بریکس؛ مسیر نوین همکاری اقتصادی ایران با جهان جنوب و فرصت‌های همگرایی فرهنگی و مالی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری تسنیم، در حاشیه رویداد کیش اینوکس 1404_داووس ایرانی؛ نشستی با محور بررسی موقعیت ایران در نظام اقتصادی در حال تغییر و چشم‌انداز همکاری با بریکس برگزار شد. در این نشست‌ها فعالان اقتصادی و نمایندگان اتاق‌های بازرگانی کشور ابعاد مختلف همکاری‌های مالی، فرهنگی و تجاری میان ایران و کشورهای عضو بریکس را تشریح کردند.  

کیوان کاشفی عضو هیأت‌رئیسه اتاق ایران در این نشست گفت: هدف اصلی اینوکس تبدیل جزیره کیش به محل گفت‌وگوی نخبگان اقتصادی و پایه‌گذاری الگوی ملی گفت‌وگوهای سرمایه‌گذاری است. 

وی افزود: ایران با عضویت در بریکس می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های خود را در شبکه جهانی جنوب فعال کند و از انحصار اقتصاد غربی خارج شود.  

کاشفی اظهار کرد: اقتصاد بریکس اکنون 37 درصد تولید ناخالص جهانی و بیش از سه میلیارد نفر جمعیت را در بر می‌گیرد. اگر ایران بتواند سازوکار عملی ورود به این گروه را تدوین کند، زمینه کاهش آثار تحریم و گسترش همکاری‌های بانکی فراهم خواهد شد.  

وی هشدار داد: بدون نقشه راه اجرایی، حضور ایران در بریکس به سطح همکاری‌های نمادین محدود می‌شود. به گفته وی، اتاق ایران باید مأموریت تشکیل دپارتمان تخصصی بریکس را بر عهده گیرد تا پیگیری همکاری‌های مالی، صادراتی و سیاست‌های غیردلاری در چارچوب مشترک انجام شود.  

کاشفی افزود: بریکس فرصتی برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی و توسعه صنایع دانش‌بنیان است. چنانچه هماهنگی نهادی میان بانک مرکزی، وزارت صمت و اتاق‌های بازرگانی برقرار شود، ایران قادر خواهد بود در پروژه‌های مشترک انرژی‌های نو و حمل‌ونقل منطقه‌ای مشارکت کند. 

وی گفت: هدف باید اتصال ایران به زنجیره ارزش کشورهای عضو بریکس باشد، نه صرفاً صدور مواد خام.  

در ادامه این نشست، مرتضی حاجی‌آقامیری رئیس کمیسیون فرش و صنایع‌دستی اتاق ایران اظهار کرد: صنایع فرهنگی و خلاق امروز جزو بخش‌های راهبردی اقتصاد جهانی محسوب می‌شوند. میانگین سهم این صنایع در کشورهای عضو بریکس حدود 3.5 درصد از تولید ناخالص ملی است، اما در ایران کمتر از یک درصد است و ظرفیت رشد تا بیش از سه درصد وجود دارد.  

وی افزود: این صنایع علاوه بر ارزش افزوده اقتصادی، ابزار مهمی در دیپلماسی فرهنگی هستند و می‌توانند ارتباط مستقیم میان ملت‌ها را در شرایط محدودیت سیاسی برقرار کنند. 

به گفته وی، ایران در چهار حوزه فرش، صنایع‌دستی، مد و پوشاک، سینما و گردشگری می‌تواند محور همکاری فرهنگی در درون بریکس باشد.  

حاجی‌آقامیری با اشاره به وجود 300 رشته فعال صنایع‌دستی از 400 رشته شناخته‌شده جهانی گفت: تجربه موفق صادرات فرش و صنایع فرهنگی ایران به چین و روسیه باید با الگوی جدید مناطق ویژه فرهنگی و مالیاتی تداوم یابد. وی تأکید کرد: نبود قوانین مالکیت فکری و کپی‌رایت از موانع اصلی توسعه این صنایع است و آیین‌نامه صادرات صنایع خلاق توسط اتاق ایران در حال بازنگری است.  

وی افزود: تشکیل مناطق ویژه فرهنگی در شهرهای بزرگ کشور، مشابه مدل‌های موفق سئول، میلان و دبی، می‌تواند راهکار عملی جذب سرمایه و صادرات محصولات خلاق باشد.  

در ادامه حسین کشیری کارشناس مسائل مالی، عضویت ایران در بریکس را گامی برای پیوستن به نظام مالی نوظهور آسیا دانست و گفت: ایران از نظر نهادی آماده حضور در بانک توسعه بریکس نیست و باید ابزارهای فنی و مقررات شفاف مالی را ایجاد کند.  

وی اظهار کرد: بریکس در حال پایه‌گذاری نظام‌های پرداخت غیردلاری و تهاتری مبتنی بر ارزهای ملی است و ایران باید با اصلاح نظام بانکی و توسعه شبکه‌های تسویه مستقل به این مسیر بپیوندد. 

کشیری افزود: کشورهایی مانند روسیه و هند با استفاده از روبل و روپیه مبادلات خود را بدون وابستگی به دلار انجام می‌دهند و ایران نیز باید در همین مسیر حرکت کند.  

وی گفت: گام دوم ایجاد سازوکار پرداخت دیجیتال بر پایه فناوری زنجیره بلوکی است تا مبادلات مالی با کشورهای بریکس بدون واسطه انجام شود. 

به گفته وی، بدون اصلاح نظام مالیاتی و گمرکی و تربیت نیروهای متخصص در حقوق اقتصاد بین‌الملل، ایران نمی‌تواند در ساختار جدید مالی جهان جایگاه پایداری به دست آورد.  

کشیری تصریح کرد: الحاق رسمی ایران به بانک توسعه بریکس، تشکیل نظام تهاتر ملی و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال پیش‌شرط تثبیت جایگاه کشور در این بلوک اقتصادی است.  

در بخش دیگری از پنل، عرفان شاکری‌نسب رئیس اتاق مشترک ایران و امارات، ضعف نقش‌آفرینی بخش خصوصی در سیاست خارجی اقتصادی کشور را مورد تأکید قرار داد و گفت: سهم بخش خصوصی ایران از تجارت خارجی فقط 15 درصد است.

وی افزود: بخش خصوصی باید متولی واقعی مذاکرات اقتصادی شود و گزارش‌های تحلیلی اتاق بازرگانی مستقیماً به دستگاه‌های اجرایی منتقل شود. 

وی گفت: الگوی امارات در تبدیل شدن به مرکز منطقه‌ای تجارت نتیجه تفویض اختیارات به بخش خصوصی بوده است و ایران نیز برای ایفای نقش مشابه باید اعتماد نهادی میان دولت و فعالان اقتصادی را بازسازی کند.  

شاکری‌نسب تصریح کرد: دیپلماسی اقتصادی باید از حوزه تشریفات خارج و به ابزار واقعی توسعه صادرات تبدیل شود. وی افزود: جزیره کیش با موقعیت جغرافیایی ویژه می‌تواند پایگاه اجرای این مدل همکاری‌های اقتصادی در خاورمیانه باشد.  

در ادامه برنامه، کامبیز میرکریمی از اعضای اتاق مشترک بازرگانی، ضعف ایران را نه در نبود ظرفیت، بلکه در اجرای توافقات اقتصادی منطقه دانست. وی گفت: موافقت‌نامه‌های تجارت ترجیحی ایران با اکو و اوراسیا اجرا نشده‌اند و همین مسأله مانع گسترش تجارت غیر‌دلاری شده است.  

وی تأکید کرد: کشورهای عضو پیمان شانگهای برای نخستین‌بار توانستند حجم معاملات غیر‌دلاری خود را از مبادلات دلاری فراتر ببرند. این مسیر با سرعت در بریکس نیز در حال گسترش است و ایران نباید از آن عقب بماند.  

میرکریمی گفت: روسیه و هند با ایجاد شبکه‌های پرداخت مستقل از سوئیفت، توانسته‌اند پرداخت‌های مستقیم بین‌بانکی را با ارزهای ملی انجام دهند. به گفته وی، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد در پنج سال آینده نیمی از مبادلات جهانی بر پایه ارزهای غیردلاری صورت خواهد گرفت.  

وی افزود: روابط بانکی اخیر میان ایران و روسیه براساس ریال و روبل، نخستین گام عملی در این مسیر است. مزیت این الگو، کاهش هزینه مبادله و امنیت مالی در برابر تحریم‌هاست.  

در پایان نشست، مسعود برهمن رئیس اتاق ایران و آفریقا با تشریح ظرفیت قاره آفریقا گفت: دوران گذار نظام جهانی از تک‌قطبی به چند‌قطبی، فرصت تازه‌ای برای شکل‌دهی همکاری‌های پایدار میان ایران و کشورهای آفریقایی است.  

وی افزود: قاره آفریقا با جمعیت یک میلیارد و چهارصد و پنجاه میلیون نفری و در اختیار داشتن 30 درصد منابع معدنی جهان، ظرفیت بالایی برای همکاری اقتصادی با ایران دارد. به گفته وی، این کشورها به صنایع تبدیلی نیازمندند و ایران می‌تواند با انتقال فناوری در حوزه کشاورزی و زیرساخت، نقش محوری ایفا کند.  

برهمن از آغاز پروژه شهرک هوشمند ایران در کامرون و برنامه‌ریزی پروژه‌های مشترک با تانزانیا، مالی و کنیا خبر داد. 

وی اعلام کرد: دو میلیارد یورو اعتبار برای سرمایه‌گذاری شرکت‌های ایرانی در آفریقا و تفاهم‌نامه سه میلیارد دلاری برای حمایت از پروژه‌های صادراتی به تصویب رسیده است.  

وی تأکید کرد: بیش از نود میلیون واحد مسکونی در این قاره نیاز به نوسازی دارند و شرکت‌های ایرانی باید از توان فنی و مالی خود برای حضور در طرح‌های ساخت‌وساز، انرژی تجدیدپذیر و دارویی استفاده کنند.  

وی افزود: بخش کشاورزی آفریقا فاقد صنایع تبدیلی است و ایران با تجربه بالا در صنایع غذایی می‌تواند صادرات دانش فنی و ایجاد اشتغال محلی را بر عهده گیرد. 

برهمن خواستار ایجاد مراکز مشترک آموزش فنی و حرفه‌ای و تأسیس دفتر دائمی ایران و آفریقا در کیش شد تا این جزیره به پایگاه مالی و فناوری برای تعاملات بریکس و قاره آفریقا تبدیل شود.  

برهمن در پایان گفت: تمرکز بر اجرای پروژه‌ها و همکاری عملی دولت و بخش خصوصی می‌تواند موقعیت ایران را به‌عنوان بازیگر اصلی توسعه و سرمایه‌گذاری در جهان جنوب تثبیت کند.

انتهای پیام/