به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از خبرآنلاین، بازار سرمایه پس از حدود ۸۰ روز توقف ناشی از تنش‌های نظامی و حمله آمریکا به ایران، در حالی فعالیت خود را از سر گرفت که بسیاری از فعالان اقتصادی و سهامداران انتظار داشتند بورس با موجی از فروش و افت شاخص‌ها مواجه شود. با این حال، روند معاملات در سه روز اخیر کاملاً برخلاف این پیش‌بینی‌ها رقم خورده؛ به‌طوری‌که شاخص کل در روز نخست حدود ۲۵۰۰ واحد، در روز دوم بیش از ۷۰ هزار واحد و در سومین روز معاملاتی نیز حدود ۷۸ هزار واحد رشد کرده و فضای عمومی بازار به سمت صف‌های خرید و افزایش تقاضا حرکت کرده است.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌شود که چه عواملی باعث سبزپوشی بورس پس از یک وقفه طولانی و فضای پرابهام سیاسی شده است؟ آیا بازار در حال واکنش به کاهش ریسک‌های سیاسی است یا ورود نقدینگی و ارزندگی قیمت سهام، مسیر معاملات را تغییر داده است؟ موضوعی که حالا به یکی از مهم‌ترین سوالات فعالان بازار سرمایه تبدیل شده است.
الیاس کردی : بورس به بازاری «پیش‌بینی‌ناپذیر» تبدیل شده است
در همین رابطه، پیام الیاس‌کردی، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو درباره روند این روزهای بورس پس از بازگشایی بازار، معتقد است رشد شاخص‌ها بیش از آنکه ناشی از تحلیل‌های بنیادی باشد، به حمایت‌های دولتی و فضای روانی ناشی از اخبار سیاسی مرتبط است.
او با اشاره به اینکه بازار سهام حتی پیش از جنگ نیز پایین‌تر از ارزش ذاتی معامله می‌شد، گفت آرام‌تر شدن فضای سیاسی بعد از جنگ و بازگشایی بورس، بخشی از تقاضا را به بازار برگرداند، اما نکته مهم این است که بورس ایران به بازاری «پیش‌بینی‌ناپذیر» تبدیل شده است.
به گفته این کارشناس، تقریبا اکثر تحلیلگران انتظار داشتند بازار پس از بازگشایی با افت جدی و حتی اصلاح ۲۰ درصدی مواجه شود، اما روند معاملات برخلاف این پیش‌بینی‌ها رقم خورد. او دلیل این مسئله را ساختار دولتی بازار سرمایه دانست و تاکید کرد بخش بزرگی از شرکت‌ها و حقوقی‌های فعال در بورس وابسته به دولت هستند و همین موضوع باعث می‌شود جهت حرکت بازار بیش از آنکه تابع تحلیل باشد، تحت تاثیر اراده سیاست‌گذار قرار گیرد.
الیاس‌کردی با اشاره به تاثیر اخبار مذاکرات و احتمال توافق سیاسی بر معاملات بورس اظهار کرد: بازار از روزهای گذشته تا حدی به استقبال توافق رفته و نتیجه مذاکرات برای سهامداران اهمیت زیادی دارد، اما تجربه نشان داده حتی در صورت تحقق توافق نیز نمی‌توان با قطعیت از رشد بازار سخن گفت. او یادآور شد در دوره برجام هم با وجود توافقی در سطحی بالاتر از شرایط فعلی، بورس در مقاطعی واکنش منفی نشان داد.
او تاکید کرد مشکل اصلی اینجاست که فعالان بازار دیگر نمی‌توانند زمان مناسب خرید یا فروش را بر اساس تحلیل تشخیص دهند و همین مسئله فضای بازار را به سمت رفتارهای هیجانی و کوتاه‌مدت سوق داده است. به گفته او، امروز بسیاری از معامله‌گران احساس می‌کنند بازار بیش از آنکه قابل تحلیل باشد، به فضایی برای نوسان‌گیری تبدیل شده است.
این کارشناس همچنین گفت بخشی از رشد روزهای اخیر می‌تواند ناشی از جبران عقب‌ماندگی بازار در دوران تعطیلی و انباشت سفارش‌های فروش طی هفته‌های گذشته باشد، اما معتقد است اگر حمایت‌های دولتی وجود نداشت، بازار در روزهای ابتدایی بازگشایی با فشار فروش سنگینی مواجه می‌شد.
او با اشاره به واکنش مثبت بورس حتی پیش از انتشار اخبار جدی درباره توافق، تاکید کرد روند صعودی بازار صرفا به اخبار سیاسی محدود نبوده و نقش حمایت‌های پشت پرده را نمی‌توان نادیده گرفت.
الیاس‌کردی درباره آینده بورس نیز گفت در شرایط فعلی، سناریوهای سیاسی یا اقتصادی به‌تنهایی تعیین‌کننده نیستند و آنچه مسیر بازار را مشخص می‌کند، تصمیم و اراده دولت است. به گفته او، حتی در شرایط تشدید تنش‌ها نیز امکان مثبت ماندن بورس وجود دارد و در مقابل، ممکن است بازار در بهترین شرایط سیاسی هم وارد فاز نزولی شود.
او در پایان درباره احتمال رسیدن شاخص کل به کانال ۴ میلیون واحد گفت این اتفاق دور از ذهن نیست، اما تحقق آن بیش از هر عامل دیگری به سیاست‌های حمایتی دولت بستگی دارد.
عقب‌ماندگی شدید بورس از تورم
همچنین هومن عمیدی، کارشناس بازار سرمایه، در ارزیابی روند این روزهای بورس معتقد است رشد بازار سهام بیش از هر چیز ناشی از عقب‌ماندگی شدید بورس از تورم و افزایش سودآوری شرکت‌هاست.
او با اشاره به اینکه بسیاری از سهام در زمان بسته شدن بازار در دی‌ماه با قیمتی پایین‌تر از ارزش ذاتی معامله می‌شدند، گفت طی ماه‌های اخیر اقتصاد با تورم سنگینی مواجه بوده و همین موضوع باعث افزایش قیمت محصولات و خدمات شرکت‌ها شده است. به گفته عمیدی، رشد نرخ فروش شرکت‌ها و افزایش حاشیه سود بنگاه‌های بورسی می‌تواند آثار مثبتی در صورت‌های مالی سه‌ماهه نخست سال نشان دهد و همین مسئله زمینه رشد بازار سرمایه را فراهم کرده است.
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد بورس در ماه‌های گذشته به شدت از تورم جا مانده و اکنون در حال جبران این فاصله است. او با اشاره به سطح ارزش‌گذاری بازار گفت در حال حاضر بازار سهام با شرایطی معامله می‌شود که گویی دلار هنوز در محدوده ۲۰ هزار تومان قرار دارد؛ در حالی که نرخ واقعی ارز فاصله زیادی با این ارقام دارد و همین موضوع نشان می‌دهد بسیاری از سهم‌ها همچنان ارزنده هستند.
عمیدی درباره احتمال ادامه روند صعودی بورس نیز گفت تعیین سقف مشخص برای بازار کار ساده‌ای نیست، اما در شرایط فعلی بازار سرمایه هنوز ظرفیت رشد دارد و می‌تواند خود را با سایر بازارها و نرخ تورم هماهنگ کند.
او نقش مذاکرات سیاسی را نیز در روند بازار موثر دانست و اظهار کرد بازار سهام معمولا پیش از آغاز رسمی تحولات سیاسی یا مذاکرات، واکنش خود را نشان می‌دهد و بخشی از رشد اخیر نیز می‌تواند ناشی از همین انتظارات باشد.
این کارشناس در پاسخ به این پرسش که آیا شاخص کل می‌تواند به محدوده ۴ میلیون واحد برسد، تاکید کرد در شرایط تورمی فعلی، عدد شاخص به‌تنهایی معیار دقیقی برای ارزش‌گذاری بازار نیست و نباید صرفا بر مبنای آن درباره ارزندگی یا حباب بازار قضاوت کرد. به گفته او، شاخص کل از گذشته نیز همواره به‌عنوان دماسنج کامل وضعیت بازار مورد انتقاد بوده است.
عمیدی در پایان با توصیه به سهامداران خرد گفت فروش سهام در سطوح فعلی، در بسیاری موارد به معنای واگذاری دارایی‌ها زیر قیمت واقعی است. او معتقد است اگر حقوقی‌ها با رفتارهای نوسانی و عرضه‌های سنگین، فضای مثبت بازار را برهم نزنند، بورس حتی ظرفیت رشد حدود ۳۰ درصدی را نیز خواهد داشت.
