خبرگزاری مهر، گروه استانها: در سالهای اخیر، استان فارس و به ویژه شهر شیراز بهعنوان یکی از قطبهای مهم پزشکی و درمانی کشور، جایگاه ویژهای در ارائه خدمات سلامت و بهخصوص خدمات زیبایی پیدا کرده است.
حضور پزشکان متخصص و فوقتخصص، توسعه مراکز درمانی مجهز و اعتماد عمومی به کیفیت خدمات درمانی در این استان باعث شده است شیراز نهتنها پذیرای بیماران از سراسر فارس، بلکه مقصد بسیاری از مراجعهکنندگان از نقاط مختلف کشور در حوزههای مختلف درمانی و زیبایی باشد.
در کنار این جایگاه درمانی، افزایش تقاضا برای خدمات زیبایی در فارس طی سالهای اخیر به یک روند قابل توجه تبدیل شده است؛ روندی که عمدتاً با استقبال قشر جوان و بهویژه بانوان همراه بوده، هرچند در سالهای اخیر گرایش آقایان نیز در برخی خدمات زیبایی رو به افزایش بوده است.
این موضوع از یک سو نشاندهنده توسعه دسترسی به خدمات تخصصی و ارتقای سطح آگاهی عمومی در حوزه سلامت و زیبایی است، اما از سوی دیگر ضرورت توجه جدیتر به ابعاد روانشناختی، اجتماعی و نظارتی این حوزه را آشکار میسازد.
کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند بخشی از گرایش به جراحیها و اقدامات زیبایی در کنار جنبههای درمانی، تحت تأثیر عوامل روانی مانند کاهش اعتماد به نفس، اختلالات بدشکلی بدن و همچنین فشارهای اجتماعی و الگوهای رسانهای شکل میگیرد؛ موضوعی که در صورت عدم ارزیابی دقیق پیش از اقدام، میتواند به نارضایتیهای پس از عمل و حتی تکرار جراحیهای غیرضروری منجر شود.
در این میان، نقش خانواده و محیط تربیتی نیز در شکلگیری تصویر ذهنی افراد از ظاهر خود، بهویژه در سنین نوجوانی، بسیار تعیینکننده است.
از سوی دیگر، مدیران حوزه درمان در استان فارس بر اهمیت نظارت مستمر بر مراکز ارائهدهنده خدمات زیبایی تأکید دارند.
با توجه به گسترش این خدمات و افزایش تقاضا، شناسایی و برخورد با مراکز غیرمجاز و افراد فاقد صلاحیت به یکی از اولویتهای جدی نظام سلامت تبدیل شده است؛ چراکه ارائه خدمات غیرایمن و غیراستاندارد میتواند پیامدهای جدی و جبرانناپذیری برای سلامت شهروندان به همراه داشته باشد.
در مجموع، تجربه استان فارس در حوزه خدمات زیبایی نشان میدهد که این حوزه تنها یک موضوع پزشکی نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی است که در آن عوامل درمانی، روانشناختی، اجتماعی و نظارتی بهطور همزمان نقشآفرینی میکنند و مدیریت صحیح آن نیازمند نگاهی جامع، تخصصی و مبتنی بر استانداردهای علمی و نظارتی است.
تأثیر عوامل روانی، اجتماعی و خانوادگی بر گرایش به جراحیهای زیبایی
آروین هدایتی، متخصص روانپزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح ابعاد مختلف گرایش به جراحیهای زیبایی گفت: در برخی موارد، انجام عملهای جراحی بهویژه زمانی که فرد دچار مشکلات و ناهنجاریهای جسمی است، میتواند اقدامی ضروری و مؤثر باشد.
به گفته وی، جراحیهای ترمیمی و زیبایی در چنین شرایطی قادرند به بهبود ظاهر فرد کمک کرده و در نتیجه موجب افزایش اعتماد به نفس شوند؛ موضوعی که در اصل میتواند مثبت و قابل پذیرش باشد.
این متخصص روانپزشکی افزود: با این حال، بخش قابل توجهی از تقاضا برای جراحیهای زیبایی صرفاً ناشی از مسائل جسمی نیست، بلکه تحت تأثیر عوامل روانشناختی و اجتماعی شکل میگیرد.
به گفته این روانشناس، برخی افراد به اختلال «بدشکلی بدن» مبتلا هستند؛ در این وضعیت فرد بهطور مداوم احساس میکند ظاهر او نقص دارد، در حالی که این نقص ممکن است از دید دیگران وجود نداشته باشد یا بسیار جزئی باشد و این نگرانیها میتواند بر بخشهای مختلف صورت یا بدن متمرکز شود، اما در عمل، بیشترین حساسیت معمولاً نسبت به بینی و فرم چهره مشاهده میشود.
هدایتی تصریح کرد: این دسته از افراد اغلب در کنار نگرانیهای ظاهری، ویژگیهای وسواسی نیز دارند و ذهنشان بهطور مکرر درگیر ایرادهای فرضی در چهره یا بدن میشود. در چنین شرایطی اگر فرد بدون ارزیابی دقیق روانشناختی تحت عمل جراحی قرار گیرد، احتمال نارضایتی پس از عمل بسیار بالا خواهد بود. در این موارد نهتنها رضایت حاصل نمیشود، بلکه ممکن است فرد به سمت جراحیهای متعدد و تکراری حرکت کند و این موضوع هم برای بیمار و هم برای تیم درمانی چالشبرانگیز میشود.
بسیاری از عمل های زیبایی ریشه روانی دارد
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر ضرورت بررسیهای پیش از عمل گفت: در بسیاری از موارد، اگر ریشههای روانی این درخواستها بهدرستی شناسایی نشود، جراحی نمیتواند پاسخ مناسبی به مسئله اصلی فرد باشد. به همین دلیل، همکاری میان جراحان، روانشناسان و روانپزشکان پیش از انجام عملهای زیبایی اهمیت ویژهای دارد تا مشخص شود که آیا مشکل فرد صرفاً ظاهری است یا ناشی از اضطراب، اعتماد به نفس پایین یا اختلالات روانشناختی است.
وی ادامه داد: در برخی موارد، مداخلات روانشناختی یا حتی دارودرمانی میتواند بهطور کامل یا نسبی نیاز فرد به جراحی را کاهش دهد و از تصمیمهای هیجانی جلوگیری کند. به همین دلیل، ارزیابی روانی پیش از عملهای زیبایی، بهویژه در مواردی مانند جراحی بینی یا تغییرات گسترده ظاهری، امری ضروری و پیشگیرانه محسوب میشود.
هدایتی در ادامه با اشاره به نقش عوامل اجتماعی در شکلگیری تمایل به جراحیهای زیبایی اظهار کرد: در برخی دورهها یا در اثر رواج الگوهای خاص در جامعه، افراد به سمت مدلهای مشخصی از زیبایی سوق پیدا میکنند.
لزوم مشاوره پیش از تصمیمگیری برای جراحی زیبایی
این متخصص روانپزشکی همچنین به نقش فرهنگ در میزان گرایش به جراحیهای زیبایی اشاره کرد و گفت: در برخی کشورها، زیبایی به عنوان یک ارزش اجتماعی پررنگ تلقی میشود و همین موضوع باعث افزایش آمار جراحیهای زیبایی شده است. برای مثال، در کشورهایی مانند کره جنوبی، توجه به ظاهر و زیبایی نقش مهمی در تعاملات اجتماعی و حتی فرصتهای شغلی دارد و همین امر موجب شده میزان جراحیهای زیبایی در این کشور در سطح بالایی قرار گیرد.
هدایتی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر لزوم مشاوره پیش از تصمیمگیری برای جراحی گفت: ضروری است افرادی که قصد تغییرات گسترده در ظاهر خود را دارند، پیش از هر اقدامی با متخصصان سلامت روان مشورت کنند. این مشاورهها میتواند شامل ارزیابی روانشناختی، بررسی سطح اضطراب، اعتماد به نفس و حتی بررسی انتظارات فرد از نتیجه جراحی باشد.
هدایتی در ادامه درباره تفاوت جنسیتی در گرایش به جراحیهای زیبایی اظهار کرد: در جامعه ایران، معمولاً زنان بیشتر به سمت جراحیهای زیبایی گرایش دارند، اما این موضوع یک الگوی جهانی ثابت نیست و در برخی کشورها مردان نیز سهم قابل توجهی در این حوزه دارند.
به گفته وی، تمرکز اصلی در جراحیهای زیبایی معمولاً بر چهره و بهویژه ناحیه بینی است، زیرا صورت مهمترین بخش در ارتباطات اجتماعی و بیشترین عامل در معرض دید قرار گرفتن افراد محسوب میشود.
وی در پایان با اشاره به نقش خانواده در شکلگیری نگرش نسبت به ظاهر گفت: در بسیاری از مراجعان، ریشههای اصلی این مسائل به محیط خانواده بازمیگردد. رفتار والدین، نوع نگاه آنان به ظاهر فرزندان، مقایسههای مداوم، انتقادهای مستقیم یا غیرمستقیم و حتی تأکید بیش از حد بر ویژگیهای ظاهری میتواند به کاهش اعتماد به نفس در نوجوانان منجر شود.
این متخصص روانپزشکی تصریح کرد: در چنین شرایطی، برخی نوجوانان یا جوانان تصور میکنند تنها راه جبران این کمبودها، تغییر در ظاهر از طریق جراحی است. در حالی که اگر حمایت روانی و خانوادگی مناسبی وجود داشته باشد، بسیاری از این افراد نیازی به ورود به مسیرهای جراحیهای مکرر و گاه غیرضروری پیدا نخواهند کرد.
ضرورت نظارت سختگیرانه بر خدمات زیبایی در شیراز
ندا خلیلیآزاد، رئیس اداره نظارت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه ویژه استان فارس در نظام سلامت کشور گفت: استان فارس و بهویژه شهر شیراز از دیرباز بهعنوان یکی از قطبهای اصلی پزشکی ایران شناخته میشود و برخورداری از پزشکان برجسته، مراکز درمانی تخصصی و زیرساختهای گسترده سلامت باعث شده این استان به مرجع مراجعه بیماران از سراسر کشور در بسیاری از حوزههای درمانی تبدیل شود.
وی افزود: این جایگاه در حوزه خدمات و اعمال زیبایی نیز کاملاً مشهود است و شیراز به دلیل حضور متخصصان مجرب، رعایت استانداردهای علمی و دسترسی به امکانات درمانی پیشرفته، یکی از مقاصد مهم متقاضیان خدمات زیبایی در کشور به شمار میرود.
رئیس اداره نظارت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز با بیان اینکه در سالهای اخیر تقاضا برای خدمات زیبایی افزایش قابل توجهی داشته است، گفت: عمده مراجعان این حوزه را جوانان تشکیل میدهند و بهطور معمول بانوان بیشترین متقاضیان خدمات زیبایی هستند، هرچند در سالهای اخیر مراجعه آقایان نیز در برخی خدمات با روند افزایشی همراه بوده است.
حفظ ایمنی بیماران و پیشگیری از بروز تخلفات یک الزام است
خلیلیآزاد با تأکید بر اهمیت نظارت مستمر بر مراکز ارائهدهنده خدمات زیبایی تصریح کرد: تمامی مراکز مجاز که دارای پروانه فعالیت از سازمان نظام پزشکی و دانشگاه علوم پزشکی هستند، بهصورت دورهای و تخصصی توسط کارشناسان اداره نظارت و ارزشیابی معاونت درمان مورد بازرسی و ارزیابی قرار میگیرند.
وی ادامه داد: هدف از این نظارتها ارتقای کیفیت خدمات، حفظ ایمنی بیماران و پیشگیری از بروز تخلفات احتمالی است و در این فرآیند، نحوه ارائه خدمات، رعایت استانداردهای درمانی، تجهیزات مورد استفاده و همچنین صلاحیت افراد ارائهدهنده خدمات بهصورت دقیق بررسی میشود.
رئیس اداره نظارت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز همچنین با اشاره به برخورد با مراکز غیرمجاز فعال در حوزه زیبایی گفت: یکی از اولویتهای جدی معاونت درمان، شناسایی و برخورد قانونی با مراکز فاقد مجوز و افرادی است که بدون صلاحیت علمی و قانونی در حوزه درمان و زیبایی فعالیت میکنند.
وی افزود: شناسایی این مراکز از طریق رصد فضای مجازی، پایش تبلیغات، بررسی شکایات و گزارشهای مردمی و همچنین بازدیدهای میدانی انجام میشود و در صورت احراز تخلف، پرونده افراد متخلف برای رسیدگی قانونی به مراجع ذیصلاح از جمله کمیسیون ماده ۱۱ تعزیرات حکومتی ارجاع و پیگیری میشود.
حوزه پوست، مو بیشترین متقاضی عمل زیبایی است
خلیلیآزاد با هشدار نسبت به خطرات مراجعه به مراکز غیرمجاز اظهار کرد: دریافت خدمات زیبایی در مراکز فاقد مجوز میتواند عوارض جدی و گاه جبرانناپذیری برای سلامت افراد به همراه داشته باشد؛ از این رو ضروری است شهروندان پیش از دریافت هرگونه خدمات درمانی و زیبایی، از مجوز رسمی مرکز و صلاحیت فرد ارائهدهنده اطمینان حاصل کنند.
وی در ادامه به رایجترین خدمات زیبایی در استان فارس اشاره کرد و گفت: بخش قابل توجهی از خدمات در حوزه پوست، مو و زیبایی شامل کاشت مو، تزریق ژل، بوتاکس، فیشیال و سایر اقدامات مرتبط با جوانسازی پوست انجام میشود که با استقبال گستردهای مواجه است.
رئیس اداره نظارت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز خاطرنشان کرد: برخی اقدامات تخصصیتر مانند لیپوساکشن و جراحیهای زیبایی نیز توسط پزشکان متخصص جراحی عمومی دارای آموزشهای تکمیلی و فوقتخصصان جراحی پلاستیک انجام میشود و تأکید ما این است که تمامی این خدمات صرفاً در مراکز دارای مجوز و تحت نظر افراد واجد صلاحیت ارائه شود.
