به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شورای عالی انقلاب فرهمگی، مراسم بزرگداشت مقام استاد و تجلیل از سرآمدان آموزشی این دانشگاه آزاد اسلامی صبح امروز شنبه ۱۹ اردیبهشت ماه با حضور حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساتید، مدیران و نخبگان علمی برگزار شد. در این مراسم، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ایراد سخنرانی کلیدی، به تبیین معنای عملیاتی بزرگداشت استاد و ترسیم چشمانداز دانشگاه تراز پرداخت.
بازنشستگی به معنای بستن در دانشگاه نیست
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخشی از سخنان خود با انتقاد از رویه رایج در برخورد با اساتید بازنشسته، اظهار داشت: استاد فرهیخته و اثرگذار، بازنشستگی برایش معنا ندارد. اشتباه است که وقتی استادی بازنشسته میشود، راهش را از دانشگاه ببندیم و عملاً عمر مؤثر او را کوتاه کنیم.
وی پیشنهاد کرد: حتی اگر استادی دیگر توان تدریس تماموقت نداشته باشد، باید هفتهای یکی دو ساعت در دانشگاه حاضر شود، تجربیات خود را منتقل کند، با اساتید جوان گفتوگو کند، این یعنی پاسداشت واقعی. اتاق استاد و امکانات دانشگاه باید در خدمت انتقال تجربه نسلها باشد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در تشریح چهارمین محور، بر ضرورت تجهیز دانشگاه به امکانات پژوهشی پیشرفته تأکید کرد و گفت: پاسداشت استاد فقط در کلاس درس نیست. استاد دانشگاه کنار کلاس، به آزمایشگاه و کارگاه نیاز دارد. ما باید برترین آزمایشگاههای ملی را در دانشگاههای خود داشته باشیم.
وی با اشاره به ظرفیتهای دانشگاه آزاد اسلامی افزود: دانشگاه آزاد باید دارای آزمایشگاههای ملی در تراز جهانی باشد تا اساتید و پژوهشگران بتوانند با استفاده از برترین امکانات، پروژههای بزرگ علمی و کاربردی را پیش ببرند. گزارشهایی که امروز درباره دستاوردهای دانشگاه شنیدیم، نشان میدهد که ما حتماً به چنین آزمایشگاههایی نیاز داریم تا بتوانیم برخی بیماریها را درمان کنیم، فناوریهای نوین را بومیسازی کنیم و انسانهای کارآمدی را پرورش دهیم. این یعنی پاسداشت کاربردی و علمی از استاد.
دانشگاه آزاد؛ پیشران تحول با ظرفیت سه وزارتخانه
خسروپناه خاطرنشان کرد: الحمدلله دانشگاه آزاد اسلامی امروز از نظر امکانات و مأموریت، معادل سه وزارتخانه (علوم، بهداشت، و فرهنگ) فعالیت میکند. این ظرفیت عظیم رسانهای، پژوهشی و آموزشی باید در خدمت معرفی اساتید فرهیخته، تولید دانش بومی و حل چالشهای کشور قرار گیرد.
وی افزود: اگر این چهار محور (معیشت، رسانه، بهرهگیری از بازنشستگان، و تجهیزات پژوهشی) را بهصورت جدی دنبال کنیم، آنگاه میتوانیم ادعا کنیم که واقعاً مقام استاد را بزرگ داشتهایم. این عرایض نه فلسفی بود و نه انتزاعی؛ بلکه نقشهراهی عملیاتی برای تحول در تکریم مقام معلم است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه سخنرانی خود در مراسم تجلیل از سرآمدان آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی، به تشریح چالشهای حکمرانی در نظام آموزش عالی و ارائه راهکارهای عملیاتی برای تحول در این حوزه پرداخت.
خسروپناه با تأکید بر ضرورت تجهیز دانشگاهها به آزمایشگاههای ملی در تراز جهانی، اظهار داشت: وقتی به یک استاد، امکانات آزمایشگاهی و کارگاهی پیشرفته میدهید، فقط یک نفر تقویت نمیشود؛ با آن آزمایشگاه، دهها پژوهشگر توانمند میشوند و دهها گره از مشکلات کشور باز میشود. این یعنی پاسداشت واقعی هنرمند و دانشمند.
وی با اشاره به طرح استاد-شاگردی که با همت شهید تهران در دانشگاه آزاد اسلامی طراحی شده بود، افزود: این طرح انسانساز در شورای گسترش وزارت علوم تصویب نشد، اما وقتی به شورای عالی انقلاب فرهنگی بردیم، با حمایت اعضا تصویب گردید. سؤال من این است: چرا باید استادی که هنرمند است، نگارگر است، قلمزن است یا در حوزه صنایع دستی تخصص دارد، صرفاً به دلیل نداشتن مقاله، از چرخه رسمی آموزش و تربیت نسل کنار گذاشته شود؟
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه بسیاری از صنایع دستی فاخر کشور توسط اساتیدی اداره میشود که ممکن است مقاله علمی-پژوهشی نداشته باشند، خاطرنشان کرد: دانشگاه آزاد اسلامی با همت اساتید ارزشمندی چون دکتر رنجبر، در حال تربیت نسل جدیدی از هنرمندان و صنعتگران است. این ظرفیتها باید با حمایتهای همهجانبه و حذف موانع بوروکراتیک، شکوفا شود.
نقد حکمرانی سلسلهمراتبی؛ وزارت علوم، تصدیگری را رها کند
خسروپناه با انتقاد از ساختار فعلی حکمرانی در حوزه علم و فناوری، تصریح کرد: امروز در نظام حکمرانی ما، شورای عالی انقلاب فرهنگی سیاستهای کلان را مصوب میکند، وزارت علوم هم سیاستگذاری اجرایی میکند و هم تصدیگری! یعنی هم برنامهریزی میکند، هم گسترش میدهد و هم اجرا را نظارت میکند. این بدترین نوع حکمرانی در دنیاست.
وزارت علوم باید تصدیگری را رها کند و اختیارات گسترش و برنامهریزی را به دانشگاههای بزرگ و توانمند واگذار نماید
وی با طرح این پرسش که آیا کارشناسان ستادی وزارت علوم بهتر از اساتید دانشگاههای شریف، تهران، امیرکبیر، شهید بهشتی و دانشگاه آزاد میتوانند نیازهای علمی و گسترش رشتهها را تشخیص دهند؟، تأکید کرد: من به عنوان کسی که ۳۰ سال با دانشگاه زندگی کردهام، شهادت میدهم که اساتید فرهیخته و رشید ما کاملاً توانایی برنامهریزی، تشخیص نیاز کشور و مدیریت گسترش علمی را دارند. وزارت علوم باید تصدیگری را رها کند و اختیارات گسترش و برنامهریزی را به دانشگاههای بزرگ و توانمند واگذار نماید.
اختیار دانشگاهها در تعیین معیارهای ارتقا و دفاع از رساله
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تصمیم اخیر برخی دانشگاهها مبنی بر حذف شرط مقاله برای دفاع از رساله دکتری، اظهار داشت: بگذارید دانشگاهها خودشان تصمیم بگیرند. اگر دانشگاهی تشخیص دهد که برای دفاع از رساله، نیاز به مقاله نیست و یک کار اثربخش عملی مهمتر است، باید این اختیار را داشته باشد.
وی افزود: البته مقاله نباید حذف شود، اما نباید تنها معیار باشد. ما در آییننامههای جدید، فصلی را تحت عنوان “اثرگذاری” اضافه کردهایم تا در سبد ارزیابی اساتید، علاوه بر مقاله، به خدمات عملی و حل مسئله نیز امتیاز داده شود. من معتقدم استادی که با تیم پژوهشیاش توانسته یک نوزاد یا کودک را از وضعیت بحرانی نجات دهد و به زندگی بازگرداند، شایسته ارتقا به مرتبه “استاد تمام” است. چرا؟ چون دانش او اثرگذار بوده و گرهای از کار مردم باز کرده است.
خسروپناه با تأکید بر ضرورت گفتمانسازی برای تغییر ساختارهای حکمرانی، خاطرنشان کرد: امام راحل (ره) و رهبر معظم انقلاب بسیاری از مطالبات خود را از طریق گفتمانسازی پیش بردند، زیرا میدانستند برخی متولیان اجرا، بدون فشار گفتمانی، تغییرات را نمیپذیرند. ما نیز باید با گفتمانسازی، مطالبهگری برای تحول در حکمرانی علم و فناوری را جدی بگیریم.
وی با بیان اینکه حکمرانی سلسلهمراتبی برای حل مشکلات کشور حداقل ۲۰ سال زمان نیاز دارد، تصریح کرد: اما اگر حکمرانی شبکهای شکل بگیرد و به دانشگاهها و اساتید اعتماد شود، میتوانیم بسیاری از چالشهای کشور را در بازهای حدود ۴ سال حل کنیم. این ادعایی است که بر اساس یک دهه تجربه در حوزه حکمرانی علم و فناوری عرض میکنم.
