خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرده و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است. هرچند آتش بس دو هفته ای حاصل شد و درا دامه هم توسط ترامپ تمدید شد اما هنوز تا پایان واقعی این تجاوز مسیر پیچیده ای در پیش است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های غربی
خبرگزاری رویترز در تحلیلی نوشت که سیاست «دیپلماسی قهری» دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که با تهدید و تحقیر همراه بوده، در برابر اراده جمهوری اسلامی ایران به بنبست خورده است. بر اساس این گزارش، سبک مذاکره تهاجمی و همراه با دشنامگویی ترامپ، نهتنها به پیشرفت در مذاکرات صلح منجر نشده، بلکه تلاشهای خود او برای پایان دادن به جنگی که اقتصاد جهانی را متزلزل کرده، تضعیف کرده است.
رویترز به نقل از راب مالی، دیپلمات پیشین آمریکایی، تصریح میکند که اصرار ترامپ بر روایت «پیروزی مطلق» برای آمریکا و «شکست کامل» برای ایران، مانع اصلی دستیابی به توافقی معقول است، زیرا هیچ دولتی از جمله ایران نمیتواند تصویر تسلیم کامل را نزد افکار عمومی خود بپذیرد.
در ادامه تحلیل رویترز آمده است که برخلاف انتظار کاخ سفید، این تهدیدها به جای تضعیف روحیه رهبران جدید ایران، عزم آنها را برای مقاومت جزمتر کرده است. تحلیلگران هشدار میدهند که راهبرد فشار حداکثری ممکن است نتیجه معکوس داده و ایران را به سمت ساخت سلاح هستهای برای بازدارندگی سوق دهد. رویترز تصریح میکند که رهبران ایران، صرف بقای خود در برابر حملات را یک پیروزی تلقی کرده و این عدم تقارن ادراکی، مانع بزرگی بر سر راه توافق است.
شبکه سیانبیسی در گزارشی از پکن نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مدعی شده شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، در جریان نشست سران دو کشور برای کمک به پیشبرد مذاکرات صلح میان واشنگتن و تهران ابراز تمایل کرده است. ترامپ در مصاحبه با فاکس نیوز گفت که همتای چینی او ضمن رد هرگونه کمک نظامی به ایران، از آمادگی پکن برای ایفای نقش دیپلماتیک خبر داده و خواستار بازگشایی تنگه هرمز شده است.
بر اساس این گزارش، ترامپ تأکید کرده که «تقاضای لطف» از چین ندارد و معتقد است پکن به دلیل وابستگی ۴۰ درصدی انرژی خود به تنگه هرمز، مایل به بازگشایی آن خواهد بود. با این حال، تحلیلگران نسبت به توان و تمایل واقعی چین برای اعمال نفوذ بر ایران تردید دارند و معتقدند پکن منافع خود را در توازن میان روابط با ایران، کشورهای عرب خلیج فارس و آمریکا جستجو میکند و از ورود فعالانه به این مناقشه پرهیز خواهد کرد.
در ادامه این گزارش با اشاره به موقعیت ممتاز چین در برابر شوک انرژی به دلیل ذخایر عظیم زغالسنگ و انرژیهای تجدیدپذیر، خاطرنشان میشود که هماهنگی پکن و واشنگتن بر سر ایران احتمالاً به مخالفت با اخذ عوارض از تنگه هرمز و افزایش خرید انرژی از آمریکا محدود خواهد ماند. وزیر خارجه چین نیز در واکنش، ضمن تکرار فراخوان همیشگی پکن برای آتشبس، تأکید کرد که این مناقشه از اساس «نباید رخ میداد».
نیویورک تایمز در گزارشی فاش کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از بازگشت از سفر چین، با تصمیمی سرنوشتساز برای از سرگیری حملات نظامی علیه ایران مواجه است. بر اساس این گزارش، مقامات ارشد دولت ترامپ طرحهایی را برای بازگشت به عملیات نظامی در صورت شکست بنبست کنونی آماده کردهاند، هرچند ترامپ هنوز تصمیم نهایی را اتخاذ نکرده است.
این روزنامه آمریکایی میافزاید که گزینههای روی میز شامل بمبارانهای گستردهتر اهداف نظامی و زیرساختی ایران و همچنین اعزام نیروهای عملیات ویژه برای دستیابی به مواد هستهای مدفون در اعماق تأسیسات اصفهان است؛ عملیاتی که به اذعان مقامات نظامی، با خطرات جدی تلفات همراه خواهد بود. ترامپ پیشنهاد صلح اخیر ایران را با این جمله که «اگر جمله اول را دوست نداشته باشم، کل آن را دور میاندازم» رد کرده و هشدار داده که ایران یا توافق میکند یا نابود خواهد شد.
نیویورک تایمز همچنین به نقل از منابع اطلاعاتی فاش میکند که جمهوری اسلامی ایران علیرغم آتشبس، دسترسی عملیاتی به ۳۰ پایگاه از ۳۳ پایگاه موشکی خود در امتداد تنگه هرمز را بازسازی کرده است. در واکنش، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با هشدار به واشنگتن تأکید کرده که نیروهای مسلح ایران برای همه گزینهها آماده هستند و دشمن «غافلگیر خواهد شد».
رسانه های عربی و منطقه ای
الجزیره در مقاله ای به نقد نظریه «برخورد تمدنها»ی ساموئل هانتینگتون پرداخت؛ نظریهای که جهان را به تمدنهای متخاصم تقسیم میکرد و بهویژه اسلام و غرب را در تقابل دائمی میدید. نویسنده توضیح میدهد که این نگاه سادهانگارانه، از سوی ادوارد ساید بهدلیل نادیده گرفتن پیچیدگیهای تاریخی، فرهنگی و انسانی مورد انتقاد قرار گرفت. به باور مقاله، پس از حملات ۱۱ سپتامبر، دولت جورج بوش پسر همین منطق را مبنای جنگهای خود قرار داد و با تقسیم جهان به «ما» و «آنها»، جنگ علیه کشورهای اسلامی را توجیه کرد.
نویسنده سپس به شخصیت هگست میپردازد و او را نماد ذهنیت جنگهای صلیبی جدید معرفی میکند؛ فردی که با نمادها و شعارهای مذهبی و ضداسلامی، سیاست خارجی آمریکا را به سوی تقابل تمدنی سوق داده است. مقاله تأکید میکند که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و تهدیدهای دونالد ترامپ نتیجه همین نگاه ایدئولوژیک است. نویسنده هشدار میدهد که جهان امروز بهشدت بههمپیوسته است و جنگ علیه ایران میتواند اقتصاد جهانی را از طریق بحران تنگه هرمز دچار آشوب کند.
در پایان، مقاله با اشاره به اعتراض یک فعال اقتصادی نتیجه میگیرد که سیاستهای جنگطلبانه آمریکا نهتنها مردم خاورمیانه، بلکه فقرا و شهروندان آمریکایی را نیز قربانی میکند.
المیادین در مقاله ای نوشت که سفر دونالد ترامپ به چین عملاً دستاورد راهبردی مهمی نداشت، زیرا شرایط پیش از سفر، بهویژه بحران جنگ با ایران، موقعیت واشنگتن را تضعیف کرده بود. نویسنده معتقد است ترامپ امیدوار بود با در دست داشتن «پرونده تسلیم ایران» امتیازهای بزرگی از پکن بگیرد، اما مقاومت تهران و ادامه بحران، این فرصت را از او گرفت. چین نیز تنها به توافقهای نمادین مانند خرید نفت آمریکا بسنده کرد، بدون آنکه امتیاز واقعی به واشنگتن بدهد.
به باور نویسنده، ایران عمداً پاسخ به پیشنهاد آمریکا را به تأخیر انداخت و سپس بر خواستههای حداکثری خود، از جمله رفع کامل تحریمها و پایان جنگ، پافشاری کرد تا مانع معامله احتمالی میان آمریکا و چین شود. از نگاه تهران، هرگونه عقبنشینی بدون تضمین متقابل، زمینهساز حمله نهایی آمریکا خواهد بود؛ بنابراین ایران مسیر فرسایشی و بلندمدت را ترجیح میدهد تا یا دولت ترامپ زیر فشار داخلی تضعیف شود یا واشنگتن ناچار به توافقی متوازن گردد.
مقاله همچنین به تلاش کشورهای خلیج فارس، ایران و بازیگران منطقه برای سازگاری با بحران انرژی و جنگ فرسایشی اشاره میکند و در پایان، وضعیت جبهه لبنان را نبردی فرسایشی میان اسرائیل و نیروهای مقاومت توصیف میکند که پایان آن به موازنه فشارها و مذاکرات منطقهای وابسته است.
الشرق الاوسط در مقاله ای اقدام ایران در بستن تنگه هرمز را به «مثلث برمودای سیاسی» تشبیه میکند؛ جایی که امنیت تجارت جهانی و اقتصاد بینالمللی به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در معرض خطر قرار گرفته است. نویسنده توضیح میدهد که تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان است و بخش بزرگی از نفت، گاز و محصولات پتروشیمی از آن عبور میکند. بنابراین هرگونه اختلال در این مسیر، نهتنها کشورهای خلیج فارس، بلکه اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد؛ از افزایش قیمت انرژی و حملونقل گرفته تا آسیب به صنایع و کشاورزی در آسیا، اروپا و دیگر مناطق جهان.
مقاله ادعا میکند که طبق قوانین بینالمللی، هیچ کشوری حق ندارد مسیرهای دریایی بینالمللی را ابزار فشار سیاسی قرار دهد. به باور نویسنده، ایران با تفسیر ایدئولوژیک از مفهوم حاکمیت، تلاش میکند کنترل یک گذرگاه جهانی را در اختیار بگیرد و از آن برای بهره برداری سیاسی استفاده کند. همچنین هشدار داده میشود که چنین سیاستی نهتنها باعث افزایش تنش با جامعه جهانی میشود، بلکه انزوای ایران را عمیقتر میکند.
رأی الیوم در مقاله ای به تنشهای فزاینده میان امارات متحده عربی و اسرائیل پس از افشای دیدارهای محرمانه مقامات اسرائیلی با مقامهای اماراتی در جریان جنگ علیه ایران میپردازد. دفتر بنیامین نتانیاهو اعلام کرد او در سفری مخفیانه با محمد بن زاید آل نهیان دیدار کرده و این سفر «دستاوردی تاریخی» در روابط دو طرف داشته است. اما ابوظبی این ادعا را بهطور کامل رد و تأکید کرد روابطش با اسرائیل در چارچوب توافقهای علنی آبراهام است و هیچ همکاری پنهانی وجود ندارد.
همزمان رسانههای اسرائیلی از سفر ایال زامیر و چند فرمانده نظامی دیگر به ابوظبی خبر دادند و آن را نشانه همکاری راهبردی بیسابقه میان دو طرف توصیف کردند. گزارشها حاکی است افشای این دیدارها موجب خشم امارات شده، زیرا ابوظبی معتقد است انتشار مداوم اطلاعات محرمانه از سوی دفتر نتانیاهو به اعتماد میان دو طرف آسیب زده است.
در همین حال، عباس عراقچی امارات را به همراهی با آمریکا و اسرائیل در جنگ علیه ایران متهم کرد و گفت تهران اسناد دقیقی در این باره در اختیار دارد. مقاله در پایان این پرسش را مطرح میکند که چرا این دیدارهای محرمانه اکنون فاش شدهاند و آیا روابط گرم میان امارات و اسرائیل وارد مرحلهای بحرانی شده است یا نه.
رسانه های رژیم صهیونیستی
یک رسانه صهیونیستی درباره تاثیر جنگ ایران بر کاهش حضور دیپلماتیک آمریکا در غرب آسیا نوشت که بیش از ۱۰۰ منصب سفارتی در این منطقه خالی است. تارنمای صهیونیستی «جویش اینسایدر» در گزارشی نوشت: مقامهای پیشین کاخ سفید درباره خالی ماندن سمتهای سفیران آمریکا در غرب آسیا به دولت دونالد ترامپ هشدار دادند.
این رسانه صهیونیستی نوشت: دیپلمات ها و کارشناسان پیشین غرب آسیا در وزارت امور خارجه آمریکا از دولت ترامپ خواستند دهها منصب سفیر در این منطقه را هرچه سریعتر پر کند و هشدار دادند که ادامه این وضعیت میتواند پیامدهای زیانباری برای نفوذ و دیپلماسی آمریکا داشته باشد. روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال نخستینبار گزارش داد که بیش از ۱۰۰ منصب سفارتی از جمله چندین سمت کلیدی مربوط به حوزه غرب آسیا در دولت ترامپ همچنان خالی مانده است.
براساس این گزارش، آمریکا در حال حاضر سفیر رسمی در کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، عراق و کویت ندارد. بسیاری از سفارتخانه های آمریکا در منطقه خلیج فارس و غرب آسیا از ترس حملات موشکی-پهپادی ایران تعطیل یا فعالیت های خود را متوقف کرده اند. ایران در طول جنگ تحمیلی آمریکایی-صهیونیستی خویشتنداری کرد و به هیچ کدام از مراکز دیپلماتیک حمله نکرد. با این وجود، برخی مراکز دیپلماتیک آمریکا هدف حمله گروه های ناشناس قرار گرفت.
یک رسانه صهیونیست، مشارکت های مردمی را یکی از مهمترین منابع تامین مالی واحد موشکی انصارالله یمن برای حمله به رژیم صهیونیستی عنوان کرد.
روزنامه صهیونیستی جروزالم پست در گزارشی با عنوان «چگونه جیب یمنیها به شریان تأمین مالی جنگهای فرامرزی تبدیل شد»، نوشت: بخش مخابرات به یکی از مجاری اصلی مالی برای تأمین هزینههای جنگی حوثیها تبدیل شده است. این رسانه صهیونیستی به کمک های ناچیز ۱۰۰ ریالی مردم یمن به انصارالله از طریق ارسال کدهای دستوری به اپراتورها اشاره کرد و نوشت: این کمک ها وقتی به صورت میلیونی و از طریق ارسال کد به اپراتورهای تلفن همراه انجام می شود مبلغ قابل توجهی می شود.
جروزالم پست نوشت: در نگاه نخست، مبلغ ۱۰۰ ریال شاید ناچیز به نظر برسد. اما وقتی این مبلغ در میلیونها مشترک ضرب شود، به منبع درآمد عظیمی تبدیل میشود که به تأمین مالی تولیدات نظامی و عملیات میدانی حوثی ها کمک میکند.
این رسانه صهیونیستی، کمک های مردمی به واحدهای موشکی انصارالله یمن را صدها میلیون دلار عنوان کرد و نوشت: برای هر عملیات موشکی در عربستان یا اسرائیل، حوثی ها در چند ساعت، میلیاردها ریال نقدینگی از طریق جلب مشارکت های مردمی جذب می کنند.
یک رسانه صهیونیستی نوشت رئیس جمهوری آمریکا به درخواستهای نخستوزیر (رژیم) اسرائیل برای ازسرگیری جنگ علیه ایران بی اعتنا است. روزنامه صهیونیستی هاآرتص در گزارشی نوشت: بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل همچنان دونالد ترامپ را برای ازسرگیری جنگ علیه جمهوری اسلامی تحت فشار قرار میدهد، اما به نظر میرسد رئیسجمهور آمریکا اکنون توجه کمتری به وی نشان میدهد.
این رسانه صهیونیستی درباره چالش های داخلی و مرزی رژیم صهیونیستی نیز افزود: دولت اسرائیل و ارتش این کشور در حال فراهم کردن زمینه برای دور تازهای از نبرد در غزه هستند. پرسش اصلی این است: نیروهای لازم برای این عملیات از کجا تأمین خواهد شد؟ انضباط در ارتش اسرائیل نیز به پایینترین سطح خود رسیده است؛ مشکلی که تنها به حریدی ها محدود نمیشود.
هاآرتص درباره آتش بس شکننده بین ایران و آمریکا نیز نوشت: دوره طولانی انتظار همچنان ادامه دارد و رئیسجمهور آمریکا، بدون اتخاذ تصمیمی درباره ادامه جنگ با ایران، راهی نشست سران در چین شد.
