یادداشت مهمان- گلاویژ نادری، فعال رسانه؛ در خبرها آمده بود که سرویس پخش آنلاین اچبیاو مکس ناچار شده است در نهایت به قوانین حمایتی فرانسه از تولیدات داخلی تن داده و ۲۰ درصد از درآمد حاصل از نمایش محصولات خود را در به تولیدات انیمیشن و مستند در این کشور اختصاص دهد. این قانون اواخر سال ۲۰۲۵ به مقررات موجود فرانسه اضافه شد؛ مقرراتی که سرویسهای پخش آنلاین را ملزم میکنند ۲۰ درصد از درآمد محلی خود را در تولیدات داخلی انیمیشن و مستند سرمایهگذاری کنند.
اچبیاو مکس اولین پلتفرم خارجی است که از این قانون تبعیت کرده و سرویسهای دیگر از جمله نتفلیکس، پرایم ویدئو و دیزنیپلاس هنوز حاضر نشدند به این قانون تن داده و این شرکتها همگی نسبت به این مقررات به عالیترین دادگاه اداری فرانسه، شورای دولتی فرانسه، اعتراض کردهاند. اما همانطور که اچبیاو مکس در نهایت نتوانست در برابر این قانون مصوب مقاومت کند، پلتفرمهای دیگر هم به مرور ناچار خواهند شد، کوتاه آمده و از این قوانین حمایتی تولید داخلی فرانسه تبعیت کنند.
قوانین جدید برای حمایت از فیلمهای انیمیشن و مستند، ریشه در فرمان سال ۲۰۲۱ فرانسه درباره خدمات رسانهای دیداریشنیداری درخواستی (فرمان اسمَد) دارند. این مقررات، اجرای داخلی دستورالعمل اتحادیه اروپا هستند که سرویسهای پخش آنلاین جهانی فعال در کشورهای اروپایی را ملزم میکند در تولیدات سینمایی و تلویزیونی ملی و منطقهای سرمایهگذاری کنند.
هدف سهمیههای سرمایهگذاری، حفاظت از صنعت دیداریشنیداری فرانسه و تقویت آن است. سهمیه اختصاصی جدید برای انیمیشن نیز در واکنش به افزایش مشکلات این صنعت ایجاد شده است. سفارش تولید آثار انیمیشنی کاهش یافته و گسترش استفاده از هوش مصنوعی نیز تهدیدی برای کاهش بیشتر فرصتهای شغلی به شمار میرود.
به همین دلیل مدیران فرهنگی فرانسه چارهجویی کرده و به جای اینکه دولت را مجبور به حمایت بیشتر از تولیدات انیمیشن و مستند کنند، پلتفرمهای قدرتمند خارجی را که سالیانه درآمدهای چندین میلیارد یورویی از نمایش محصولات خود از کاربران فرانسوی کسب میکنند، ملزم به اختصاص بخشی از درآمد خود به تولیدات داخلی این کشور کردند. بنابراین با این قانون موجود، فرانسویها بدون صرف هزینه از تولیدات داخلی خود حمایت کرده و بخشی از هزینه تولیدات انیمیشن و مستند را از این راه به دست میآورند.
در کشور ما طبیعی است که چنین امکانی وجود ندارد، دسترسی به بسیاری از پلتفرمهای خارجی وجود ندارد و آنها نمیتوانند محصولات خود را به صورت قانون در ایران به نمایش بگذارند اما ما با پلتفرمهای قدرتمند داخلی روبهرو هستیم که در نبود قانون کپیرایت، بدون صرف هیچ هزینهای بسیاری از محصولات پلتفرمهای خارجی و تولیدات بینالمللی را به راحتی به نمایش میگذارند. این پلتفرمها با صرف هزینهای محدود انیمیشنها و فیلمهای سینمایی و مستند خارجی را دوبله کرده، ممیزیهای لازم را اعمال میکنند و بعد به نمایش میگذارند، بدون اینکه نگران پیگرد بینالمللی ناشی از عدم رعایت کپیرایت بوده و یا اینکه حق و حقوق تهیهکننده، پخشکننده و سرمایهگذاران اثر را رعایت کنند.
طبیعی است که در عدم الزام به رعایت کپیرایت چنین مسیری اجتنابناپذیر است اما مشکل از آنجا ناشی میشود که این پلتفرمهای هیچ سهمی برای حمایت از تولیدات داخلی در خود احساس نمیکنند. این در حالی است که آنها به راحتی بدون اینکه هزینه زیادی متحمل شوند، میتوانند به ازای تماشای هریک از انیمیشنهای خارجی و اشتراک و هزینه استفاده از پهنای باند که هریک از مشترکان به حساب این پلتفرمها پرداخت میکنند، مبلغی را به حمایت از تولید انیمیشنهای ایرانی اختصاص دهند. با چنین کاری هم خود متنفع میشوند هم تولیدات انیمیشن ایرانی از حمایت مالی برخوردار خواهند شد. در واقع این یک معامله دو سر برد است. چراکه انیمیشن ایرانی که با دانش و تخصص و مهارت بالای انیماتورهای ایرانی تولید شود در نهایت به همین پلتفرمها راه پیدا خواهد کرد و تماشاگر کودک ایرانی که عادت به چندین بار دیدن یک انیمیشن دارد، با مدت زمان تماشای بالا این آثار را که مطابق عرف و فرهنگ خود است، میبیند؛ هم سرگرم میشود هم یک محصول را بدون ممیزی و دوبله سرسری با ترانهها و آهنگهای اصلی به تماشا مینشیند و هم اینکه به راحتی میتواند با آن همذاتپنداری کند و با کاراکترهای آن همراه شود، از آنها بیاموزد و حتی از آنها الگو بگیرد.
در شرایط امروز کشور که دست دولت و سازمانهای دولتی از پرداخت بودجه به فعالیتهایی مانند تولید انیمیشن خالی است و به سختی میتوان این صنعت را سرپا نگهداشت و از تولیدکنندگان آن حمایت کرد، پلتفرمهای پردرآمد حمایت اینچنینی از تولیدات انیمیشن ایرانی را باید به عنوان وظیفه و تعهدی ملی – میهنی احساس کنند و همانطور که دست به ساخت مجموعههای داستانی میزنند که نه تماشاگر همیشگی داشته و نه آنچنان با استقبال روبهرو میشوند، با حمایت حداقلی از انیمیشن هم محصولی ایرانی برای نمایش در پلتفرمها خود تولید کنند و هم به حیات این صنعت نوپای کشور که به خوبی میتواند با تولیدات بینالمللی تنه بزند، مدد برساند.
