعی و چه رفتارهایی میتواند هشداردهنده باشد، ممکن است نتوانند علائم و هشدارهای لازم را بهموقع دریافت کنند. بنابراین آموزش و افزایش آگاهی والدین یکی از پایههای مهم پیشگیری است.
خیرخواه با اشاره به اهمیت الگوپذیری کودکان زیر پنج و ۶ سال خاطرنشان کرد: اگر کودک در جریان بازی یا تماشای برنامههای تصویری، رفتاری مانند استفاده از یک شیء بهعنوان سیگار را تقلید کرد، والدین نباید با واکنش تند یا تغییر شدید چهره برخورد کنند، بلکه بهتر است بدون ایجاد حساسیت، بازی یا فعالیت مورد علاقه کودک را با رفتار سالم دیگری جایگزین کنند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره مرز تربیت اخلاقی و سختگیری نیز گفت: والدین باید رفتار قاطعانه و شیوههای صحیح تربیتی را بیاموزند و اگر در این زمینه آگاهی کافی ندارند، از متخصصان کمک بگیرند. هدف، تربیت نسلی است که دستکم به خود آسیب نزند و در نتیجه، آسیب کمتری نیز به خانواده و جامعه وارد کند.
این کارشناس ارشد حوزه روانشناسی در پایان با تأکید بر اهمیت شادی و فعالیتهای گروهی برای کودکان و نوجوانان گفت: لازم نیست خانوادهها برای این منظور حتماً هزینههای زیادی پرداخت کنند؛ بازیهای گروهی مانند فوتبال و سایر فعالیتهای جمعی میتوانند به کودکان تعامل، همدلی و مهارت ارتباط با دیگران را آموزش دهند.
