به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، فاطمه کریمی با اشاره به افزایش دمای هوا در روزهای اخیر اظهار کرد: موضوع اشعه فرابنفش (UV) و آثار آن بر سلامت شهروندان در این شرایط جوی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه شرکت کنترل کیفیت هوا بهطور مستقیم مسئول پایش اشعه فرابنفش نیست، اما از آنجا که این اشعه هم بر سلامت انسان اثر مستقیم دارد و هم در فرآیند تشکیل برخی آلایندهها از جمله ازن سطح زمین نقش دارد، آگاهی شهروندان از ارتباط این دو موضوع اهمیت زیادی دارد.
وی با بیان اینکه اشعه فرابنفش بخشی از تابش خورشید است که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود، افزود: این اشعه میتواند بر پوست، چشم و حتی سیستم ایمنی بدن اثر بگذارد. تابش فرابنفش در محدوده طول موج ۲۰۰ تا ۴۰۰ نانومتر قرار دارد و به سه دسته UVC، UVB و UVA تقسیم میشود که هر یک ویژگیها و آثار متفاوتی دارند.
کریمی درباره شاخص فرابنفش (UVI) توضیح داد: این شاخص یک استاندارد بینالمللی برای اندازهگیری قدرت تابش پرتو فرابنفش در ایجاد آفتابسوختگی در زمان و مکان مشخص است. هرچه عدد این شاخص بالاتر باشد، احتمال آسیب به پوست و چشم در مدت زمان کوتاهتری افزایش مییابد. به همین دلیل شاخص UV یکی از مهمترین ابزارهای هشداردهنده برای حفاظت فردی در روزهای آفتابی و گرم محسوب میشود.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران ادامه داد: شدت اشعه فرابنفش معمولاً در ساعات میانی روز بیشتر است و در اغلب روزها در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۷ بهویژه بین ساعات ۱۲ تا ۱۴، اوج تابش UV را شاهد هستیم البته این زمان بسته به فصل، عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، میزان ابرناکی و حتی بازتاب سطح زمین میتواند تغییر کند بنابراین شدت UV صرفاً به گرمای هوا وابسته نیست.
وی با اشاره به طبقهبندی شاخص UV گفت: زمانی که این شاخص بین صفر تا ۲ باشد، خطر، کم ارزیابی میشود. اعداد ۳ تا ۵ نشاندهنده خطر متوسط، ۶ تا ۷ بیانگر شدت زیاد، ۸ تا ۱۰ نشاندهنده خطر بسیار زیاد و اعداد ۱۱ و بالاتر به معنای خطر بسیار شدید هستند که نیازمند رعایت جدی اقدامات حفاظتی است.
کریمی در ادامه با تأکید بر تفاوت میان انواع ازن اظهار کرد: ازن موجود در لایههای بالایی جو یا استراتوسفر نقش حفاظتی دارد و بخش قابل توجهی از اشعه فرابنفش زیانآور خورشید را جذب میکند، اما ازنی که در پایشهای شهری مورد توجه قرار میگیرد، ازن سطح زمین یا ازن تروپوسفری است که در نزدیکی سطح زمین تشکیل میشود و یک آلاینده مضر به شمار میرود.
وی افزود: ازن سطح زمین بهطور مستقیم از منابع آلاینده منتشر نمیشود بلکه یک آلاینده ثانویه است که در نتیجه واکنشهای شیمیایی میان اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار در حضور نور خورشید و گرما شکل میگیرد. به همین دلیل در روزهای گرم، آفتابی و دارای شرایط پایداری هوا، احتمال افزایش غلظت آن بیشتر است.
مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به پیامدهای بهداشتی این آلاینده خاطرنشان کرد: ازن سطح زمین میتواند موجب تحریک گلو، سرفه، تنگی نفس، تشدید بیماری آسم و کاهش عملکرد ریه شود و بهویژه برای گروههای حساس مخاطرات بیشتری به همراه داشته باشد.
وی درباره ارتباط اشعه فرابنفش و ازن سطح زمین نیز توضیح داد: هر دو پدیده معمولاً در روزهای گرم، آفتابی و کمابر شدت بیشتری پیدا میکنند، اما این موضوع به معنای وجود یک رابطه مستقیم و همیشگی میان آنها نیست. ممکن است در یک روز آفتابی، شاخص UV بالا باشد، اما به دلیل پایین بودن آلایندههای پیشساز، غلظت ازن سطح زمین در سطح نگرانکننده قرار نگیرد. از سوی دیگر در برخی شرایط، ازن سطح زمین میتواند افزایش یابد، حتی اگر عواملی مانند ابرناکی یا گردوغبار مانع از رسیدن تابش UV به بیشترین میزان خود شوند.
کریمی تأکید کرد: گرمای هوا بهتنهایی عامل افزایش UV یا ازن سطح زمین نیست. در مورد اشعه فرابنفش، عواملی مانند زاویه تابش خورشید، فصل، ساعت روز، ارتفاع از سطح دریا و میزان ابرناکی نقش تعیینکننده دارند همچنین در شکلگیری ازن سطح زمین علاوه بر تابش خورشید و دما، میزان انتشار آلایندههای اولیه، سرعت و جهت باد، پایداری جو و شرایط پراکندگی آلایندهها نیز مؤثر است.
وی به شهروندان توصیه کرد: در روزهای گرم و با تابش شدید خورشید، فعالیتهای سنگین، ورزش و پیادهروی طولانی را به ساعات ابتدایی صبح یا پس از غروب آفتاب موکول کنند همچنین بهتر است در فاصله زمانی ۱۰ تا ۱۶ از حضور غیرضروری در فضای باز پرهیز شود و استفاده از کلاه لبهدار، عینک آفتابی استاندارد، لباس مناسب و کرم ضدآفتاب در دستور کار قرار گیرد.
کریمی در پایان گفت: در روزهایی که شاخص کیفیت هوا به دلیل افزایش غلظت ازن سطح زمین در شرایط ناسالم قرار میگیرد، کودکان، سالمندان، بیماران قلبی و ریوی و مبتلایان به آسم باید از انجام فعالیتهای شدید در فضای باز خودداری و شهروندان نیز وضعیت کیفیت هوا را از منابع رسمی پیگیری کنند.
