یادداشت مهمان_شهروز فلاحت پیشه، رایزن ایران در ژاپن: هفدهم مرداد، روز خبرنگار، فرصتی است برای نگاهی دوباره به کارکردی از این حرفه که کمتر دیده میشود. یکی از اصول شناختهشده دیپلماسی عمومی این است که تصویر یک ملت در ذهن ملتی دیگر، لزوماً از مسیر کانالهای رسمی و دولتی شکل نمیگیرد؛ بلکه بیشتر از طریق روایت و رسانهای ساخته میشود که مردم عادی از یکدیگر میبینند و میشنوند. رخدادها و شیوه برخورد و بیان آنهاست که در دست رسانه است و افکار عمومی را شکل میدهد. گزارش خبری هفته پیش شبکه تلویزیونی NHK ژاپن، بهانه خوبی برای این نوشتار است.
در شامگاه جمعه نهم مرداد، این شبکه در برنامه خبری پربیننده ساعت ۲۲ خود، در مصاحبهای با خانواده شهید ماکان نصیری، روایت میناب را بار دیگر — اینبار از مسیری مستقیم و با بیان پدر و مادر ماکان — به درون هزاران خانه در ژاپن برد. این خانواده، در سفری کوتاه همراه با هیأت موزه صلح تهران به ژاپن، در توقفی در توکیو و سپس هیروشیما، کانون توجه بسیاری از رسانههای محلی قرار گرفته بود.
همزمانی این خبر با ایام یادآوری بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی توسط ارتش ایالات متحده، به شکلی نامحسوس فاصله جغرافیایی میان دو ملت ایران و ژاپن را حذف میکرد و حس انساندوستانه و رنجی را که بر میناب و هیروشیما و ناگازاکی رفته، با تمرکز بر نتیجه این اقدام آمریکا، به ذهن متبادر میساخت.
همین ﻣﺴﯿﺮ را میتوان در زمان حضور خانواده نصیری در هیروشیما نیز دید؛ از همان ساعات ورود آنان تا اوج آن در روز ۶ آگوست، سالروز بمباران اتمی هیروشیما، دهها خبرنگار حضور داشتند و صدای میناب را در زمانی مناسب — حتی با گذشت ماهها از رویداد میناب — زنده کردند.
اما در ایران نیز خبرنگاران ایرانی همیشه تصویری دلنشین، به بهانههای مختلف، از جامعه و فرهنگ ژاپن برای مخاطبین خود تصویر میکنند. این ظرفیت میان دو فرهنگ، بر پایه احترام به انسانیت و ارزشهای انسانی، مهمترین دستمایه قدرت نرم رسانه است که باید از دوطرف به آن توجه شود؛ چرا که روابط فرهنگی دو کشور قدمتی بیش از هزار سال دارد.
این نمونهها، در نهایت، یادآور رسالتی است بر دوش خبرنگاران ایرانی که هر روز، در سکوت و بیهیاهو، تلاش میکنند تصویر ایران امروز را برای جهان مخابره کنند و بهسازی تصویر بینالمللی ایران را بهدوش بکشند. این کاری است که نه با شعار، بلکه با دقت در انتخاب روایت، صداقت در بیان واقعیت، و پیوستگی در کار روزمره ساخته میشود؛ یک روایت درست بهاندازه هر بیانیه رسمی، میتواند دو ملت را به هم نزدیک کند.
روز خبرنگار، به همین دلیل، فرصت خوبی است برای یادآوری این نکته: کاری مثل آنچه گذشت، نمونهای است از آنچه این حرفه در بهترین حالت خود میتواند انجام دهد — نه صرفاً اطلاعرسانی، بلکه دیپلماسی عمومی در سادهترین و صادقانهترین شکل خود، و یادآور جایگاهی که خبرنگاران، در سکوت و بیادعا، برای پیوند دو ملت ایفا میکنند.
