به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، فاطمه نصرتی در قالب رساله دکتری و با راهنمایی براتعلی فاخری در دانشگاه زابل، پژوهشی را با عنوان «شناسایی، حفاظت، بارکدگذاری DNA گیاه انزروت و بررسی خاصیت آنتیاکسیدانی، آنتیباکتریال و ضدسرطانی توسط عصاره و نانوذرات نقره سنتز شده این گیاه» با حمایت بنیاد ملی علم ایران به انجام رسانده است.
نصرتی درباره این طرح توضیح داد: گیاه دارویی انزروت از جمله گیاهان دارویی بومی استان سیستان و بلوچستان است. این گیاه بهدلیل دارا بودن ترکیباتی نظیر فنلها، فلاونوئیدها و پلیساکاریدها، نقش مؤثری در درمان بیماریهای قلبی، خاصیت ضدسرطانی، کاهش عوارض شیمیدرمانی و تقویت سیستم ایمنی ایفا میکند. هدف اصلی این تحقیق، شناسایی، حفاظت، بارکدگذاری DNA و بررسی اثر سنتز سبز نانوذرات نقره بر ویژگیهای آنتیباکتریال، آنتیاکسیدانی و اثر ضدسرطانی عصاره این گیاه بر رده سلولی پستان (MCF-۷) است.
وی افزود:در این پژوهش، با استفاده از اطلاعات موجود در هرباریوم استان سیستان و بلوچستان و جمعآوری میدانی گیاهان در منطقه، فهرست گونههای گیاهی تهیه شد. با تطبیق گونههای گیاهی موجود با منابع علمی و مناطق مختلف، برخی گونههای نادر یا در حال انقراض شناسایی، حفاظت و برای تعیین بارکدگذاری ژنتیکی DNA، ابتدا DNA با روش CTAB استخراج و سپس مکانهای ژنی و رمزکننده کلروپلاستی rbcL و matk بهعنوان بارکد مورد بررسی قرار گرفتند.
این پژوهشگر ادامه داد: برای سنتز سبز نانوذرات نقره از گیاه دارویی انزروت که از شهرستان سراوان استان سیستان و بلوچستان تهیه شده بود، استفاده کردیم. یکی از روشهای اصلی سنتز سبز نانوذرات، تولید نانوذرات فلزی با استفاده گیاهان است؛ که استفاده از مواد گیاهی برای این منظور یک نانو فناوری محسوب میشود که برخلاف روشهای شیمیایی، هیچ ماده سمی و مضری تولید نمیکند.
نصرتی درباره اهمیت این مطالعه بیان کرد: بهرهبرداری غیراصولی از منابع تجدیدشونده بدون توجه به استعداد و قابلیتهای آنها، منجر به انقراض و انهدام گونههای باارزش گیاهی میشود؛ بنابراین شناسایی و حفاظت از این گونهها گام نخست است. ازآنجاییکه شناسایی گونهها صرفاً از طریق ریختشناسی با مشکلات متعددی از جمله زمانبر بودن، هزینهبر بودن و دقت پایین مواجه است، ما از روش بارکدگذاری ژنتیکی DNA استفاده کردیم.
وی در پایان خاطرنشان کرد: نانوذرات تولید شده توسط گیاهان دارویی، با ریسک کمتری میتوانند در مواردی مانند انتقال دارو کاربرد داشته باشند. نانوذرات حاصل از گیاهان نسبت به نانوذرات تولید شده توسط سایر موجودات، سریعتر ساخته شده و از ثبات بیشتری برخوردارند. مواد شیمیایی گیاهی از جمله ترپنوئیدها، فلاونوئیدها، کتونها، آلدئیدها، آمیدها و اسیدهای کربوکسیلیک بهطور مستقیم در کاهش یون و تولید نانوذرات نقره نقش دارند. همین حضور ترکیبات فنلی فراوان در عصاره گیاه انزروت، ما را بر آن داشت تا خاصیت آنتیباکتریال و ضدسرطانی (سلولهای سینه) آن را مورد مطالعه قرار دهیم.
