به گزارش خبرنگار مهر، هرچند حمله ایران به زیرساخت دیتا در کشورهای خلیج فارس شوکی آنی به بازار وارد آورد اما عواقب آن اکنون آشکار شده است. این جنگ سرآغاز دگرگونی اقتصاد، جغرافیا و نقطه اوج صنعت هوش مصنوعی جهانی است.
رشد هوش مصنوعی در گرو بحران انرژی
در قلب این اختلال بحران انرژی نهفته است. سیستم های مدرن هوش مصنوعی به دیتا سنترهای عظیمی متکی هستند که برق زیادی مصرف می کنند.
طبق گزارش رویترز، افزایش بهای انرژی در نتیجه جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تهدیدی برای شکوفایی هوش مصنوعی به حساب می آید زیرا هزینه های مصرفی را بالا می برد. این یک تاثیر حاشیه ای نیست. آموزش وبه کارگیری مدل های بزرگ زبانی در حال حاضرنیازمند سرمایه های کلانی است و حتی اندک افزایش هزینه های مصرف برق قابلیت اجرایی پروژه را متحول می کند. بنابراین شوک انرژی برای صنعت برق که مصرف برق بالایی دارد، خبر ناخوشایندی است.
طبق پیش بینی های آژانس بین المللی انرژی در ماه گذشته، بین ۲۰۲۵ تا۲۰۳۰ میلادی حدود نیمی از رشد مصرف برق در آمریکا به دیتا سنترها تعلق خواهد داشت.
شوک انرژی و تاثیر آن بر هوش مصنوعی
نشریه فایننشال تایمز نیز در گزارشی به شکنندگی رشد مدل های هوش مصنوعی در برابر شوک های انرژی اشاره و بحث می کند که جنگ فعلی یکی از فرضیات اصلی در ورای گسترش این صنعت یعنی قابلیت تولید انبوه و قابل پیش بینی انرژی را به چالش می کشد. بلومبرگ نیز معتقد است اختلالات حوزه انرژی ممکن است جهان هوش مصنوعی را به مناطقی که می توانند رایانش درمقیاس کلان را انجام دهند و مناطقی که قادر به انجام این کار نیستند، تقسیم کند.
هوش مصنوعی دیگر فقط به الگوریتم ها و تراشه ها مربوط نیست، بلکه به دسترسی ماندگار به انرژی ارزان در محیط ژئوپلتیکی متلاطم گره خورده است.
فشار بر زنجیره ذخایر
جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران علاوه بر انرژی روی زنجیره فیزیکی ذخایری فشار می آورد که توسعه هوش مصنوعی به آنها وابسته است.
به عنوان مثال گزارش رویترز روی اختلال بر مواد حیاتی زنجیره ذخایر مانند هلیوم که برای ساخت نیمه رساناها حیاتی است، تمرکز کرده است. تاثیر جنگ روی مسیرهای بارگیری و لجستیک صنعتی این فشارها را مضاعف می کنند و در نتیجه هزینه ها افزایش می یابند و تاخیرهایی در سراسر اکوسیستم تولید سخت افزار ایجاد می شود.
این اختلالات به شکل موج منتقل می شوند ودر نتیجه آنها تولید نیمه رسانا گران تر، دسترسی به جی پی یوها سخت تر و زمانبندی ساخت دیتاسنترهای جدید طولانی تر می شود. با توجه به آنکه زیرساخت های دیجیتال برای رشد اقتصادی حیاتی شده اند، شوک به صنعت هوش مصنوعی ممکن است روی بخش های اقتصادی وسیع تری سرریز شود.
شکوفایی هوش مصنوعی به عنوان یک انقلاب دیجیتال در نظر گرفته می شد اما این امر به شدت به سیستم های فیزیکی وابسته است که در برابر شوک های ژئوپلتیکی حساس هستند.
تردید در سرمایه گذاری و کاهش آن
اگر افزایش هزینه ها یک روی سکه باشد، کاهش اعتماد سرمایه گذاران روی دیگر آن است. طبق گزارش رویترز شرکت ها در میانه عدم قطعیت در بازار، خودداری از سرمایه گذاری را آغاز کرده اند. این تردید به خصوص در حوزه هزینه های شرکتی یعنی نقطه ای که پروژه های هوش مصنوعی بیشتر أوقات بزرگ و طولانی مدت هستند، نمودار شده است. طبق گزارش اکونومیک تایمز، مشتریان جهانی تصمیم گیری درباره هوش مصنوعی وپروژه های تحول دیجیتال را به تاخیر می اندازند و همین امر به پیش بینی های کاهش رشد شرکت های خدمات فناوری اطلاعات منجر شده است. این دینامیک یک فروپاشی نیست بلکه توقف موقت به حساب می آید. گزارش ها نشان می دهد شرکت ها مشغول ارزیابی دوباره زمانبندی وبودجه های خود و نه رها کردن کلی پروژه های هوش مصنوعی هستند. این تمایز اهمیت زیادی دارد. کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی بیشتر به دلیل عدم قطعیت درباره هزینه ها، عواید و ریسک های ژئوپلتیکی است. در واقع جنگ با ایران منحنی به کارگیری هوش مصنوعی را طولانی تر کرده است.
تقطیع چشم انداز جهانی هوش مصنوعی
شاید یکی از عجیب ترین پیامدهای جنگ با ایران احتمال تقطیع بازار است. بلومبرگ در تحلیلی اشاره می کند جنگ آمریکا علیه ایران ممکن است شکوفایی هوش مصنوعی را به دو پاره تقسیم کند. این امر به معنای رشد نامتوازن صنعت نیست بلکه به ظهور اکوسیستم های منطقه ای هوش مصنوعی متمایز منجر می شود که براساس دسترسی به انرژی، سرمایه و ثبات سیاسی شکل می گیرند. در این سناریو کشورهایی با زیرساخت های تامین شده و زنجیره ذخایر داخلی قدرتمند می توانند برتری خود را تثبیت کنند و در مقابل مناطقی که نتوانند به این شاخص ها دست یابند، درمعرض خطر قرار دارند.
نشریه فایننشال تایمز نیز به این نگرانی می پردازد و هشدار می دهد تنش های ژئوپلتیکی ممکن است شبکه های جهانی یکپارچه ای که پیشرفت سریع هوش مصنوعی را ممکن می سازند، مختل کند. علاوه بر آن، چندپارگی این صنعت پیامدهای استراتژیکی دارد. ممکن است دولت ها توسعه قابلیت های هوش مصنوعی داخلی را در اولویت قرار دهند و جریان داده بین مرزی را محدود کنند یا وابستگی به فناوری های خارجی را دوباره بررسی کنند.
بازارها ، سیگنال و ریسک
بازارهای مالی هم اکنون نسبت به نگرانی های گفته شده واکنش نشان می دهند. تلاطم در بورس فناوری و نیمه رسانا دیده می شود و سرمایه گذاران نسبت به عدم قطعیت در خاورمیانه واکنش نشان می دهند. این تحرکات نوسانات کوتاه مدت به حساب نمی آیند بلکه نشانه ای از ارزیابی دوباره ریسک در این بخش ها هستند که رابطه بسیار نزدیکی با رشد هوش مصنوعی دارند.
درگیری با ایران فقط یک اختلال موقت نیست بلکه نشان دهنده شکنندگی ساختاری در اکوسیستم هوش مصنوعی است.
وابستگی به انرژی، زنجیره ذخایر ضعیف و زیرساخت ها نامناسب به طور همزمان آزمایش می شوند. اگر هوش مصنوعی موتور کلیدی رشد آینده باشد شوک در روند توسعه آن عواقبی بسیار فراتر برای صنعت فناوری دارد.