به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، در بخش نخست گفتوگو با علی منتظری، رئیس جهاد دانشگاهی، به چگونگی شکلگیری این نهاد در سالهای نخست انقلاب، نقش آن در دوران دفاع مقدس و دستاوردهای تاریخیاش در حوزههای فرهنگی، درمان ناباروری و فناوریهای نوین پرداخته شد. او همچنین در آن بخش با اشاره به توانمندیهای نسل جدید تاکید کرده بود که جوانان امروز داناتر از نسل دهه ۶۰ هستند و چالش اصلی در عدم محاسبات دقیق و نداشتن زبان مشترک با آنهاست.
اکنون در بخش دوم و پایانی این گفتوگو، محور بحث به چالشهای ساختاری و روزمرهتر فضای آکادمیک و فناوری کشور کشیده میشود؛ از موانع بروکراسی و دیوانسالاری که رمق نخبگان را میگیرد تا مسئله دسترسی دانشگاهیان به اینترنت، نقش جهاد در بحرانهای اخیر و رونمایی از یک ابرپروژه جدید علمی در کشور.
یکی از بزرگترین دشمنان رشد علمی در کشور، دیوانسالاری است
رئیس جهاد دانشگاهی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود فراوانی فارغالتحصیلان رشتههای علوم کامپیوتر و هوش مصنوعی، بازار کار با خلاء شدید متخصص مواجه است، گفت:«اگرچه این حوزه تخصصی من نیست، اما اجمالاً بروکراسی و دیوانسالاری پیچیده برای اخذ مجوزها و راهاندازی شرکتها، افراد را خسته و فرسوده میکند. واقعیت این است که یکی از بزرگترین دشمنان رشد علمی در کشور ما دیوانسالاری است.»
وی با تأکید بر لزوم تسهیل مسیر برای محققان افزود:«ما معتقدیم این درها باید باز شوند، تسهیلات لازم فراهم گردد و موانع از سر راه محققان برداشته شود. یکی از مؤلفههای اساسی رشد و توسعه، ترویج آزاداندیشی و آزادی علمی برای چهرههای آکادمیک است. بحث ما نفی نظارت نیست، بلکه تغییر زاویه دید مسئولان است؛ بهجای نگاه به ۵ درصد خطاکار، باید تصمیمگیریها را بر اساس ۹۵ درصد افراد درستکار و دلسوز تنظیم کرد. متأسفانه بهدلیل نبود تدبیر و حوصله کافی، معمولاً آسانترین راه که همان ایجاد محدودیت برای همه است انتخاب میشود. اگر این موانع اداری برداشته شود، ظرفیت متخصصان ما در حوزههایی مانند امنیت سایبری بهسرعت نیازهای بازار را برطرف خواهد کرد.»
نباید از پژوهشگر انتظار بازاریابی و مدیریت شرکت داشت
منتظری همچنین در نقد ساختار تجاریسازی در دانشگاهها خاطرنشان کرد:«نباید از یک محقق و پژوهشگر انتظار داشته باشیم که الزماً یک بازاریاب یا مدیر شرکت باشد. قانون، استاد دانشگاه را مجاب میکند برای تجاریسازی ایده خود حتماً شرکت ثبت کند، در حالی که او ادبیات بازار را نمیداند. در تمام دنیا تلاش میشود از افراد عادی، محقق تربیت کنند اما ما محققان خود را مجبور به شرکتداری و ورود به بازار میکنیم که همین مسئله باعث دلزدگی و فراموشی ایدههای علمی میشود.»
دسترسی آزاد به اینترنت بخش تفکیکناپذیر پژوهشهای علمی است
رئیس جهاد دانشگاهی در پاسخ به پرسشی درباره دیدگاه وی نسبت به چالشهای دسترسی به اینترنت و ارتباطات بینالمللی تصریح کرد:«مفهوم آزاداندیشی در فضای آکادمیک بسیار فراتر از موضوعاتی مانند اینترنت و فیلترینگ است. روح آزاداندیشانه یعنی اینکه جابهجایی دانش محدود نشود و هیچ استادی دستاوردهای علمی خود را انحصارطلبانه پنهان نکند. با این حال، شکی نیست که دسترسی آزاد به ابزارهای ارتباطی و اینترنت، بخش تفکیکناپذیر پژوهشهای علمی، جستوجو در پایگاههای بینالمللی و شرکت در کنفرانسهای جهان است.»
قطع ارتباطات بینالمللی باعث فرسایش علمی محققان کشور میشود
وی ادامه داد:«قطع ارتباط علمی و عدم حضور در همایشهای بینالمللی باعث فرسایش علمی و فراموش شدن محققان میشود. البته ما باید نگاه منصفانهای به شرایط کشور داشته باشیم. گاهی مسئولان امنیتی بر اساس مصالح بالاتر و شرایط خاص کشور ناچار به اعمال محدودیتهای مقطعی میشوند. اما در شرایط عادی، دسترسی مراکز تحقیقاتی و پژوهشکدههای ما به پایگاههای اصلی علمی برقرار است و نباید در این مسئله دچار افراط و تفریط شد. اینترنت و تعاملات بینالمللی ابزار کار پژوهشگر هستند و باید برای اهل علم فراهم باشند.»
ارائه مشاوره روانشناسی در مترو برای کاهش ترومای جامعه
منتظری در پاسخ به سوالی درباره نقش جهاد دانشگاهی در بحرانها و رویدادهای اخیر کشور اظهار داشت:«جهاد دانشگاهی همواره در بزنگاهها و بحرانهای کشور حضور فعال داشته است. در حوادث و رویدادهای اخیر نیز بخش مهمی از توان ما صرف تولید محتوای نرمافزاری و فرهنگی برای جامعه علمی و حضور مستقیم در کنار مردم شد. از جمله این اقدامات میتوان به موکبهای تخصصی ارائه مشاوره و خدمات روانشناسی در ایستگاههای مترو و نقاط مختلف برای کاهش اضطراب و ترومای جامعه، غربالگری سرطان بانوان در استانهای مختلف و همچنین ارائه خدمات فنی و تجهیزاتی به نیروهای دفاعی اشاره کرد. حتی در روزهایی که کشور با تعطیلی یا تهدید مواجه بود، مراکز تولیدی و پژوهشی جهاد بهصورت شبانهروزی فعال بودند و به میزبانی از مراکز علمی آسیبدیده پرداختند.»
وی با تشریح برنامههای جدید این نهاد برای جذب بدنه دانشجویی گفت:«یکی از اقدامات مهم ما، طراحی و راهاندازی سامانه «شهر دانشجو» است. تمامی دانشجویان کشور میتوانند با ثبتنام در این سامانه، کارت عضویت جهاد دانشگاهی را دریافت کنند. این کارت در سه سطح «افتخاری»، «عادی» و «فعال» صادر میشود و مزایای متعددی مانند کیف پول الکترونیکی و دسترسی به خدمات جهاد را به همراه دارد. طی چند ماه اخیر و با وجود شرایط خاص کشور، حدود ۲۰ هزار دانشجو بدون نیاز به پیچیدگیهای اداری عضو این سامانه شدهاند.»
او افزود:«علاوه بر این، با ابلاغ آییننامه کار دانشجویی به تمام واحدهای جهاد، درها را به روی جوانان باز کردهایم تا مسئولیت بپذیرند و رشد کنند. تجربه نشان داده است که بسیاری از مدیران موفق کشور، پرورشیافته همین فضای جهاد دانشگاهی بودهاند.»
آزمایشگاه ملی نخستینسانان بهزودی افتتاح میشود
منتظری در پایان با تأکید بر لزوم ایجاد امید در فضای دانشگاهی کشور گفت:«پیشرفتهای فوقالعادهای در ساختار علمی و آزمایشگاهی کشور رخ داده که متأسفانه کمتر به آنها پرداخته شده است. بهعنوان یک خبر مسرتبخش اعلام میکنم که از دل پژوهشگاه رویان، مرکز بسیار بزرگی به نام «آزمایشگاه ملی نخستینسانان» متولد شده است. این پروژه هماکنون به پیشرفت فیزیکی بالای ۹۵ درصد رسیده و به زودی افتتاح خواهد شد. این آزمایشگاه یک هاب علمی منطقهای خواهد بود که توانایی میزبانی و جذب محققان برجسته خارجی را دارد.»
۲۲۷۲۲۷
