به گزارش خبرنگار مهر، نشست تخصصی دومین همایش بینالمللی الگوی حکمرانی آیتالله شهید دکتر ابراهیم رئیسی با حضور دکتر محمدعلی زلفیگل، وزیر علوم دولت سیزدهم، علی شمسیپور، مشاور وزیر علوم و سرپرست دفتر وزارتی دولت سیزدهم، و روحالله رازینی، رئیس مرکز نظارت، ارزیابی و تضمین کیفیت وزارت علوم دولت سیزدهم، به بهانه سالگرد آیتالله رئیسی و مرور برنامههای آموزش عالی برگزار شد.
علی شمسیپور در این نشست عنوان کرد: من در دورهای در شورای عالی انقلاب فرهنگی بودم و در حوزه نقشه جامع علمی کشور کمک میکردم. در مطالعهای که انجام دادم مبنی بر اینکه رهبران انقلاب اسلامی در خصوص آموزش عالی چه بیاناتی داشتند، به این جمعبندی رسیدم که در سه دوره بر سه موضوع تمرکز داشتند. در دوره امام خمینی (ره)، بیانات ایشان بیشتر بر «تربیت منابع انسانی» متمرکز بود و اواخر عمر ایشان بر «تولید علم» تأکید داشتند؛ در ادامه، مقام معظم رهبری تولید علم را با قدرت ادامه دادند تا جایی که همه انگیزه تولیدات علمی داشتند.
شمسیپور افزود: از یک جایی به بعد، نگاه به سمت جهتدهی علم و عالم رفت و به سمت حل مسئله سوق پیدا کرد. حوزه فناوری نیز با هدایت و راهبری ایشان قدرت گرفت. در جلسهای که در ماه مبارک در محضر رهبر شهید انقلاب بودیم، ایشان بر سه رکن «تولید علم، تولید عالم و جهتدهی علم و عالم» تأکید داشتند و من معتقدم جمهوری اسلامی در این زمینه بسیار خوب عمل کرده است.
وی ادامه داد: البته نقاط ضعفی هم وجود دارد، از جمله برخی کارهایی که امامان انقلاب اسلامی از ما خواستند و به اراده ملی نیاز دارد. ما تمرکز در جهتدهی عالم را فقط به آییننامه ارتقا محدود کردیم و بخشهای دیگر را نادیده گرفتیم. حضرت آقا این نگاه را داشتند و به همین دلیل معاونت علمی شکل گرفت. در حال حاضر معاونت علمی وظیفه اصلی خود را در این حوزه بهخوبی انجام نمیدهد. مهارتمحور شدن آموزش عالی بارها مطالبه شده است و شهید رئیسی در ماههای آخر دوره ریاست جمهوری خود دستورات مهمی در این زمینه صادر کردند.
شکلگیری آموزش مهارتی خوب در حوزه پزشکی
وی در ادامه به حوزه علوم پزشکی و ارتباط آن با صنعت اشاره کرد و افزود: دانشجو در حوزه پزشکی در صنعت قرار میگیرد و یک آموزش مهارتی خوب شکل میگیرد. ما اکنون گردشگر پزشکی نیز داریم و در اینجا صنعت و دانشگاه بهگونهای گره خوردهاند؛ زیرا بیمارستان ذیل وزارت بهداشت قرار دارد و اداره آن بر عهده وزارت بهداشت است و یک آموزش مهارتی فوقالعاده شکل میگیرد. این موضوع نیاز دارد در وزارت علوم نیز تدبیر شود. به نظر من اینجا جایی است که «معاونت علمی» باید نقش ایفا کند.
وی افزود: در وزارت علوم نیز کارهای مهمی در این زمینه انجام شده است، اما ما تنها یک طرف قضیه هستیم. دکتر زلفیگل سامانه نان را ایجاد کرد و صندوق عالی علوم، تحقیقات و فناوری شکل گرفت. بخشی از بودجه پژوهش و توسعه تحقیقات در آنجا قرار میگیرد و با مدیریت هیئت امنایی توزیع میشود، اما این تنها یک طرف قضیه است و نقصهایی وجود دارد که باید روی آن کار شود.
شمسیپور ادامه داد: سه محوری که رهبر شهید ما به عنوان دستورالعمل حوزه آموزش عالی بر آن تأکید داشتند، شاهکلید است. اگر این سه محور (تولید علم، تولید عالم و جهتدهی علم و عالم) را دنبال کنیم، ۹۰ درصد مسیر را طی کردهایم. دکتر زلفیگل در موضوع «مرجعیت علمی» ابتکاری داشتند که در دولت جدید نیز ادامه یافت؛ تلاش شد مجلات علمی کشور نمایه بینالمللی شوند. این اقدام با وجود سرعت گرفتن برخی رقبا مانند عربستان، ترکیه و هلند، بسیار کمککننده بوده است.
عبور مهارتمحوری از مسیر بورس
وی با بیان اینکه باید اساتید و پژوهشگران حمایت شوند، افزود: بحث مهارتمحوری به اعتقاد من در کشور میتواند از مسیر بورس عبور کند. به یاد دارم ۱۳ بورس در دولت قبل پیشبینی شد. یک بورس برای رشتههایی در نظر گرفته شده بود که متقاضی کمی داشتند اما برای کشور ضروری بودند. در این طرح، اگر دانشجویی در رشتههای اولویتدار کممتقاضی تحصیل میکرد، ماهانه پرداختی دریافت میکرد و پس از دکتری نیز جذب هیئت علمی میشد. اگر این اقدامات استمرار یابد، میتواند بسیاری از مشکلات را حل کند. از رسانهها نیز خواهش میکنیم موضوعاتی را که به درد کشور میخورد پیگیری کنند. بسیاری از این بورسها مبتنی بر درخواست صنعت بودند. بنابراین تأکید میکنم مهارتمحوری را میتوان از طریق توسعه نظام بورس دنبال کرد.
آمایش آموزش عالی پایه بسیاری از تحولات است
شمسیپور افزود: میدانیم که برخی موانع در رسیدن به اهداف آموزش عالی وجود دارد. یکی از آنها آمایش آموزش عالی است که پایه بسیاری از تحولات محسوب میشود. اگر آمایش بهدرستی انجام شود، کارها سرعت بیشتری میگیرد. یکی از آسیبهایی که به نظام آموزش عالی وارد میکند، مسئله آمایش و عدم اجرای آن است که باعث هدررفت منابع انسانی، انرژی و ساختمانها میشود. این مسئله موجب ناکارآمدی سیستم و کاهش کیفیت تولیدات علمی میشود.
وجود بیش از ۲ هزار واحد دانشگاهی در کشور
وی ادامه داد: من ۱۰ ماه در خدمت دکتر شهید طهرانچی بودم. دانشگاه آزاد اسلامی ظرفیت عظیمی از نظر ساختمانی دارد که بخشی از آن بلااستفاده مانده است. دکتر شهید طهرانچی تلاش میکرد این ظرفیتها را فعال کند، اما موانعی جدی وجود داشت. در دانشگاه پیام نور و دانشگاههای سراسری نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. اکنون بیش از ۲ هزار واحد دانشگاهی در کشور داریم؛ سؤال این است که آیا همه آنها کارایی دارند؟ این موضوع مشخص نیست.
وزیر علوم در مجلس گرفتار میشود
وی افزود: حال اگر وزیر علوم بخواهد بحث آمایش را حل کند، فکر میکنید چقدر میتواند دوام بیاورد؟ تفاوتی هم ندارد اصلاحطلب باشد یا اصولگرا؛ نهایتاً شش ماه دوام میآورد و ممکن است استیضاح شود. چرا؟ چون وزیر علوم در مجلس گرفتار میشود. مسئله این است که ساختار ایراد دارد. نمایندگان درگیر مطالبات حوزه انتخابیه خود هستند. اگر واحدی در منطقهای بر اساس منافع ملی حذف شود، واکنشهای شدیدی شکل میگیرد، حتی اگر تصمیم درست باشد. بنابراین اراده ملی لازم است و مجلس باید کمک کند. هرچند برخی شهرستانها اکنون دانشگاه ندارند، چون تقاضا وجود ندارد و در نتیجه مجبور به ادغام یا حذف برخی واحدها هستیم.
در ساختار وزارت علوم نیز اگر بخواهیم برخی پژوهشگاهها را ادغام کنیم، نیاز به انرژی زیادی دارد. برخی پژوهشگاهها موازیکاری دارند و ادغام آنها بهسادگی پذیرفته نمیشود.
حمله به دانشگاهها «غلط اضافه» بود
شمسیپور افزود: باید به این مسئله فکر کرد که چرا دانشگاه ما مورد حمله قرار گرفت و چرا دانشمندان ما به شکل وقیحانه حذف شدند؟ این موضوع نشان میدهد طراحی ما درست بوده است. این اتفاقات نشان میدهد که توان موشکی بومی به سطح قابل توجهی رسیده و زنجیره کامل شده است. این حملات نشانه موفقیت ساختار علمی و دفاعی کشور است. چرا دانشگاه ما را میزنند؟ این یک «غلط اضافه» بود. در کشورهایی که به ما حمله کردند، اساتید دانشگاه درگیر پروژههای نظامی هستند، اما در مورد ما چنین اقداماتی صورت میگیرد. آنها جنایات جنگی نیز انجام میدهند و افراد را هدفگیری میکنند. چگونه متوجه نشدند که حتی مدارس را هدف قرار میدهند؟ اروپا نیز به همین شکل است. مدل صنعت نظامی ما بهدرستی کار میکند.
