بازار؛ گروه کشاورزی: وضعیت صادرات زعفران ایران در پنج ماه نخست سال، همچنان با ابهام آماری و مشکلات متعدد اجرایی همراه است. در شرایطی که صادرکنندگان برای حفظ بازارهای خارجی با چالش های ناشی از تحریم، محدودیت های بانکی و افزایش هزینه های حمل و نقل مواجه هستند، نبود آمار رسمی صادرات نیز امکان ارزیابی دقیق عملکرد این بخش را دشوار کرده است.
غلارضا میری رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی در گفت و گو با خبرنگار بازار، با اشاره به اینکه گمرک پس از جنگ آمار صادرات را منتشر نکرده است، اظهار کرد: در حال حاضر آمار مشخصی از صادرات پنج ماه نخست سال در اختیار اتحادیه قرار نگرفته و نمی توان رقم دقیقی از میزان صادرات ارائه کرد.
نبود آمار، ارزیابی صادرات را دشوار کرده است
وی با بیان اینکه صادرات زعفران همچنان انجام می شود، افزود: شرکت هایی که در این حوزه فعالیت می کنند، با وجود تمام مشکلات، صادرات خود را ادامه می دهند، اما نبود آمار رسمی باعث شده است تصویر دقیقی از وضعیت صادرات در دسترس نباشد.
این فعال صنعت زعفران تاکید کرد: برای بررسی شرایط صادرات، باید آمار گمرکی در اختیار فعالان اقتصادی قرار گیرد تا بتوان میزان صادرات، روند تغییرات و وضعیت بازارهای هدف را ارزیابی کرد.
به گفته وی، نبود آمار تنها یک مشکل آماری نیست، بلکه تصمیمگیری برای صادرکنندگان و سیاستگذاری در این بخش را نیز دشوار می کند. زمانی که اطلاعات دقیق از میزان صادرات و بازارهای مقصد وجود نداشته باشد، امکان برنامه ریزی برای تولید، فروش و توسعه بازار نیز کاهش می یابد.
افزایش هزینه های صادراتی و ریسک حمل بار
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در ادامه با اشاره به مهمترین مشکلات صادرات این محصول گفت: یکی از مسائل اصلی، افزایش هزینه های صادراتی و ریسک ارسال بار است. در شرایط فعلی، صادرات مستقیم به برخی کشورها با هزینه های بالایی انجام می شود و صادرکنندگان برای ارسال محموله های خود با مشکلات متعددی مواجه هستند.
هزینه حمل و نقل، ریسک ارسال بار و دشواری های مربوط به بازگشت ارز، از جمله مسائلی است که فشار زیادی بر صادرکنندگان وارد کرده است
میری افزود: هزینه حمل و نقل، ریسک ارسال بار و دشواری های مربوط به بازگشت ارز، از جمله مسائلی است که فشار زیادی بر صادرکنندگان وارد کرده است. این مشکلات در شرایط پس از جنگ، تشدید شده و هزینه های صادرات را افزایش داده است.
به گفته وی، صادرکنندگان در برخی موارد ناچار هستند برای انجام صادرات از مسیرهای غیرمستقیم استفاده کنند؛ موضوعی که هم هزینه های بیشتری به همراه دارد و هم ریسک فعالیت تجاری را افزایش می دهد.
میری ادامه داد: صادرات در شرایط فعلی با مشقت زیادی انجام می شود و صادرکنندگان برای حفظ بازارهای خود باید با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم کنند.
بازگشت ارز؛ چالش قدیمی که تشدید شده است
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران یکی دیگر از مشکلات مهم این بخش را بازگشت ارز حاصل از صادرات عنوان کرد و گفت: این مسئله از گذشته وجود داشته، اما در شرایط فعلی شدت بیشتری پیدا کرده است.
وی با اشاره به اینکه نرخ های مختلف در بازار ارز، هزینه های صادرات را افزایش داده است، افزود: در برخی مقاطع، اختلاف نرخ ارز حدود ۱۰ درصد بوده و در شرایط فعلی این اختلاف به ۲۰ درصد و حتی بیشتر از آن رسیده است.
به گفته میری، این اختلاف نرخ باعث می شود صادرکننده نتواند با قیمت مناسب در بازارهای جهانی فعالیت کند و در نهایت، قدرت رقابت خود را از دست بدهد.
وی تاکید کرد: مشکلات بازگشت ارز تنها مربوط به زعفران نیست، بلکه بسیاری از محصولات صادراتی کشور با این مسئله مواجه هستند. با این حال، در محصولی مانند زعفران که بازار جهانی آن به شدت رقابتی است، این مشکل تاثیر بیشتری بر قدرت رقابت صادرکنندگان دارد.
رقابت با افغانستان و خطر از دست رفتن بازارها
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران با اشاره به وضعیت رقابت ایران با افغانستان گفت: اگر سیاست های ارزی اصلاح نشود، این مسائل در نهایت به نفع کشور افغانستان تمام خواهد شد.
میری افزود: در شرایطی که صادرکننده ایرانی باید ۱۰، ۲۰ و حتی ۳۰ درصد هزینه بیشتری برای صادرات پرداخت کند، تاجر افغانستانی با هزینه تمام شده پایین تر می تواند در بازار جهانی فعالیت کند.
به گفته وی، این اختلاف هزینه باعث می شود مشتریان خارجی به سمت رقبای ایران بروند و بازارهای سنتی کشور در معرض از دست رفتن قرار گیرد.
وی تاکید کرد: اگر این روند ادامه پیدا کند، صادرکنندگان ایرانی که سال ها برای ایجاد بازارهای خارجی تلاش کرده اند، به تدریج از بازار خارج خواهند شد و جای آنها را رقبای دیگر خواهند گرفت.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران ادامه داد: بازارهای صادراتی به سادگی به دست نمی آیند و برای ایجاد ارتباط با مشتریان خارجی، سال ها زمان و هزینه صرف شده است. بنابراین، از دست دادن این بازارها می تواند خسارت بزرگی برای صنعت زعفران ایران باشد.
اصلاح سیاست های ارزی؛ مطالبه اصلی صادرکنندگان
میری با اشاره به راهکارهای پیشنهادی برای کاهش مشکلات صادرات گفت: یکی از اقداماتی که می تواند به حل مشکلات کمک کند، اصلاح سیاست های ارزی و تسهیل بازگشت ارز حاصل از صادرات است.
به گفته وی، اگر صادرکننده بتواند ارز حاصل از صادرات را با شرایط مشخص و قابل پیش بینی به کشور بازگرداند، امکان برنامه ریزی برای فعالیت تجاری و رقابت در بازارهای جهانی افزایش می یابد.
وی افزود: در شرایط فعلی، صادرکنندگان باید بتوانند هزینه های صادراتی خود را به صورت دقیق محاسبه کنند و بر اساس آن، قیمت محصول را تعیین کنند. اما زمانی که نرخ ارز و هزینه های بازگشت ارز مشخص نباشد، برنامه ریزی برای صادرات دشوار می شود.
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران تاکید کرد: اصلاح سیاست های ارزی باید به گونه ای باشد که صادرکننده بتواند هزینه های واقعی صادرات را در قیمت تمام شده محصول لحاظ کند و در عین حال، قدرت رقابت خود را در بازارهای جهانی حفظ کند.
ضرورت تسهیل واردات برای حمایت از صادرات
وی در ادامه به موضوع واردات و ارتباط آن با صادرات اشاره کرد و گفت: یکی از راهکارهایی که می تواند به کاهش مشکلات صادرکنندگان کمک کند، تسهیل واردات کالاها و مواد مورد نیاز صادرکنندگان است.
به گفته میری، در برخی موارد، صادرکننده برای واردات یک کالا یا محصول، باید تعرفه مشخصی پرداخت کند. اگر این تعرفه از ابتدا مشخص باشد، صادرکننده می تواند آن را در قیمت تمام شده محصول لحاظ کند و با مشتری خارجی بر اساس شرایط واقعی بازار مذاکره کند.
وی افزود: در صورتی که تعرفه واردات و هزینه های مربوط به آن از ابتدا مشخص باشد، صادرکننده می تواند برنامه ریزی دقیق تری داشته باشد و از بروز مشکلات در ادامه مسیر جلوگیری کند.
تحریم های بانکی و دشواری حفظ برند ایرانی
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت حفظ برند زعفران ایرانی در بازارهای جهانی گفت: برای حفظ یک برند در بازار جهانی، باید امکان حضور مستمر در بازار و ارتباط مستقیم با مشتریان وجود داشته باشد.
میری افزود: شرکت های صادرکننده باید بتوانند تبلیغات انجام دهند، در بازار حضور داشته باشند و محصول خود را به شکل مناسب معرفی کنند. اما در شرایط فعلی، تحریم های بانکی و مشکلات نقل و انتقال پول، این امکان را برای صادرکنندگان محدود کرده است.
به گفته وی، مشتری خارجی نیز با مشکلات مشابهی مواجه است. زمانی که یک مشتری خارجی بخواهد از ایران زعفران خریداری کند، باید برای انتقال پول و دریافت محصول، مسیرهای غیرمستقیم و پیچیده ای را طی کند.
وی تاکید کرد: این مسائل باعث می شود همکاری با صادرکنندگان ایرانی برای مشتریان خارجی دشوار شود و در نهایت، برند زعفران ایران نیز از این شرایط آسیب ببیند.
هشدار درباره کاهش قدرت برند زعفران ایران
رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران در پایان گفت: اگر مشکلات صادراتی و ارزی حل نشود، برند زعفران ایران نه تنها تقویت نخواهد شد، بلکه روز به روز از قدرت آن در بازارهای جهانی کاسته می شود.
میری افزود: برای حفظ جایگاه زعفران ایران، باید شرایطی فراهم شود که صادرکنندگان بتوانند با هزینه مناسب، ریسک کمتر و امکان برنامه ریزی دقیق تر فعالیت کنند.
به گفته وی، در غیر این صورت، بازارهایی که طی سال ها برای آنها تلاش شده است، در معرض از دست رفتن قرار خواهند گرفت و رقبای دیگر می توانند جایگاه ایران را در بازار جهانی زعفران تصاحب کنند.
میری تاکید کرد: حفظ بازارهای صادراتی نیازمند اصلاح سیاست های ارزی، کاهش هزینه های صادرات، تسهیل نقل و انتقال پول و حمایت از صادرکنندگان است؛ مسائلی که باید در سیاستگذاری های اقتصادی کشور مورد توجه قرار گیرد.
