به گزارش اقتصادآنلاین؛ تصمیم اخیر رئیس سازمان بورس در مصاحبه اخیرش و درباره بازگشایی یکباره بازار سهام طی بازه ۱۰ تا ۱۲ روز آینده، دوباره بحث الگوبرداری از تجربه روسیه را در مرکز توجه قرار داده است. حجت‌اله صیدی در مصاحبه با خبرگزاری دولت، با اشاره به روندی که بورس مسکو در بحران جنگ اوکراین طی کرد، معتقد است بازگشایی مرحله‌ای عوارض بیشتری به همراه دارد.
گزارش اقتصادآنلاین از تجربه روسیه و مقایسه آن با شرایط کنونی ایران، نشان می‌دهد که این تجر به سادگی قابل انتقال نیست و نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
تجربه روسیه؛ بازگشایی سریع، اما نه لزوماً موفق
ماجرای روسیه در ظاهر اقدامی قاطعانه بود. بورس مسکو پس از تعطیلی یک‌ماهه، هم‌زمان با مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی سخت‌گیرانه، از جمله افزایش ناگهانی نرخ بهره و محدودیت‌های شدید ارزی، بازگشایی شد. با وجود این تدابیر، روز نخست بازگشایی با شوک سنگینی همراه شد و شاخص MOEX حدود ۴۰ درصد افت کرد؛ در حالی که در هفته اول جنگ کاهش بازار تنها حدود ۹ درصد بود. این تجربه نشان داد که توقف طولانی‌مدت، فشار فروش را حذف نمی‌کند بلکه آن را به زمان دیگری منتقل می‌سازد. بسیاری از فعالان بازار روسیه نیز این روند را موفقیت‌آمیز تلقی نکردند و بیشتر آن را نوعی تأخیر ناگزیر در تخلیه هیجانات می‌دانستند.
تفاوت‌های ساختاری ایران و روسیه
با وجود شباهت ظاهری بحران‌ها، شرایط اقتصادی دو کشور به‌طور بنیادین متفاوت است. روسیه در زمان بازگشایی بازار از ذخایر ارزی گسترده، توان کنترل شدید بازار پول و ارز و ابزار‌های حمایتی متمرکز برخوردار بود. این امکانات به دولت روسیه اجازه می‌داد تا شوک‌های قیمتی را تا حدی کنترل کند. در مقابل، اقتصاد ایران فاقد چنین پشتوانه‌هایی است و ناهماهنگی میان سیاست‌های مالی و ارزی نیز بر پیچیدگی اوضاع افزوده است. در چنین بستری، پیاده‌سازی همان الگو بدون تعدیل و بومی‌سازی، ممکن است نتایج متفاوت و حتی پرریسکی به همراه داشته باشد.
بازگشایی در سایه آتش‌بس شکننده
یکی از حساس‌ترین ابعاد این تصمیم، زمان‌بندی آن است. اکنون ۵۴ روز از آغاز درگیری ایران و آمریکا می‌گذرد و آتش‌بس دو هفته‌ای موجود، سحرگاه چهارشنبه به پایان می‌رسد. فضای رسانه‌ای بین‌المللی نیز احتمال تمدید این آتش‌بس را پایین ارزیابی می‌کند. در چنین شرایطی، بازار سهام در معرض ریسک‌های ژئوپلیتیک لحظه‌ای قرار دارد و بازگشایی یکباره می‌تواند آن را در برابر موج ناگهانی اخبار و واکنش‌های هیجانی آسیب‌پذیرتر کند.
تناقض در پیام‌های سیاست‌گذار
بازار سرمایه بیش از هر چیز به پیام‌های پایدار و قابل پیش‌بینی نیاز دارد. این در حالی است که رئیس سازمان بورس در ابتدای درگیری‌ها تأکید کرده بود که در صورت تداوم تنش‌ها، بازگشایی بازار منتفی خواهد بود. اکنون در حالی صحبت از بازگشایی یکباره می‌شود که فضای سیاسی و امنیتی آرام‌تر نشده است. این تغییر ناگهانی در رویکرد و پیام‌رسانی می‌تواند بر رفتار روانی سرمایه‌گذاران تأثیر بگذارد و به واکنش‌های احتیاطی یا حتی هیجانی منجر شود.
گزینه‌های محتاطانه‌تر برای بازگشایی
در بسیاری از بازار‌های جهانی، در دوره‌های پرتنش از روش‌های انعطاف‌پذیرتری برای باز کردن بازار استفاده شده است. بازگشایی اختیاری که در آن معامله‌گران با پذیرش ریسک، وارد معاملات می‌شوند؛ یا بازگشایی تدریجی که ابتدا نماد‌های بنیادی‌تر و کم‌ریسک‌تر فعال شوند؛ از جمله روش‌هایی است که می‌تواند فشار فروش را بهتر در زمان توزیع کند. حتی بازگشایی بر اساس میزان ارتباط صنایع با اخبار جنگ نیز می‌تواند به یک مسیر آرام‌تر و کنترل‌شده‌تر منتهی شود.
نیاز بازار به دقت بیشتر
بازار سرمایه ایران پس از ۵۴ روز توقف، در وضعیتی قرار دارد که بیش از هر چیز نیازمند آرامش، شفافیت و مدیریت تدریجی است. الگوبرداری از تجربه روسیه بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های ساختاری و ریسک‌های جاری، می‌تواند فشار بیشتری به این بازار وارد کند. تصمیم درباره نحوه بازگشایی، باید با حساسیت نسبت به شرایط ژئوپلیتیک، ظرفیت‌های اقتصادی و روان بازار اتخاذ شود. بازار امروز بیش از آنکه به سرعت نیاز داشته باشد، به دقت، احتیاط و طراحی یک مدل بومی وابسته است؛ مدلی که بتواند در میان ابهامات فراوان، به حفظ اعتماد و ثبات کمک کند.
