مجید معهود عضو هیئت علمی پژوهشکده زلزلهشناسی پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله و رئیس مرکز شبکه لرزهنگاری باندپهن کشور در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: از ساعت ۲۰:۴۱ شب گذشته (۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵) فعالیت لرزهای در شرق تهران و در فاصله ۸ کیلومتری پردیس با وقوع زمینلرزهای به بزرگی ۳.۴ بهطور محسوس آغاز شد.
وی افزود: بزرگترین زمینلرزه این دنباله لرزهای با بزرگی ۴.۶ در ساعت ۲۳:۴۶ رخ داد که در تهران و حتی در شهر کرج نیز احساس شد.
معهود ادامه داد: پس از آن دو زمینلرزه دیگر با بزرگی ۲.۶ در ساعتهای ۲۳:۵۰ و ۰۰:۲۰ رخ داد و سپس زمینلرزه بزرگتری با بزرگی ۴.۰ در ساعت ۰۰:۲۶ بامداد به وقوع پیوست که در برخی مناطق تهران دو بار احساس شد.
وی تصریح کرد: علاوه بر این، چهار زمینلرزه کوچک دیگر نیز در این منطقه ثبت شده است که آخرین آنها با بزرگی ۳.۳ در ساعت ۰۵:۵۷ بامداد امروز (۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) رخ داده است.
رئیس مرکز شبکه لرزهنگاری باندپهن کشور با بیان اینکه در مجموع ۹ زمینلرزه از شب گذشته در منطقه پردیس ثبت شده است، گفت: با توجه به متوسط و کوچک بودن این زمینلرزهها، تقسیمبندی آنها به پیشلرزه و پسلرزه چندان معنا ندارد؛ چراکه معمولاً این اصطلاحات برای زمینلرزههای بزرگ بهکار میرود و این رخدادها در مقیاس زلزلههای کوچک و متوسط قرار میگیرند.
وی درباره محل وقوع این زمینلرزهها اظهار کرد: محل رخداد این زمینلرزهها در محل تلاقی گسلهای مشا و شمال تهران در منطقه نزدیک پردیس است.
معهود افزود: این منطقه در گذشته نیز فعالیت لرزهای ثبتشده داشته و این بخش از گسلهای مشا و شمال تهران از جمله بخشهای بسیار فعال این گسلها به شمار میروند.
وی با اشاره به موقعیت تهران نسبت به این گسلها گفت: شهر تهران به دلیل نزدیکی به گسلهای مهم که در گذشته نیز لرزهخیزی تاریخی قابل توجهی داشتهاند، در فاصله حدود ۴۰ کیلومتری منطقه لرزهخیز پردیس قرار دارد و با توجه به اهمیت این گسلها و نیز قرارگیری کلانشهر تهران در مجاورت آنها، توجه ویژه به افزایش آگاهی و آمادگی مردم ضروری است.
عضو هیأت علمی پژوهشکده زلزلهشناسی همچنین بیان کرد: سه زمینلرزه دیگر نیز در سالهای گذشته دقیقاً در همین منطقه رخ داده است؛ از جمله زمینلرزهای با بزرگی ۲.۵ در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۲۳، زمینلرزهای با بزرگی ۲.۶ در ۷ نوامبر ۲۰۲۲ و زمینلرزهای با بزرگی ۳.۳ در ۱۱ مارس ۲۰۱۶.
وی ادامه داد: همچنین سحرگاه جمعه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ نیز زمینلرزهای با بزرگی ۵.۰ در عمق ۱۱ کیلومتری و بر روی گسل مشا در فاصله ۷ کیلومتری شهر دماوند در استان تهران رخ داد.
معهود با اشاره به ویژگیهای زمینشناسی منطقه گفت: محل وقوع این زمینلرزهها در محل تلاقی گسلهای مشا و شمال تهران است. گسل مشا به عنوان مهمترین گسل البرز مرکزی شناخته میشود که آثار آن دستکم در حدود ۱۷۰ کیلومتر از آبیک تا فیروزکوه قابل مشاهده است.
وی توضیح داد: در امتداد این گسل، برخی نقاط به صورت بالارانده (upthrust) و برخی نقاط به صورت رورانده (overthrust) قابل تفسیر هستند. در حوالی لواسان در شرق تهران، این گسل به دو شاخه تقسیم میشود که شاخه جنوبی آن به عنوان گسل شمال تهران شناخته میشود.
این پژوهشگر زلزلهشناسی افزود: به عقیده برخی پژوهشگران، انتهای شرقی گسل شمال تهران در منطقه لواسانات قرار دارد و به صورت یک ساختار چپپله به گسل مشا متصل میشود.
وی ادامه داد: از مهمترین گسلهای تهران میتوان به گسل نیاوران اشاره کرد که در فاصله یک کیلومتری جنوب گسل شمال تهران و تقریباً موازی با امتداد آن قرار دارد.
معهود تصریح کرد: این گسل با طول حدود ۱۲ کیلومتر به عنوان یک گسل راندگی با شیب به سمت شمال و با امتداد ENE-WSW شناخته میشود. برخی محققان نیز شواهدی از وجود حرکات امتدادلغز چپگرد در بخش شرقی این گسل ارائه کردهاند که از جمله آنها میتوان به جابهجایی بیش از ۵۰۰ متر یک تراس باقیمانده به صورت چپگرد در روستای دارآباد اشاره کرد.
وی درباره وضعیت لرزهخیزی منطقه گفت: وقوع چنین زمینلرزههایی برای گسلهای فعال منطقه طبیعی است و با توجه به رخداد زلزلهها در سالیان گذشته، این رخدادها نشانه تغییر روند لرزهخیزی منطقه محسوب نمیشوند.
رئیس مرکز شبکه لرزهنگاری باندپهن کشور تأکید کرد: تغییر رفتار لرزهای ناگهانی در مناطق فعال، مانند افزایش ناگهانی یا کاهش محسوس فعالیت، میتواند نشاندهنده احتمال وقوع رخدادهای بزرگتر باشد که خوشبختانه در این منطقه چنین تغییر رفتاری مشاهده نشده است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: پتانسیل بالای لرزهخیزی در گستره استان تهران، سابقه وقوع زمینلرزههای تاریخی بزرگ و مخرب، لرزهخیزی دستگاهی بالا، وجود گسلهای لرزهای مهم با ابعاد بزرگ و فراوانی گسلهای فعال متعدد در گستره استان تهران از جمله دلایل اهمیت لرزهای این منطقه به شمار میرود.
