یادداشت مهمان-محمدجواد سلمانپور، معاون سابق بورس و امور دانشجویان بینالملل سازمان امور دانشجویان:تامین پدافند زبانی و ضرورت تدوین آیین نامه یکی از مهمترین رهنمودهای رهبر انقلاب اسلامی در طی ۷۵ روز اخیر، پیام ایشان به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم فردوسی است. ایشان نکات بسیار مهم و ضروری مورد اشاره قرار داده اند، از جمله به تهاجم زبانی پرداختند و از اهالی فرهنگ، ادب و هنر درخواست تامین «پدافند زبانی» کردند.
اگرچه در درون تعبیر «پدافند زبانی» آفند و تهاجم زبانی دشمن نهفته است، در عین حال به تهاجم زبانی تصریح نمودند. سوال اساسی این است که اولا : تهاجم و آفند زبانی به زبان فارسی چگونه است؟ ثانیا: ابزار و اسلحه تهاجم زبانی دشمن کدام است؟ و ثالثا: دشمن در این تهاجم کیست و در کدام منطقه و نقطه ایستاده و هجمه میکند؟ و رابعا: در جهت تامین پدافند چه باید کرد؟ و خامسا: چه کسانی در تامین پدافند زبانی مسئولند؟
برای پاسخ به سوالات فوق توجه به متن پیام رهبری بسیار راهگشاست. در متن پیام رهبری به چند خصیصه زبان فارسی اشاره شده است: _ زبان فارسی رشته اتصال اندیشه، _ زبان فارسی مرزهای هویتی _زبان فارسی بزرگترین ظرفیت ترویج فرهنگ اسلامی _ زبان فارسی بزرگترین ظرفیت ترویج تمدن اسلامی _ زبان فارسی، قدرتمندشدن آن موجب اقتدارِ”تمدن ایرانی _ اسلامی” است. این جملات به خوبی نشان میدهد که چرا زبان فارسی مورد هجمه زبانی دشمنان است. برای تبیین موضوع و رسیدن به چند راه تامین پدافند، به چند مثال بسنده میکنم: کلمه “متشکرم”؛ پشت این کلمه، فرهنگی فطری و قرآنی نهفته است که هم هویت دینی و هم هویت ایرانی را نشان میدهد. از طرفی اشاره به یکی از اسماء حسنا و صفات افعال خداوند دارد و انسان را به یاد خداوندِ شکور میاندازد و از طرفی به هویتِ فطریِ شکرگذاری در برابر احسانِ دیگری میاندازد که در ایرانیان اصالت دارد. دیری است که این کلمه مورد هجمه قرار گرفته و با تغییر حرف ت به چ ، به واژه پوک “مچکرم ” تبدیل شده است.
در پشت کلمه ” وقت” فرهنگی عمیقی نهفته است، یادآور نماز است، چون نماز قرین وقت و موقوت است، یادآور خداست، چرا که فاعل موقوت نماز خداست، یادآور هویتِ فطریِ وقت شناسی ایرانیان است. این نیز با کلمه انگلیسی” تایم” مورد هجمه قرار گرفته است. کلمه سلام یکی از پرمعناترین کلمات فارسی است که حامل پیامی فطری از طرف سلام دهنده به سلام گیرنده است.
پیامی مبنی بر امنیت از طرف سلام دهند به دیگری است مبنی بر اینکه از طرف من، امنیت تو در جامعه با زبان، دست، قلم، پا، چشم، گوش، دل و ذهن من مورد هجمه قرار نخواهد گرفت، ضمن اینکه ذکر خداست و یادآور یکی از اسمای حسنای اوست، اکنون کلمه سلام با دو کلمه ” های” و ” درود” مورد هجمه و قتل عام قرار گرفته است. “خدا حافظ” که مستقیم نام خدا است و اسم حسنای خداوند را مورد اشاره قرار میدهد با کلمه بیگانه “بای” مورد تهاجم قرار گرفته است.
سومین نوع هجمه زبانی حذف حرف یا حروف و تخفیف کلمات است که آن را از عقبه فرهنگی و محتوای فطری نهفته در آن دور میکند. در حالی که مخفف آنها، حامل هیچ پیامی جز پوکی نیست. تخفیف، تحذیف و جایگزینی، سه نمونه هجمه زبانی است.
بسیار باعث تاسف است که ادیبان، هنرمندان و اهالی فرهنگ که باید جلودار دفاع در مقابل این هجمه و در نک تامین پدافند زبانی باشند، برخی از آنان، خود عامل هجمه اند. در بین اهالی فرهنگ، نقش معلمین و اساتید دانشگاه و هنرمندان بسیار برجسته است، شایسته است که شخص وزیر علوم و شخص وزیر آموزش و پرورش و شخص وزیر فرهنگ و ارشاد ورود کنند، آیین نامه های تامین پدافند زبانی متناسب با محیط تدوین و تصویب و ابلاغ کنند و طی چندین بخشنامه معلمین و اساتید را ملزم کنند که به هیچ وجه اجازه تخفیف، تحذیف و جابجایی زبانی ندهند و چنانچه دانشجو یا دانش آموزی چنان کرد، درجا ممانعت کنند و درخواست اصلاح کلمه کنند.
آنچه نوشته شد، فقط به عنوان سه نمونه تهاجم زبانی و یک روش پدافند زبانی بود. بدیهی است بر نخبگان است تا همه روشهای هجمه و پدافند را احصا کرده و به مسئولین و متولیان امر، منتقل نمایند، تا فرمایش مقام معظم رهبری در تامین پدافند زبانی زمین نماند.
