خبرگزاری مهر – گروه جامعه: شب، آرامآرام روی شهر نشسته بود اما خیابان هنوز بیدار بود. نور چراغ ماشینها روی لباس سفید عروس میافتاد و صدای بوقهای ممتد، میان همهمه جمعیتی که دورشان حلقه زده بودند، گم میشد.
عروس، دستهگلش را بالا گرفته بود؛ دستهگلی که روبان سبز و سفید و قرمزی از آن آویزان بود و در باد تکان میخورد. داماد، کمی آنسوتر، میان ازدحام مردم ایستاده و پرچم کوچکی را در دست گرفته بود و چند کودک با ذوق به لباس عروس نگاه میکردند و زن میانسالی که گوشی به دست از آنها فیلم میگرفت، زیر لب گفت: «خدا خوشبختشان کند… این روزها آدم به همین صحنهها دلش گرم میشود.»
در روزهایی که اخبار تلخ و التهابهای اجتماعی، فضای شهرها را سنگین کرده، تصویر زوجهایی که مراسم ازدواج خود را از تالارهای گرانقیمت به خیابانها، حیاط خانهها، مساجد و تجمعهای مردمی آوردهاند، به قاب تازهای از زندگی تبدیل شده است؛ قابهایی که شاید ساده باشند اما بیش از هر تشریفاتی، بوی امید میدهند.
از تالارهای مجلل تا خیابانهای شلوغ شهر
تا همین چند سال پیش، بسیاری از خانوادهها تصور میکردند آغاز زندگی مشترک بدون تالارهای لوکس، سفرههای پرزرقوبرق و مراسمهای چندصد میلیونی ممکن نیست. اما حالا شرایط اقتصادی، تغییر سبک زندگی و حتی بحرانهای اجتماعی و جنگ، تعریف تازهای از ازدواج ساخته است؛ تعریفی که در آن «سادگی» آرامآرام جای «تجمل» را میگیرد.
این شبها در بسیاری از شهرها، زوجهایی دیده میشوند که بعد از خواندن خطبه عقد، بهجای رفتن به تالار، میان مردم میآیند؛ در خیابان قدم میزنند، شیرینی پخش میکنند و آغاز زندگیشان را کنار همان مردمی جشن میگیرند که این روزها زیر فشار مشکلات اقتصادی و التهابهای اجتماعی نفس میکشند.
پیرمردی که کنار یکی از همین مراسمهای خیابانی ایستاده بود، نگاهش را از عروس و داماد برنداشت و بعد از چند لحظه مکث، آرام گفت: «با این همه خبر بد و شلوغی، اینها آدم را یاد زندگی میاندازد…»
ازدواج در سایه دهه کرامت؛ ۳۲ پیوند زیر سقف نور
همزمان با ایام پربرکت دهه کرامت، حرم مطهر حضرت شاهچراغ (ع) نیز میزبان زوجهایی بود که تصمیم گرفتند زندگی مشترکشان را در فضایی معنوی آغاز کنند. مراسم عقد دائم ۳۲ زوج جوان به همت واحد «پیوند آسمانی» این آستان مقدس و بهصورت جداگانه در سالن عقد مجموعه برگزار شد؛ زوجهایی که سفره عقدشان را نه زیر نور چلچراغهای تالار، بلکه در جوار بارگاه نورانی حضرت احمدبن موسی (ع) پهن کردند.
در این مراسم، صدای آرام خطبه عقد میان فضای معنوی حرم میپیچید و خانوادهها در سکوتی آمیخته با اشک و لبخند، آغاز زندگی فرزندانشان را تماشا میکردند. بسیاری از زوجها میگفتند ترجیح دادهاند بهجای هزینههای سنگین مراسم، شروع زندگیشان رنگ و بوی معنوی داشته باشد.
واحد «پیوند آسمانی» حرم شاهچراغ (ع) در سالهای اخیر تلاش کرده است با برگزاری کارگاههایی مانند «پیوند ماندگار» و «طرح معرفت»، آموزشهای لازم برای زندگی مشترک را به زوجهای جوان ارائه دهد؛ دورههایی که با حضور اساتید حوزه، دانشگاه و کارشناسان خانواده برگزار میشود و شرکت در آنها برای زوجین رایگان است.
لباس سفید میان دود و پرچم
تصویر عروسهایی که با لباس سفید در تجمعهای مردمی حاضر میشوند، حالا به یکی از تصاویر پرتکرار شبکههای اجتماعی تبدیل شده است. زیر بسیاری از این تصاویر فقط یک جمله نوشته شده: «امید هنوز زنده است.»
شاید همین لحظههاست که این ازدواجها را متفاوت میکند؛ عروسیهایی که بیشتر از آنکه نمایش تجمل باشند، شبیه بیانیهای برای ادامه زندگیاند.
وقتی جوانها تصمیم گرفتند ساده شروع کنند
دختری که چند شب پیش مراسم عقدش را در حیاط کوچک خانه پدری برگزار کرده، میگوید: «اول قرار بود عروسی مفصل بگیریم، ولی وقتی اوضاع کشور اینطور شد، خودمان به این نتیجه رسیدیم که الان وقت چشم و همچشمی نیست. دلمان میخواست شروع زندگیمان شبیه حال مردم باشد؛ کنارشان، نه جدا از آنها.»
این روایت، حالا روایت بسیاری از زوجهای جوان است؛ زوجهایی که میگویند ترجیح دادهاند هزینه تالار، تشریفات و مراسم سنگین را صرف اجاره خانه، خرید وسایل ضروری یا حتی کمک به خانوادههایشان کنند.
هدیهای برای شروع زندگی
در کنار تغییرات فرهنگی، برخی حمایتهای اقتصادی نیز تلاش کردهاند بخشی از فشار ازدواج را کاهش دهند. سازمان تأمین اجتماعی به بیمهشدگان زن و مردی که برای نخستین بار ازدواج میکنند و شرایط قانونی لازم را دارند، کمکهزینه ازدواج پرداخت میکند.
بر اساس آمار رسمی، سال گذشته ۹۵ هزار و ۶۶۳ بیمهشده واجد شرایط، هدیه ازدواج سازمان تأمین اجتماعی را دریافت کردند؛ رقمی که مجموع پرداختی آن به حدود هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده است.
مطابق مقررات، بیمهشده باید طی پنج سال پیش از ازدواج، حداقل ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد، رابطه استخدامی او در زمان عقد قطع نشده باشد، ازدواج نخست او باشد و عقد نیز بهصورت دائم در دفتر رسمی ثبت شده باشد. میزان این کمکهزینه معادل یک ماه متوسط حقوق یا دستمزد بیمهشده است.
هرچند بسیاری از زوجها معتقدند این مبالغ نمیتواند بار سنگین هزینههای زندگی را بهطور کامل جبران کند، اما برای بعضیها همین حمایتهای کوچک، انگیزهای برای عقب نینداختن ازدواج شده است.
چرا ازدواج ساده هنوز دشوار است؟
چالشهای ازدواج آسان را میتوان در سه سطح فردی، خانوادگی و ساختاری بررسی کرد.
در سطح فردی، تغییر نگرش نسل جدید به مسئولیتپذیری و اولویت یافتن استقلال شخصی، تمایل به ازدواج را کاهش داده است. در سطح خانوادگی نیز چشموهمچشمی، مهریههای سنگین، جهیزیههای پرهزینه و اصرار بر برگزاری مراسمهای مجلل، ازدواج را به پروژهای اقتصادی تبدیل کرده که بسیاری از خانوادههای طبقه متوسط و ضعیف توان تأمین آن را ندارند.
اما مهمترین مانع، مشکلات اقتصادی است؛ تورم، بیکاری و نبود امنیت شغلی. بسیاری از جوانها میگویند حتی اگر مراسم را ساده برگزار کنند، همچنان دغدغه اجاره خانه، شغل ثابت و هزینههای ابتدایی زندگی پابرجاست.
بازگشت سادگی به یک ارزش اجتماعی
با وجود همه این دشواریها، اتفاقی که این روزها در کوچهها، خیابانها و مراسمهای جمعی دیده میشود، از نگاه جامعهشناسان میتواند نشانه بازگشت تدریجی سادگی به فرهنگ عمومی باشد.
در برخی شهرها، خیرین و گروههای مردمی، مراسمهای ازدواج گروهی برگزار میکنند؛ جهیزیههای ساده اما کاربردی تهیه میشود و هزینههای اضافی حذف شدهاند. در فضای مجازی نیز بسیاری از کاربران از زوجهایی که بدون تشریفات زندگی مشترک را آغاز کردهاند، بهعنوان «نسل شجاع» یاد میکنند.
توصیهای که حالا بیشتر شنیده میشود
سالها قبل رهبر شهید انقلاب در توصیهای به جوانان گفته بودند: «در همه امور زندگیتان سادگی را رعایت کنید. اولش هم از همین مراسم ازدواج شروع میشود…»
حالا در روزهایی که بسیاری از خانوادهها زیر فشار اقتصادی قرار دارند، این توصیه بیش از گذشته در میان جوانها شنیده میشود. برای خیلیها دیگر مهم نیست سفره عقد در گرانترین تالار شهر پهن شود؛ مهم این است که زندگی عقب نیفتد.
شاید به همین دلیل است که این شبها، میان دود، شلوغی، پرچمها و خیابانهای خسته شهر، هنوز میشود عروس و دامادی را دید که دست در دست هم راه میروند و مردم برایشان کف میزنند؛ زوجهایی که میخواهند ثابت کنند حتی در سختترین روزها، زندگی هنوز ادامه دارد.
