خبرگزاری مهر، گروه سیاست – نفیسه عبدالهی: در حالی که طی روزهای گذشته رژیم صهیونیستی با تشدید حملات خود به لبنان و تهدید به گسترش عملیات در ضاحیه جنوبی بیروت تلاش داشت معادلات امنیتی منطقه را به سود خود تغییر دهد، مجموعهای از تحرکات هماهنگ سیاسی، دیپلماتیک و نظامی جمهوری اسلامی ایران، صحنه را به سمت دیگری سوق داد؛ روندی که از نگاه بسیاری از ناظران، نشانهای از همافزایی مؤثر میان میدان و دیپلماسی در مدیریت بحرانهای منطقهای محسوب میشود.
هشدار هماهنگ
از نخستین ساعات انتشار گزارشهای مربوط به احتمال گسترش عملیات نظامی رژیم اسرائیل در بیروت، تهران این تحولات را صرفاً یک مسئله داخلی لبنان تلقی نکرد. نگاه جمهوری اسلامی ایران بر این اصل استوار بود که امنیت لبنان، بخشی از منظومه امنیت جمعی منطقه است و هرگونه تعرض گسترده به این کشور میتواند تبعاتی فراتر از مرزهای لبنان داشته باشد.
در همین چارچوب، شب گذشته شاهد شکلگیری یک آرایش هماهنگ سیاسی و امنیتی بودیم. از یک سو فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی ایران با مواضعی صریح نسبت به پیامدهای هرگونه حمله گسترده به ضاحیه و بیروت هشدار دادند و از سوی دیگر دستگاه دیپلماسی کشور به صورت همزمان مجموعهای از رایزنیهای فشرده منطقهای و بینالمللی را در دستور کار قرار داد.
هشدار سرلشکر خلبان علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء(ص)، نقطه برجسته این هماهنگی بود. وی با اشاره به تهدیدات رژیم صهیونیستی علیه ساکنان ضاحیه و بیروت، تصریح کرد: در صورت عملی شدن این تهدیدها، ساکنان مناطق شمالی سرزمینهای اشغالی و شهرکهای نظامی باید نسبت به پیامدهای اقدامات تلآویو هوشیار باشند. پیامی که نشان میداد هرگونه تغییر در قواعد درگیری، بدون پاسخ نخواهد ماند.
موضع فعال دیپلماتیک
همزمان با این مواضع میدانی، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز یکی از فعالترین روزهای دیپلماتیک خود را پشت سر گذاشت. سید عباس عراقچی در گفتوگوهای جداگانه با همتایان خود در بلژیک، فرانسه، ترکیه، قطر و پاکستان، ابعاد مختلف تحولات لبنان و خطر گسترش جنگ در منطقه را مورد بررسی قرار داد.
اهمیت این تماسها صرفاً در تعداد آنها نبود؛ بلکه در ارسال یک پیام روشن به بازیگران منطقهای و فرامنطقهای نهفته بود، اینکه لبنان از معادله آتشبس و ثبات منطقه جدا نیست و هرگونه اقدام ماجراجویانه علیه این کشور میتواند کل روندهای دیپلماتیک موجود برای مهار بحران را تحت تأثیر قرار دهد.
بررسی مجموعه تحولات شب گذشته نشان میدهد که تهران تلاش کرد دو مؤلفه قدرت خود را بهطور همزمان به نمایش بگذارد؛ 1- قدرت بازدارندگی در میدان و 2- ظرفیت اثرگذاری در عرصه دیپلماسی.
این همان راهبردی است که طی سالهای اخیر بارها در بحرانهای منطقهای مورد استفاده قرار گرفته و اکنون نیز در قبال لبنان فعال شده است.
در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز جلب توجه میکند، وحدت پیام صادرشده از سوی نهادهای مختلف جمهوری اسلامی ایران است. فرماندهان نظامی، دستگاه دیپلماسی، مسئولان سیاسی و حتی بازیگران منطقهای همگی در یک چارچوب مشترک سخن گفتند؛ چارچوبی که بر جلوگیری از گسترش جنگ و افزایش هزینههای هرگونه ماجراجویی جدید تأکید دارد.
اگرچه برای قضاوت نهایی درباره آینده تحولات لبنان هنوز زود است، اما مجموعه نشانههای موجود حاکی از آن است که پیام هماهنگ میدان و دیپلماسی ایران توانسته در محاسبات طرف مقابل تأثیرگذار باشد. پیامی که نشان داد هرگونه تلاش برای گسترش جنگ در لبنان، نه تنها با واکنش نیروهای مقاومت مواجه خواهد شد، بلکه به یک مسئله منطقهای با ابعاد سیاسی و امنیتی گستردهتر تبدیل میشود.
شاید مهمترین دستاورد شب گذشته همین باشد؛ نمایش دوباره این واقعیت که در معادلات حساس غرب آسیا، زمانی که میدان و دیپلماسی در یک مسیر حرکت میکنند، قدرت بازدارندگی به حداکثر میرسد.
